ने. सं. ११४६ बछलागा नवमी -

जय बागेश्वरी पुनःनिर्माणया निंतिं थुनेगु शुरु

भुखाचं क्षतिग्रस्त विश्व सम्पदाया धलखय् दुथ्यानाच्वंगु पशुपति क्षेत्रया जयबागेश्वरी देगः पुनःनिर्माणया निंतिं थुनेगु प्रक्रिया शुरु जूगु दु । भुखाचं क्षति जूगु देगः जीर्ण जुइवं थुनेगु प्रक्रिया शुरु जूगु खः । वंगु फागुन २ गते क्षतिग्रस्त जयबागेश्वरी देगः जिर्णोद्वारया नितिं थुने न्ह्यः क्षमा पुजा याःगु खः ।

क्षमा पुजा यायेधुंकाः जस्ताया बार तयाः जीर्ण देगःया संरचनात पीगु नापं अनच्वंगु पुरातात्विक महत्वया ज्वलंत लिकायेगु शुरु जूूगु पशुपति क्षेत्र विकास कोषया निर्देशक भरत मरासिनीं जानकारी बियादिल । जयबागेश्वरी देगः पुनःनिर्माणया निंतिं स्वक्वःतक क्षमा पुजा यायेगु खँ धाःगु दु ।

देगः थुने न्ह्यः, पुनःनिर्माणया ज्या न्ह्याके न्ह्यः व पुनःनिर्माण क्वचायेधुंकाः तान्त्रिक विधिकथं साइत पिकयाः क्षमा पुजा यायेगु खँ धाःगु दु । देगः २०७२ साल बैशाख १२ गते व २९ गतेया भुखाय्लिसें वयां लिपा नं मदिक्क वयाच्वंगु पराकम्पया कारणं गजू बांमलाक क्षति जूगु खः । अथे हे देगःया ल्यं दुगु ब्वय् थाय्थासय् चिरिबाया वनेवं देगः जीर्ण अवस्थाय् थ्यंगु खः ।

देगःया गुलिखे त्वरं कुतुं वयेगु तकं याःगु खः । क्षतिग्रस्त देगः पुनःनिर्माणया निंतिं कोषं भुखाय् ब्वःगु लछि मदुनिवं जेठ ४ गते एड्भेन्चर टूर एण्ड ट्राभलसया संचालक कल्याण शर्मायात पुनःनिर्माणया निंतिं सैद्धान्तिक स्वीकृति बिउगु खः । शर्मां पुनःनिर्माणया ज्या न्ह्याके मफयेवं थगुने जक सम्झौता रद्द याःगु खः ।

कोषं वंगु माघ २ गते बुधवाः तुलसी कन्स्ट्रक्सनलिसें निदँया दुने पुनःनिर्माण याये सिधयेकेगु कथं सम्झौता यानागु कोषया सदस्य सचिव डा. प्रदीप ढकालं कनादिल । ‘स्वंगू करोड १४ गू लाखय् देगः पुनःनिर्माण जुइ, पुलांगु हे कथंया निर्माण सामग्री प्रयोग यानाः देगः दनेगु जुइ, विश्व सम्पदा धलखय् दुथ्यानाच्वंगु जूगुलिं प्राचीन स्मारक संरक्षण ऐनकथं ऐतिहासिक देगः निर्माण जुइ’, वय्कलं धयादिल ।

भुखाचं देगः दुनाः क्षतिग्रस्त जुइवं लगत्तै हे पुनःनिर्माणया निवेदन दर्ता याकादीम्ह दाता शर्मां शुरुइ पुरातत्व विभागं नक्सा व डिजाइन स्वीकृत यायेत ई काःगु व लिपा स्वीकृत जुया वयेधुंकाः पुनःनिर्माण शुरु यायेत्यनागु इलय् स्थानीयवासीतय्सं पंगः थनेगु ज्या याःगुलिं थः लिचिलेत बाध्य जूगु धयादी ।

‘विभागं नक्सा स्वीकृत यायेत जक दत्याया ई काल, विभागं बिउगु स्वीकृति कोषं स्वीकार मयात, जिं दुना वंगु सम्पदा पुनःनिर्माणय् छुं ग्वाहालि याये फइला कि धकाः फक्व कुतः यानागु खः, थ्व झ्वलय् विभाग, विश्व सम्पदा व स्थानीयवासीतय् फरक फरक इच्छा दुगुलिं ज्या यायेत थाकूगु खः’, वय्कलं धयादिल ।

भुखाय् ब्वःगु प्यदँ दयेत्यंगु इलय् तक नं जयबागेश्वरी देगःया पल्लिइ पालं त्वपुयातःगु खः । त्वरं व अपा धमाधम कुतुं वयेगु जुयाच्वन । प्यखेरं चिरिबायाः प्वाः गनाच्वंगु देगः गुगु इलय् क्वःदइ धकाः पियाच्वंगु थें जुयाच्वन । स्वनिगलय् मेलम्चीया लः वितरण यायेत तपुगु पाइप लायेत सतक गाः म्हूगु इलय् नं देगःयात थप क्षति जू वंगु खः ।

सतकलिक्कसं लानाच्वंगु देगः जूगुलिं न्हियान्हिथं उगु लँपु जुयाः वयेवने याइगु सवारी साधनं नं जीर्ण देगःयात थप क्षति जू वनाच्वंगु खः ।
देशय् सति प्रथा दयाच्वंगु इलय् तक जुजु महाराजा मंत धाःसा सति वनीपिं लानीपिनिगु तिसाज्वलं दक्वं जयबागेश्वरीयात छायेगु याइगु धइगु धापू स्थानीयवासीतय् दथुइ दु ।

थथे द्यःयात छाःगु तिसाज्वलं लगायतया सम्पत्तिया गुगुं नं अभिलेख धाःसा मदुगु पशुपति क्षेत्र विकास कोषया पुलांम्ह सदस्य सचिव नापं संस्कृतिविद् डा. गोविन्द टण्डनं कनादी । पशुपति क्षेत्रय् दुगु ५१८ स्मारकमध्ये ९५ गू स्मारक भुखाचं क्षति जूगु खः । १५ गू सम्पदा पूर्ण रुपं क्षति जुल ।

पूर्ण क्षति जूगु मध्ये आतकया दुने न्यागू व आंशिक क्षति जूगुमध्ये नीगू यानाः मुक्क्कं नीन्यागू सम्पदा दयेकेगु ज्या जुइधुंकूगु निर्देशक मरासिनीं कनादिल । आंशिक क्षति जूगु मध्ये खुगू व पूर्ण क्षति जूगु प्यंगू सम्पदाया पुनःनिर्माण यायेगु ज्या जुयाच्वंगु दु । ल्यं दुगु सम्पदामध्ये छुं छुं सम्पदाया रेखांकन (ड्रइङ) यायेगु ज्या सिधयेकाः आः उकियात सहमतिया निंतिं पुरातत्व विभागय् छ्वयागु कोषं न्ह्यथंगु दु ।

विभागय् सहमतिया निंतिं छ्वःगुमध्ये छुं सम्पदा स्वीकृतिया महिनौं महिना दयेधुंकाः नं आतक नं वये मफयाच्वंगु कोषया अधिकारीतय् धापू दु । भुखाचं अतिकं प्रभावित १४ गू जिल्लाया ७५३ गू सम्पदाय् क्षति जूगु खः । उकीमध्ये आतकया दुने २०१ गू जक सम्पदाया पुनःनिर्माण क्वचायेधुंकूगु राष्ट्रिय पुनःनिर्माण प्राधिकरणया पुरातत्व अधिकृत भीष्म बाँस्कोटां कनादिल ।