संचार क्षेत्रनाप तापानाच्वंगु लोकतन्त्र

वंगु शनिवाः नेवाः न्ह्यलुवाः पद्मरत्न तुलाधारं पत्रकारिता क्षेत्रय् यानादीगु योगदानया बारे छगू ज्याझ्वः जुल । पत्रकारिता क्षेत्रय् वय्कलं मदिक्क यानादीगु योगदानया बारे चर्चा जुल ।

विशेष यानाः वय्कलं भाषिक समानता, प्रेस स्वतन्त्रता व मानव अधिकारया सम्मानयात कयाः निरन्तर रुपं थःगु संचार माध्यमपाखें दबाव बीगु ज्या यानादिल । निरंकुश पञ्चायति व्यवस्थाया इलय् न त वाक स्वतन्त्रता दु, न सामान्य प्रजातन्त्रिक अधिकारया प्रत्याभूति दु । अज्याःगु इलय् नं थःगु कलम मार्फत पद्मरत्न तुलाधरं न्ह्याकादीगु पलाः धइगु वाक् स्वतन्त्रता व मानव अधिकारया पक्ष खत ।

वय्कलं गुगु इलय् पत्रकारिता यानादीगु खः उगु इलय् राजनीतिक रुपं जक जटिल अवस्था धाःसा मखु । स्वयम पत्रकार जुयाः थःगु जीवनयापन यायेत नं उलि हे हाथ्या । थःगु जीवनया अमूल्य ई नये, त्वनेगु त्वःताः पत्रकारिता क्षेत्रयात वय्कलं योगदान बियादिल । उकी नं नेपालभाषाया पत्रकारिता म्वाकातेगु निंतिं थःगु छेँबुँ मीमाःगु तकं जुल । अथेखःसां निरन्तर भाय् म्वाकेगु निंतिं, वाक् स्वतन्त्रता व मानव अधिकारया रक्षाया निंतिं वय्कलं पत्रकारिता यानादीगु ज्या मत्वःतु । निरन्तर न्ह्यानातुं च्वनादिल । थःगु कलमयात दिकेगु बिचाः गुबलें यानामदी । वय्कःया इच्छा धइगु हे देशय् दुगु फुक्कं भाय्यात राज्यं समान अधिकार बीमाःगु, फुक्कसियां मानव अधिकारया सम्मान जुइमाः अले पूर्ण प्रेस स्वतन्त्रताया ग्यारेण्टी जुइमाः धयागु खः ।

पद्मरत्न तुलाधरया पत्रकारिता सम्बन्धि जूगु ज्याझ्वः स्वयां छन्हु न्ह्यः जक सरकारं पुलांगु मुलुकी ऐनयात विस्थापित यानाः न्हूगु कानून हःगु दु । संयोग धायेमाः पद्मरत्नं प्रेस स्वतन्त्रताया निंतिं यानादीगु योगदानया चर्चा जुइ छन्हु न्ह्यः हःगु न्हूगु कानूनं हानं नेपाःया प्रेस स्वतन्त्रतायात पंग थनेगु ज्या याःगु दु ।

तःदँ तक पत्रकारिता यानादिल । पत्रकारिता पाखें पिने अधिकारीमूखी आन्दोलन मार्फत नं अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताया पक्षय् वय्कः निरन्तर अग्रसर जुयादिल । फलतः निक्वः तक जूगु जनआन्दोलन मार्फत लोकतन्त्र हयेत सफल नं जुल । थौं झी देशय् लोकतन्त्रया उच्चतम बिन्दुइ थ्यंगु धकाः दाबी नं यायेगु यानाच्वना । अथे खःसा पद्मरत्नं म्हिगः पत्रकारिता याःगु इलय् खंगु म्हगसः पूवन ला? पद्मरत्नं पत्रकारिता क्षेत्रं ल्ह्वंगु मुद्दात कार्यान्वयन जुल ला?

पद्मरत्न तुलाधरया पत्रकारिता सम्बन्धि जूगु ज्याझ्वः स्वयां छन्हु न्ह्यः जक सरकारं पुलांगु मुलुकी ऐनयात विस्थापित यानाः न्हूगु कानून हःगु दु । संयोग धायेमाः पद्मरत्नं प्रेस स्वतन्त्रताया निंतिं यानादीगु योगदानया चर्चा जुइ छन्हु न्ह्यः हःगु न्हूगु कानूनं हानं नेपाःया प्रेस स्वतन्त्रतायात पंग थनेगु ज्या याःगु दु ।

न्हूगु कानून कथं छुं नं संचार माध्यमपाखें प्रकाशित जुइगु बुखँपाखें सुयां गोपनीयता भंग जूसा व उकीं यानाः सुयातं ब्वःबीगु वा बेइज्जती याःगु ठहर जूसाः पत्रकार, सम्पादक वा प्रकाशकयात जेल सजाय जुइगु व्यवस्था याःगु दु । यदि थ्व प्रावधानयात नालाकायेगु खःसा पत्रकारतय्सं आः छुं नं गलत ज्या, भ्रष्टाचार, अनैतिक ज्या वा गैर जिम्मेवारीपूर्ण रुपं याःगु ज्याया बारे च्वय् न्ह्यः बिचाः यायेमाःगु जुइ । थुगु प्रावधानं यानाः पत्रकारतय्सं समाजय् जुयाच्वंगु मखुगु खँयात जनताया न्ह्यःने हयेत तकं निक्वः बिचाः यायेमाःगु खनेदु ।

अथेहे सुयां खँ न्यनेगु वा ध्वनि अंकन यायेगु ज्या यात गोपनीयताविरुद्धया कसुरया कथं व्याख्या यानातःगु दु । नापं निम्ह वा निम्हस्वयां अप्वः मनूतय् दथुइ जूगु खँल्हाबल्हा अधिकार प्राप्त अधिकारीया अनुमति कयाः जक न्यने माःगु वा ध्वनि अंकन यायेमाःगु खँ दु । अथेहे मेगु थीथी दफाय् नं प्रेस स्वतन्त्रताया अंकुश तयेगु कथंया प्रावधान हःगु दु । छगू ला थज्याःगु कानूनया गलत व्याख्या यानाः पत्रकारिता क्षेत्रयात प्रभावित यायेफइगु खतरा दु । अले मेगु थज्याःगु प्रावधानयात बः कयाः गलत ज्या याइपिनि मनोवल अप्वया वनेफु । स्वतन्त्र प्रेसया अंकुश लगे यायेगु ज्या पाखें सुयातं फाइदा जुइसा व केवल अधिनायकवादी शक्ति व समाजय् मभिंगु ज्या याइपिंत जुइ ।

राज्यपाखें प्रेस स्वतन्त्रतायात अंकुश तयेगु ज्या यानाः वाक् स्वतन्त्रताया विरुद्ध पलाः ल्ह्वंगु दुु । सरकारया थुगु पलाः वाकः स्वतन्त्रताया निंतिं ल्वानाजूम्ह पद्मरत्न तुलाधरं जीवंकाःछि याःगु त्याग, तपस्या व बलिदानया विल्कुल अःख जूवंगु दु । छखे राज्यपाखें वाक् स्वतन्त्रतायात अंकुश तयेगु ज्या जूगु दुसा मेखे पद्मरत्नं ल्ह्वंगु भाषिक अधिकार व पत्रकारिताय् भाषिक समानताया खँ नं लागू जूगु मदुनी ।

देय् संघीय संरचनाय् वनेधुंकूगु अवस्थाय् तक न त सरकारी पक्षं पत्रकारितायात समावेशी व भाषिक समानताया सिद्धान्त कथं यंकेगु कुतः यानाच्वंगु दु, न त नीजि क्षेत्रपाखें थुगु ख्यलय् थःगु पलाः ल्ह्वनेगु पाखे अग्रसर जूगु दु । अझ विडम्बना धायेमाः, भाषिक समानताया खँयात मूलधारया संचार माध्यमं थाय् तकं बीगु यानाच्वंगु मदु । भाषिक समानताया आधारय् संचार माध्यम पिकाइगु ला खँ हे त्वःताछ्वये । अझ नं छगू जातिया वर्चश्व ल्यं दनि । पत्रकारिता क्षेत्रय् नं समावेशीताया खँ लागू जुइफुगु मदुनि । थीथी भासं थःगु मांभाय् ल्यंकेगु निंतिं थःथःगु पहलं पिकयाच्वंगु पत्रपत्रिकातय् अवस्था म्हिगः गथे खः आः नं अथे हे तिनि । मांभासं संचार माध्यम चले यानाः जीवनयापन यायेत अझं सहज वातावरण मदुनी ।

थज्याःगु इलय् देय् उच्चतम लोकतन्त्रया अवस्था थ्यंगु धकाः न्ह्याक्व हे हाःसां पत्रकारिता क्षेत्रया निंतिं लोकतन्त्र अझ नं तापानाच्वंगु हे दनि । अझ नेपालभाषा लगायत थीथी मांभाय्या पत्रकारिता याइपिनि निंतिं झन् हे तापाःनि । न्यय्दँ न्ह्यःनिसें झी अग्रज पद्मरत्न तुलाधारं पत्रकारिता क्षेत्रय् खंकाच्वंगु चकंगु सूद्र्यः अझ मत्वःनी । उकिं पद्मरत्न तुलाधरयात पत्रकारिता ख्यलं धाथें सम्मान यायेगु खःसा वय्कलं खंकूगु यचुकु सूद्र्यःयात पत्रकारिता ख्यलय् लुइकेगु पाखे न्ह्याः वनेगु खः । पत्रकारिता क्षेत्रयात स्वतन्त्र, निष्पक्ष व समावेशी चरित्रया दयेकाः वनेफुसा जक वय्कः प्रति पत्रकारिता क्षेत्रं याःगु धाथेंया सम्मान जुइ ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS