बिस्काःया इलय् जुइगु थीथी जात्रा
ख्वपय् बिस्काः जात्रा न्ह्यानाच्वंगु दु । च्याचा गुन्हु तक न्यायेकीगु सांस्कृतिक व ऐतिहासिक महत्वं जाःगु थ्व जात्राया मुख्य आकर्षण धइगु हे भैलःद्यः व भद्रकाली द्यःया खः सालेगु खःसा भेलुख्यलय् यःसिं थनेगु खः । बिस्काःया झ्वलय् भेलुख्यलय् थनीगु यःसिं न्यय्न्याकू (५५ हात) ताःहकः जुइ । बिस्काःया इलय् भैलः खः सालेगु प्रचलन शुरु जुइ न्ह्यः हे भद्रकाली द्यःया जक खः सालेगु परम्परा दुगु संस्कृतिविद्तय् धापू दु ।
शुरुइ थ्व जात्रा निन्हु जक न्यायेकेगु याना वयाच्वंगु खःसा थीथी कालखण्डय् च्याचा गुन्हुतक न्यायेकेगु जुया वंगु तिहासविद् नापं संस्कृतिविद प्रा. डा. पुरुषोत्तमलोचन श्रेष्ठं कनादी । गुगुं इलय् बिस्काः जात्राय् भैलःखः जक सालेगु प्रचलन दुगु संस्कृतिविद् श्रेष्ठं कनादिल । वय्कःया कथं छगू इलय् ख्वपय् तःधंगु अनिकाल जुल । उगु इलय् भद्रकालीया जात्राय् ब्वति कयाच्वंम्ह छम्ह तःधिकःम्ह मनू भद्रकालीया द्यः न्ह्यःने न्ह्यःने वनाच्वंगु खनाः छम्ह सिद्धिहस्तम्ह आचाजुं ध्यानदृष्टिं स्वःगु इलय् व काशी विश्वनाथ जूगु सीकल ।
विश्वनाथं जात्रा स्वः वःगु धइगु सीवं उम्ह सिद्धहस्तम्ह आचाजुं विश्वनाथयात पनेगु कुतः यात । थ्व खँ सीकाः विश्वनाथ नं अनं बिसिउँ वनेगु कुतः यात । थ्व क्रमय् विश्वनाथ जमिन क्वय् अलप जुइत स्वल अले व हे इलय् आचाजुं इंचां वयागु छ्यं त्वाःल्हानाबिल । व हे छ्यंयात अन थापं यायेगु ज्या जुल । विश्वनाथया छ्यं थन थापं यायेगु ज्या लिपा देशय् सहकाल वल ।
छगः जाकिया जा नं भ्वछिसिया निंतिं अप्वः जुइगु जुयावल ।
जाकि ग्वः हे ध्यनाः नःसां व हे नं अप्वः जुइकथंया सहकाल वल । उगु इलंनिसें भद्रकालीया खः नापनापं भैरवनाथया नं खः जात्रा न्ह्याःगु श्रेष्ठं कनादी । आचाजुं तान्त्रिक बलं इंचां विश्वनाथया छ्यं ध्यंगुलिं नेवाः समुदाय दुने आतक नं इंचां ला ताये मजिउ धइगु मान्यता दु ।वास्तवय् बिस्काःया मुख्य आकर्षण धइगु हे भैलः खःयात थःने क्वःने सालेगु व भेलुख्यलय् थनीगु यःसिं खः ।
च्याचा गुन्हुतक न्यायेकीगु थ्व बिस्काःया झ्वलय् ख्वपय् मेमेपिं थीथी द्यःया नं खः जात्रा जुइ । गुकिया बिस्कं व विशेष महत्व दुगु संस्कृतिवितय् धापू दु । ख्वपया थीथी त्वालय् माने याइगु थीथी देवदेवीया जात्रायात भैलः व भद्रकालीया सम्मानय् माने याइगु जात्राया रुपय् कायेमाःगु श्रेष्ठं धयादी । वय्कःया धापूकथं बिस्काः जात्राया संस्कृतियात अझ च्वन्ह्याका यंकेया निंतिं व मनुखं जक मखसे द्यःतय्सं तकं भैलः व भद्रकालीयात सम्मान याःगुया अर्थय् ख्वपया त्वाः त्वालय् दुगु थीथी द्यया जात्रा यायेगु प्रचलन दुगु खः ।
प्रा. डा. श्रेष्ठया कथं बिस्काः जात्रा भैलःद्य व भद्रकालिलिसे जक स्वापू दुगु व थुकी प्रचलित मान्यताकथं सर्प स्याःगु व नागिनीलिसे स्वापू दुगु धइगु किम्वदन्ती भ्रम जक खः । ‘थ्व जात्रा विश्वनाथ भैरवया जक मखसे वयागु हे शक्ति भद्रकालीया नं खः । विश्व भैरवनाथया प्रतीक यःसिंलय् ब्वयेकीगु छज्वः हलिंपताः (ध्वजा) साक्षत भैरव व भद्रकालीया खः । थुकियात जबरजस्ती ‘बि’या अर्थ सर्प व ‘स्यात’यात अर्थ स्याःगु धइगुया रुपय् बिस्क, बिस्काः, बिस्केट धकाः चले जुया वयाच्वंगु भ्रम दु’ वय्कलं धयादिल ।
वय्कलं न्ह्यःने धयादी, ‘नवदुर्गा गणयात ‘बि त्वंकेगु’ धकाः तान्त्रिक विधिपूर्वक पुलांगु हि त्वंकेगु प्रचलन आतकं दु । आतक चले जूगु वा लुया वःगु प्रमाण, अभिलेख व मल्लकालीन जुजु जगतप्रकाशया पालंनिसें शाहवंशीय जुजु त्रिभुवन व ज्ञानेन्द्र नापं तत्कालीन प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालां हिउगु हलिंपताः स्वयेगु खःसा विश्वकेतु, वीरध्वजा च्वयातःगु दु । विश्वनाथया ध्वजा हे विश्वध्वजा खः । वीर धइगु भैरवया बां वीर बेतालयात धयातःगु खः ।
थ्व ध्वजायात विश्वध्वजा व वीरध्वजाया रुपय् कायेफु । थुकियात हे नाग व नागिनी धायेगु गलत खः ।’थ्व हे झ्वलय् बिस्काः जात्राया न्हापांगु व दकलय् लिपांगु न्हि द्यःखः सालेगु व यःसिं थनेगु इलय् जुइ फइगु सम्भावित ल्वापुयात पनेत थुगुसी न्हिनय् हे द्यःखः सालेगु तयारीकथं म्हिगः न्हापांगु न्हि याकनं हे द्यःखः साले सिधयेकूगु खः । अथे हे थुगुसी जात्राया सुरक्षाया निंतिं धकाः नेपाल प्रहरीया ५०० व सशस्त्र प्रहरीया ३०० जनशक्ति परिचालन याइगु जूगु दु ।
जात्राय् उच्छृंखल गतिविधि न्यंकेत स्वइपिनिगु पहिचान यायेत सादा वसतय् नं सुरक्षाकःमि परिचालन याइगु जूगु दु । भैलःखः अनियन्त्रित रुपं सालेगु, खतय् आवश्यकता स्वयां अप्वः मनूत च्वनेगु याइगुलिं रथं कुतुं वयाः मनूत घाःपाः जुइगु जक मखसे ज्यान तकं वनीगु जूगुलिं रथय् भैरवया नाइके, गुथि संस्थान व स्थानीय क्लबया पदाधिकारी जक च्वनेगु व्यवस्था जुयाच्वंगु दु ।
अथे हे जात्राय् हुलदंगा न्यंकेगु व उच्छृंखल गतिविधि न्यंकेत स्वइपिनिगु पहिचान यायेत थाय्थासय् सीसी क्यामरा नं जडान यानातःगु दु । सुरक्षा व्यवस्थाय् पंगः थनेत स्वइपिंत ज्वनाः सार्वजनिक अपराध ऐन अन्तर्गत मुद्दा चले यायेकथं कारवाही याइगु जुयाच्वंगु दु ।
#स्याक्वत्याक्व व बाराहि कुहां बिज्याइगु
बिस्काः जात्रा शुरु जूगु स्वन्हुया न्हिकुन्हु गःहितिइ भैलःद्यःयात बलि पुजा यानाः गुथि संस्थापाखें सरकारी पुजा यायेगु याइ । थ्व बलिपुजाया ला प्रसादया रुपय् स्थानीय लाक्वलाछेँ त्वाःयापिंत इनाबी । थुकियात हे स्याक्वत्याक्वः धाइगु खः ।
थ्व कुन्हु हे तेखाचोस्थित बाराहि द्यःछेँ नं बाराहि पीठस्थित बाराहि देगलय् यंकेगु परम्परा दु । स्थानीय सांस्कृतिक बाजंसहित पीठय् यंकेगु थ्व परम्परायात बाराहि कुहां बिज्याःगु धाइ ।
# तिंप्वाः जात्रा
बिस्काःया प्यन्हुया न्हि चैत मसान्तया कुन्हु अष्टमातृकाया शक्तिशाली देवीमध्ये छम्ह बाराहिया तिंप्वाः जात्रा जुइ । यःसिंख्यलय् यःसिं थने धुंकाः ख्वप नपा ३, तेखाचो त्वालय् च्वंगु बाराहिया मूर्तियात खतय् तयाः उगु तिंप्वाः जात्रा यायेगु याइ । जात्राय् मस्तनिसें ज्याथजिथिपिं तकं चिलाख च्याकाः ब्वति कायेगु याइ । द्वलंद्वः भक्तजनतय्सं धुं, धुपाँय्, सुकुन्दा च्याकाः ब्वति काइ । शक्तिया देवी बाराहियात छचा पीठय् तयाः कन्हय् कुन्हु यःसिं क्वःथये धुंकाः पुजा फयेत धकाः खःयात त्वाः त्वालय् यंकाः चतांमरि प्रसादया रुपय् इनाबी ।
# इन्द्रायणीया त्वाःदेवा जात्रा
बिस्काःया झ्वलय् न्यायेकीगु अष्टमातृकाया शक्तिशाली देवीया जात्रामध्ये इन्द्रायणी द्यःया त्वाःदेवा जात्रा नं छगू महत्वपूर्ण जात्रा खः । थ्व इलय् इन्द्रायणीया खःयात छायेपियाः खः जात्रा यायेगु याइ । उगु खतय् इन्द्रायणी द्यःया द्यःछेँय् च्वंगु मूर्ति खतय् बिज्याकाः थःगु लागाय् जात्रा याइ । उगु इल थःथःगु लागा दुनेयापिंसं थःथःगु छेँय् नं त्वाःदेवा हयाः उकी मत च्याकाः इन्द्रायणी त्वाःदेवा जात्रा यायेगु याइ ।
# द्यः खः ल्वाकेगु जात्रा
बिस्काःया थीथी आकर्षण मध्ये मेगु छगू आकर्षण खः भैलः व भद्रकालीया द्यःखः ल्वाकेगु नं खः । परापूर्वकालंनिसें न्ह्यानाच्वंगु यःसिं क्वथले सिधयेवं बैशाख १ गतेकुन्हु खँला त्वालय् भैलः व भद्रकाली द्यःया संगम जात्रा जुइ । थुकियात भैलः व भद्रकालीया इहिपा जूगु धइगुकथं नं कायेगु याः ।
# महाकाली व महालक्ष्मी जात्रा
बिस्काः जात्राया झ्वलय् त्वाःत्वालय् जुइगु थीथी जात्रामध्ये महत्वपूर्ण जात्राया रुपय् काइगु मेगु जात्रा खः महाकाली व महालक्ष्मी द्यःया जात्रा । थ्व जात्रायात निम्ह द्यःया संगम जात्राया रुपय् नं कायेगु याः । थ्व जात्रा बैशाख २ गते कुन्हु न्यायेकी । थ्व जात्राया झ्वलय् महाकालीया द्यःछेँय् नं मूर्तियात विमान आकारया खतय् तयाः भोलाछेँ नं शुरु याइ ।
मेखे महालक्ष्मीया मूर्तियात नं विमान आकारया हे खतय् बिज्याकाः जात्रा शुरु याइ । थुपिं द्यःया जात्राया इलय् जात्राय् वइपिंसं छखे म्हासुगु व मेखे ह्याउँगु तपुलिं पुइगु परम्परा दु । जात्राया इलय् दथुइ थ्यंकाः निम्ह द्यःपिंत नाप लाकाः खः ल्वाकेगु चलन दु ।
# ब्रम्हायणी व महेश्वरी जात्रा
अष्टमातृकाया प्रमुख शक्तिशाली देवीकथं कयातःम्ह ब्रम्हायणी व महेश्वरीया जात्रा बैशाख ३ गते जुइ । सुर्यमधि त्वालय् च्वंगु द्यःछेँय् नं ब्रम्हायणीया मूर्तियात खतय् बिज्याकाः जात्रा न्ह्याकी । थ्व जात्राय् नं मस्तनिसें ज्याथजिथिपिं चिलाख व मिप्वाः च्याकाः खःया न्ह्यःने न्ह्यःने वइ ।
इनाचो त्वालय् च्वंगु महेश्वरी द्यःछेँय् नं मूर्तियात खतय् बिज्याकाः जात्रा शुरु याइ । थःथःगु लागाय् जात्रा याये धुंकाः दत्तात्रयया दथुइ थ्यंकाः निम्हं द्यःयात नाप लाकाः खः ल्वाकी । निगुलिं द्यःखःया प्रसाद कालबिल यायेगु नापं द्यःया चिलाख नं हिलाबुला यायेगु प्रचलन दु ।
# बटुक भैरव व ज्याथा गणेद्यः जात्रा
बिस्काः जात्राया झ्वलय् अष्टमातृकाया जक मखसे भैलःद्यः व गणेद्यःया नं जात्रा जुइ । बुलुचा त्वालय् च्वंम्ह बटुक भैरव व कुम्हाः त्वाःया ज्याथा गणेद्यःया जात्रा नं बिस्काःया इलय् जुइ । जात्राय् द्यःखःयात छायेपियाः मूर्ति स्थापना यानाः थःथःगु त्वालय् द्यःखः चाःहिकाः जात्रा याइ । निम्ह द्यःयात गन ध्वदुल अन हे ल्वाकेगु याइ ।
# छुमा गणेद्यः जात्रा
बिस्काःया च्यान्हुया दिं बैशाख ४ गते कुन्हु छुमा गणेद्यःया जात्रा जुइ । गणेद्यःयात खतय् तयाः चोछेँ त्वालय् चाःहिकाः जात्रा न्यायेके धुंकाः छेँय् छेँय् नं चतांमरि प्रसादया रुपय् छाये हइ ।
# द्यः सगं जात्रा
बैशाख ४ गते कुन्हु हे न्यायेकीगु द्यः सगं जात्रा नं बिस्काःया छगू महत्वपूर्ण जात्रा खः । थुकियात स्वंगः पुजा नं धायेगु याः । थ्व पुजा प्राचीनकालंनिसें हे चले जुया वयाच्वंगु इतिहास दु । बिस्काः जात्रायात विस्तृत याना यंकाः शक्तिशाली देवदेवीया पुजायात सगं पुजाया नामं न्ह्यथनातःगु भाषा वंशावलीइ न्ह्यथनातःगु दु ।
थ्वकुन्हु ख्वपया शक्तिशाली द्यःपिं सकसितं थःथःगु द्यःछेँय् नं पित हयाः न्ह्यःने च्वंगु सतः, फल्चाय् तयाः पुजा यानाः प्रसाद इनी । थुकियात हे सगं जात्रा धाइगु खः ।
LEAVE YOUR COMMENTS