नेपाः–चीन रेल ः सुनां लगानी यायेगु ?

बिबिसी – प्राविधिक रुपं तसकं चुनौतिपूर्ण तायेकातःगु तिब्बती पठार पार यानाः नेपाः व चीनया सीमावर्ती क्षेत्र केरुङ्ग तक वइगु रेलयात येँय् तक थ्यंकेगु सम्भव दुगु खँ चिनिया प्राविधिकतय् अध्ययन पुष्टि यायेधुंकूसां उगु परियोजना सम्बन्धी मेगु महत्वपूर्ण खँ ‘वित्तिय मोडेल’या विषय धाःसा झन झन जटिल जुया वनाच्वंगु खँ सरकारी अधिकारीतय्सं धाःगु दु ।

करिब १२१ किलोमिटर ताःहाकःगु रेलमार्ग बारे प्रारम्भिक अध्ययन क्वचायेधुंकाः विस्तृत परियोजना रिपोर्ट दयेकेगु विषयय् थौंकन्हय् निगू देय्या अधिकारीत लगे जुयाच्वंगु दु । थ्यंमथ्यं २ खर्ब ५७ अर्ब लागत अनुमान यानातःगु थ्व परियोजनाया विस्तृत परियोजना रिपोर्ट दयेकेगु प्रक्रिया सुरु हे मजूनिगु अवस्थाय् वित्तीय मोडेल बारे चर्चा याये मिले मजूगु खँ छथ्वः सरकारी अधिकारीतय्सं धयाच्वंसां ध्यबाया मामिलाय् ठोस सहलह मजूगु हे कारणं यायेमाःगु ज्या नं ढिला जुयाच्वंगु खँ विज्ञतय्सं धाःगु दु ।

वंगु महिनाय् चाइना रेलवे अथरिटि (प्राधिकरण) व नेपाःया सरकारी अधिकारी दथुइ क्वचाःगु बैठकय् आःया चरणय् जुइमाःगु विस्तृत अध्ययन व आर्थिक सम्भाव्यता बारे प्रारम्भिक सहलह जूसां छुं निर्णय धाःसा जुइमफुगु खः ।‘करिब न्याला लिपा चीनय् जुइगु मेगु बैठकय् थ्व विषयय् सहलह जुइ’ रेल विभागया महानिर्देशक बलराम मिश्रं बिबिसीयात धयादीगु दु ।

तर विज्ञतय्सं धाःसकथं तसकं खर्च तुइगु उगु परियोजनाय् नेपाः नं आर्थिक रुपं संलग्न जुइमा वा नेपालं नं लगानी यायेमा धयागु मनसाय चिनियाँ पक्षया दु ।थौंकन्हय् चीनं विस्तृत अध्ययनया निंतिं ढिलासुस्ती यानाच्वंगु व उगु अध्ययनया हे लागि लगानी गथे यानाः यायेगु धयागु विषय प्रस्ट जुइमफुगु थ्व हे कारणं जूगु खँ विज्ञतय्सं धयाच्वंगु दु ।

विश्वया दकलय् तःधंगु अर्थतन्त्र मध्ये छगू चीनया निंतिं नेपाःलिसे रेलमार्ग स्वायेगु सामरिक रुपं जक मखु, आर्थिक रुपं नं तसकं महत्वपूर्ण जू । चिनिया कम्युनिष्ट पार्टीया ख्वाःपौ धाइगु ग्लोबल टाइम्सय् नकतिनि जक प्रकाशित जूगु छगू समाचारय् सन् २०१९ या सुरु जुइगु सिचुवान तिब्बत रेलमार्ग चीनयात नेपाः व भारत लगायत मेमेगु दक्षिण एशियाली देशय् स्वाइगु कडी कथं न्ह्यब्वयातःगु दु ।

थ्व कारणं नेपाः जक मखु चीनयात नं महत्वपूर्ण जुयाच्वंगु थ्व परियोजनाय् लगानी बारे अन्योल व नेपाःया लगानी बारे थीथी न्ह्यसः दनाच्वंगु दु । तर रेल विभागं नकतिनि अवकाश कयादीम्ह छम्ह अधिकारी प्रकाशभक्त उपाध्यायया कथं चीनं नेपाःया नं लगानी चाहे जूगु मू कारण धयागु परियोजनाय् अपनत्व दयेमा धकाः खः ।

‘परियोजनाय् चीनया जक लगानी जुल धाःसा लिपा वनाः नेपालं थःगु मतायेकल धाःसा समस्या जुइ धयागु खँय् चिन्ता दुगु उमिसं संकेत यानाच्वंगु दु’ चिनिया पक्षलिसे थीथी चरणय् खँल्हाबल्हा यानादीम्ह वय्कलं धयादीगु दु । उपाध्यायया कथं न्हापा न्हापा चीन व रुस थेंज्याःगु देशं दयेकाबिउगु परियोजना नेपालय् जक मखु मेमेगु यक्व थासय् बन्द जूगु कारणं नं चिनियाँतय्सं नेपाः सरकारया नं लगानी दयेमा धयागु चाहना यानाच्वंगु खः ।

‘नेपालं पूवंक हे चिनियाँ लगानीइ परियोजना दयेकाबीमाः धयागु चाहे जूगु खःसा थ्व परियोजना सुरु हे मजुइगु सम्भावना दु’ वय्कलं धयादीगु दु ।तर विभागया महानिर्देशक मिश्रं धाःसा जटिल भौगोलिक क्षेत्रय् लाःगु उगु परियोजना दयेकेत तसकं कठीन जूगुलिं विस्तृत अध्ययन व आर्थिक सम्भाव्यता सम्बन्धी अध्ययन सम्पन्न हे मजुइकं आर्थिक मोडल बारे चर्चा याये मजिउगु खँ धयादी ।

वय्कलं थ्व अध्ययन चिनियाँ पक्षया हे लगानी न्ह्याकेगु बारे पहल याइगु जानकारी नं बियादीगु दु । मेखे चीनिया राज्य परिषदया अधिनय् दुगु चिनियाँ समसामयिक अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध संस्था –सिआइसीआइआर)या दक्षिण एशिया मामिला स्वइम्ह छम्ह निर्देशक हु सीसेङया कथं चीनया निंतिं नेपाः महत्वपूर्ण जःलाखःला देय् जूगुलिं रेलय् जक मेमेगु परियोजनाय् नं थीथी कथं ग्वाहालि यायेफइ ।

वय्कःया कथं नेपालय् दयेकूगु महत्वपूर्ण परियोजनाय् चीनं स्वंगू वैकल्पिक लँपु ज्वनाः ग्वाहालि यायेफइ व उकीया निंतिं पहल यायेमाःगु खँ वय्कलं धयादीगु दु । वय्कःया कथं न्हापांगु विकल्प – नेपालं चिनिया कम्पनीपाखें वैदेशिक लगानी दुत हयेफइ । नेपालं चाहे जूसा चिनियाँ कम्पनीं हे भारतीय वा जापानी कम्पनीलिसे सहकार्य यानाः लगानी जुटे यानाबीफु ।

निगूगु– नेपालं चिनिया सरकारपाखें हे सहुलियतपूर्ण त्यासा कायेफइ । व स्वंगूगु– एशियाली क्षेत्रया पूर्वाधार विकास लगानी यायेत गठन जूगु एसियन इन्फ्रास्ट्रक्चर इन्भेस्टमेन्ट बैंकपाखें सहुलियतपूर्ण त्यासा कायेफइ । थ्व बाहेक बेल्ट एण्ड रोड खाका अन्तर्गत निगू देया सरकार दथुइ सहलह यानाः उपयुक्त अवधारणा नं तय यायेफइगु खँ वय्कलं धयादीगु दु ।

चाइना सिएसिएम इन्जिनियरिङ्ग कम्पनी व चाइना रेलवे इन्जिनियरिङ्ग कन्सल्टेन्ट गु्रपं याःगु स्थलगत अध्ययन कथं थ्यंमथ्यं १२१ किमि ताःहाकःगु थ्व रेलमार्गया ५८ प्रतिशत स्वयां अप्वः ब्व ताँ व सुरुङ्ग जुइ । थ्यंमथ्यं दँय् २८.५५ अर्ब तका नेपाः सरकारं बजेट मार्फत छुटे यायेगु खःसा थ्व परियोजनाय् गुदँया दुने हे लगानी चूलाकेफइगु जूगुलिं नेपालं आर्थिक साझेदार जुइत लिचिलेमजिउगु खँ उपाध्यायं धयादीगु दु ।

भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री रघुविर महासेठं नं छुं ई न्ह्यव संघीय संसदया विकास समितिइ जूगु छगू बैठकय् नेपालं सहुलियतपूर्ण त्यासा कयाः जूसां रेलमार्गय् थःगु लगानी तयेमाःगु व लिसें मेपिनिगु योजनाय् पूर्ण रुपं थःत ढाले यायेगु स्वयां थःगु आवश्यक्ता कथं परियोजना न्ह्याकेमाःगु खँय् बः बियादीगु खः । तर थ्व बारे अर्थ मन्त्रालयया अधिकारीतय्के धाःसा स्पष्ट लिसः धासा मदुनि ।

 

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS