‘छेँय् छेँय् सरकारया अनुभूति’

वि.सं. २०७३ या स्थानीय चुनावय् किपू नगरपालिका प्रमुख भाजु रमेश महर्जन विजय जुयादिल । स्थानीय तहया नेतृत्वय् थ्यंम्ह वय्कः छम्ह सामान्य किसान परिवारय् जन्म जूम्ह खः । राजनीतिक रुपं ज्यापु समुदाययापिं तसकं म्हो जक नेतृत्व तहय् थ्यनाच्वंगु अवस्थाय् किपू नगरया प्रमुख जुयादीम्ह वय्कः ज्यापु समुदायया निंतिं छम्ह प्रेरक व्यक्तित्व जुयादीगु दु । झिंच्याक्वःगु ज्यापु दिवसया झ्वलय् वय्कःया राजनीतिक जीवन व नगरपालिका प्रमुख जुयाः यानादीगु ज्यायात कयाः थ्व च्वसु न्ह्यब्वयाच्वना ।

तेजनारायण महर्जन

थःगु सुख दुःखय् सरकारया नं साथ दत धाःसा गज्याःगु अनुभूति जुइ ? धाथें झीगु व्यक्तिगत सुखदुखय् नं सरकारया साथ दत धाःसा ला गज्जब हे जुइगु जुइ । तर नेपाः थेंज्याःगु भ्रष्ट नेता, कर्मचारी दुगु देशय् थज्याःगु सुखद् अनुभुतिया कल्पना तकं याये थाकु । अथे धायेवं तुं थथे जुइ हे मखु थ्यंक धाःसा मखु । देय्न्यंकंया जनतां थज्याःगु अनुभुति यायेमखंसां येँया किपू नगरपालिकाय् धाःसा थज्याःगु अनुभुति याये खनाच्वंगु दु धायेमाः ।

किपू नगरपालिकां स्थानीय जनताया स्वास्थ्य, शिक्षा निसें जन्म, मृत्यु, नखःचखः, जात्रापर्वय् तकं किपू नगरपालिकां किपुली स्थानीय सरकार दु धयागु अनुभुति याका वयाच्वंगु दु ।

थुकिया निंतिं किपू नगरपालिकापाखें किपूया छँेय् छेँय् वासः थ्यंकाच्वंगु दु, स्वास्थ्य स्वयंसेविकात थ्यंकाच्वंगु दु । उलि जक मखु किपु नगरपालिका दुनेयापिं सुयां छेँय् मचा बुल धाःसा स्वद्वः तका द्वहलपा बीगु, सुयां छेँय् सुं मनू मंत धाःसा दाहसंस्कारया निंतिं झिद्वः तका ग्वाहालि बीगु यानाच्वंगु दु । जात्रा पर्व हनेत नुगः चायेकाः ग्वाहालि यानाच्वंगु दु । अले थथे छेँय् छेँय् स्थानीय सरकार थ्यं धयागु अनुभुति याकेगु ज्याया नेतृत्व याना वयाच्वनादीगु दु – किपू नगरपालिकाया प्रमुख रमेश महर्जनं ।

जनताया लिसे स्थानीय सरकारया क्वातूगु स्वापू दयेमाः धयागु ताः तयाः वय्कलं नगर प्रमुखय् त्याःगु छुं ई लिपा हे ‘छेँय् छेँय् स्थानीय सरकार’ धयागु ज्याझ्वः हःगु खः । थ्व हे ज्याझ्वः कथं रक्तचाप व डाइबियिटज ल्वगिपिनिगु निंतिं छेँय् छेँय् निःशुल्क वासः थ्यंकेगु निसें जन्म, मृत्युया इलय् ग्वाहालि यायेगु याना वयाच्वंगु खः । ‘जिपिं त्यानावःगु खुला लिपा हे छेँय् छेँय् निशुल्क वासः थ्यंकेगु यानागु खः । थथे वासः थ्यंकाबलय् इन्सुलिन कायेमाःपिंत लय् हे झिंनिद्वः निसें झिंस्वद्वः तका तक खर्च बचत जुइगु जुयाच्वंगु दु’ वय्कलं धयादी, ‘स्थानीय सरकारया ज्या भौतिक निर्माण जक मखु, मनूतय् नुगलय् थीगु ज्या जुइमाः धयागु ल्याखं थ्व ज्या न्ह्याकागु खः ।’

किपूया सामान्य किसान परिवारय् बूम्ह वय्कः मचां निसें बुँज्या यानाः राजनीतिक नेतृत्व तहय् तक थ्यंम्ह खः । किपू चाय् म्हिता वःम्ह वय्कः किपूया चा लिसे स्वाःम्ह खः, अले किपुया स्थानीय जनताया आवश्यकता छु खः धयागु बांलाक स्यूम्ह खः ।

किपुया परम्परागत सांस्कृतिक थाय् लाय्कु क्षेत्रय् ब्वलंम्ह वय्कः अनया पासापिंलिसे जुजुं राजनीतिइ सक्रिय जुयादीम्ह खः । तर वय्कःयात राजनीतिइ आकर्षित याःगु धाःसा विद्यार्थी कालय् हे जुयाच्वन ।

२०३५ साल पाखे पाकिस्तानय् अनया पुलांम्ह प्रधानमन्त्री जुल्फिकर अलि भुट्टोयात मृत्युदण्ड बिल । थ्व घटना लिपा नेपाःया स्कूल स्कूलय् नं राजनीतिक गतिविधि अप्वया वल । उबलय् वय्कः येँया भिंद्यःत्वालय् च्वंगु परोपकार आदर्श हाइस्कूलय् ब्वनाच्वनादीगु दु । स्कूलय् खंगु राजनीतिक गतिविधिया कारणं विद्यार्थी इलं निसें हे वय्कः राजनीतिइ आकर्षित जुयावन ।

वय्कःया बाः किपूू गाउँपञ्चायतया उपप्रधानपञ्च । उबलय् चिनियाँ दूतावासं खास खास मनूतय्त ‘चीन सचित्र’ धयागु सफू छेँय् छेँय् हे बी हइगु जुयाच्वन । उगु सफुतिइ माओपिंसं चीनय् याःगु विकास, आन्दोलनया समाचार, च्वसु यक्व वइगु । उगु सफू स्वस्वं हे वय्कःयात कम्युनिष्ट जुल धाःसा हे जक देय् विकास यायेफइ धयागु ताल, अले बुलुहुँ बामपन्थी बिचाःपाखे सतिना वन ।

एसएलसी पास जुयाः शंकरदेव कलेजय् ब्वनेधुंकाः वय्कः अनेरास्ववियु पाँचौया सदस्य जुयाः औपचारिक रुपं राजनीतिक लगे जुयादिल । थ्वहे झ्वलय् २०४३ सालय् तत्कालिन मालें पञ्चायत व्यवस्थाय् हस्तक्षेप यायेगु नीति नाल । व हे कथं उबलय् येँ जिल्लाय् पद्मरत्न तुलाधर जनपक्षीय रुपं राष्ट्रिय पञ्चायतया उम्मेदवार जुयादीबलय् वय्कः नं किपूया लाय्कू गाउँपञ्चायतय् चुनाव प्रचार समितिया संयोजक जुयादिल । थ्वयां छुं ई लिपा गाउँपञ्चायतया चुनाव जूबलय् वय्कः प्रधानपञ्चया उम्मेदवार जुयादीगु जुयाच्वन । उबलय् धाःसा वय्कः पराजित जुल । तर थुकिया लिसें वय्कः राजनीतिक गतिविधि धाःसा धिसिलाक्क न्ह्याःवन ।

वय्कःया परिवार छगू सामान्य किसान परिवारयापिं खः । न्हियान्हिथं बुँज्या यायेमाःपिं । अथे खःसां वय्कःया परिवार राजनीतिक रुपं सचेत जुयाच्वन । वय्कःया दाजु नं बामपन्थी विचारधारय् लगे जुयादिल । अथे जूबलय् वय्कःयात राजनीतिइ लगे जुइत परिवारपाखें छुं कथंया पंगः ला मजुल, तर वय्कःया अबु गाउँपञ्चायतया उपप्रधानपञ्च, वय्कः धाःसा पञ्चायत व्यवस्था हे मजिउ धकाः पञ्चायतविरुद्ध लगे जुयाच्वंगु बामपन्थी विचारधारायाम्ह जुल । अथेखःसां छेँ तःधंगु समस्या धाःसा मजुल ।

‘थुकिया कारण बाः उपप्रधानपञ्च जूसां राजनीतिक स्वतन्त्रता माः धयागु बिचाः दुम्ह जूगुलिं खः’ वय्कलं धयादी ।

कम्युनिष्ट पार्टीइ वंसां वय्कःया अबुजुया समर्थन दुगुलिं २०४४÷४५ साल पाखे दलतय्त प्रतिबन्ध तयातःगु इलय् वय्कःया छेँ बामपन्थीतय् सेल्टर हे जुयाबिल । उबलय् अखिल न्हय्क्वःगु सम्मेलन हे वय्कःया छेँय् जुल, अथेहे नेपाल स्वतन्त्र मजदुर युनियन न्हापांगु अधिवेशन नं वय्कःया हे छेँय् जूगु खः ।

राजनीतिइ लगे जुजुं हे समाजलिसे भ्यले पुनीगु, समाजय् देन बीगु छुं ज्या यायेमाः धयागु लगे जुइवं वय्कः शिक्षण पेशाय् लगे जुयादिल । उबलय् किपुलिइ सरकारी स्कुल उलि बांलाः मजू, निजी स्कुलं धाःसा यक्व यक्व शुल्क काइगु । अथे जूबलय् समाजय् विभेद तकं खनेदत । काय मचायात निजी स्कुलय् तयेगु, म्ह्याय्यात सरकारी स्कुलय् ब्वंकेगु जुल । थज्याःगु विभेद खनेदुगुलिं शिक्षाविद् हिराबहादुर महर्जन, राजमान महर्जनपिं लिसे सहलह यानाः सहुलियत रुपं बांलाक ब्वंकीगु निजी स्कुल चायेकेगु क्वःजित । अले वि.सं. २०४९ सालय् बाघभैरव देगः नापसं च्वंगु भवनय् निजीस्तरं जूसां सामुदायिक स्कूलया परिकल्पना कथं हिलटाउन स्कुल चायेकल ।

स्कुलया प्रिन्सिपल हिराबहादुर महर्जन जुयादिलसा वय्कः भाइसप्रिन्सिपल जुयादिल । सामूहिक भावनां, सहुलियत ध्यबां आखः ब्वंकीगु जूगुलिं न्हापांगु दँय् हे थ्यंमथ्यं सत्याम्ह विद्यार्थी भर्ना जूवल । स्कुलपाखें बांलाःगु, गुणस्तरीय शिक्षा बिया वनाच्वंगुलिं दँय्दँसं विद्यार्थी ल्याः नं अप्वया वन । वय्कलं थन स्कुलय् न्यादँ भाइस प्रिन्सिपल जुयाः व झिंस्वदँ प्रिन्सिपल जुयाः शिक्षा क्षेत्रय् सेवा यानादिल । थौंकन्हय् नं थ्व स्कूल सार्वजनिक शैक्षिक गुथि अन्तर्गत धिसिलाक्क न्ह्यानाच्वंगु दु ।

वय्कलं आः किपू नगरपालिकाया प्रमुख जुइफुगु छगू कारण शिक्षा क्षेत्रय् थःम्हं यानागु योगदान नं खः धयादी । ‘उबलय् आखः ब्वंकातयापिं मस्तय्सं जि नगरप्रमुखय् उम्मेदवार जुइगु सिइवं रमेश सरयात त्याकेमाः धकाः अभियान हे न्ह्याकल । उबलय् धाथें जितः शिक्षा क्षेत्रय् बांलाक योगदान यानागु थें महसुस जुल । यदि जिं शिक्षक जुयाः नं बांमलाक ब्वंकूगु जूसा, बांमलाःगु व्यवहार याःगु जूसा जिगु विद्यार्थीत थथे सरयात त्याकेमाः धकाः मवइगु खइ । उपिं स्वतस्फूर्तरुपं कुहांवःगुलिं थःम्हं बांलाःगु हे ज्या याना वयागु थें ताल ।’

शिक्षा ख्यलय् थौंकन्हय् नं वय्कःया नुगः उलि हे क्वसाः । थौंकन्हय् सामुदायिक स्कुल फुक्क स्थानीय तह अन्तर्गत लायेधुंकूगु दु । किपू नगरप्रमुख जुइधुंकाः वय्कः थौंकन्हय् थनया सामुदायिक स्कुलय् सुधार हयेगु ज्याय् विशेष ध्यान बिया वयाच्वनादीगु दु । सामुदायिक स्कुलयात नं गुणस्तरीय शिक्षाया विकास यायेगु ताः तयाः सामुदायिक स्कुलय् कम्प्यूटर बिइगु, वाइफाइ जडान यानाबीगु ज्या नगरपालिकापाखें यानाच्वंगु दु । थ्व हे झ्वलय् किपू नगरपालिकाया दुनेया सामुदायिक व निजी स्कुलय् स्थानीय पाठय्क्रमया रुपय् १ तगिं निसें ३ तगिं तक नेपालभाषा पाठय्क्रम नं लागू यायेधुंकूगु दु ।

वि.सं. २०७३ सालय् स्थानीय चुनाव त्याकेधुंकाः वय्कः किपूयात छगू सांस्कृतिक नगरया रुपय् विकास यानाः किपुली पर्यटकत दुतहयेगु अभियानय् दु । थुकिया निंतिं वय्कः पर्यटकीय नगर दयेकेगु गुरुयोजना हे ज्वनाः न्ह्याः वनाच्वनादीगु दु । चुनावया इलय् हे किपूया पुलांगु सांस्कृतिक थाय्यात सांस्कृतिक नगरया रुपय् विकास यायेगु व न्हूगु थासय् व्यवस्थित बसोबास क्षेत्र दयेकेगु घोषणा यानादीगु खः । थ्व हे कथं सम्पदात पुनर्निर्माण यायेगु, मूर्त अमूर्त सम्पदा संरक्षण यायेगु ज्या न्ह्याका वयाच्वनादीगु दु ।

जात्रा यायेत न्हापा गुथि संस्थानं बीगु म्होचां खर्च जात्रा याये हे थाकुयाच्वंगु अवस्थाय् आः नगरपालिकाया ग्वाहालिं यानाः किपुली जुइगु थीथी जात्रा नं झःझः धायेक हना वयाच्वंगु खँ वय्कलं धयादी ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS