चीनं हिलायंकाच्वंगु आर्थिक रणनीति

बिबिसी

वंगु प्यंगू दशक न्ह्यव निसें चीनया अर्थव्यवस्था निर्यातय् निर्भर दु। तर आः राष्ट्रपति शी जिनपिंगं थुकिइ हिउपाः हयेगु तयारी याःगु दु। आः वय्कलं थःगु घरेलु बजारयात बांलाकेगु खँय् बः बियादीगु दु, ताकि छगू आत्मनिर्भर अर्थव्यवस्था यायेफयेमा। थःगु न्हूगु योजनायात वय्कलं ‘डुअल सर्कुलेशन’ धयागु नां बियादीगु दु। थ्व शब्दया प्रस्ताव वय्कलं वंगु मे महिनाय् न्हापांखुसी यानादीगु खः । आः थ्व शब्द चीनया आधिकारिक वक्तव्य, भाषण व सरकारी मिडियाय् बांलाक हे छ् यलाबुला जुइधुंकूगु दु ।

अर्थ व्यवस्थाया थ्व न्हूगु मोडेलया बारे पूवंक जानकारी बिउगु मदुनि । तर थुकिया उद्देश्य विश्वय् निर्यात यायेगु जक मखु घरेलु बजारय् नं खपत यायेगु खः । अर्थात देय् दुने उत्पादन वितरण व खपत अप्वयेकेगु खः । चीनं खपतय् आधातिर विकासया लँपुइ अर्थव्यवस्थाया पुनर्गठन यायेगु ज्या सन् २००८ लिपा निसें हे छगू प्रमुख नीतिगत लक्ष्य कथं न्ह्याकूगु खः । निर्यात व लगानीया नेतृत्व दुगु अर्थव्यवस्थाया मोडलं ताःई तक स्थिरता कायम यानातयेफइमखु धयागु तर्क सहित हिउपाः हयेगु ज्या न्ह्याकूगु खः । आः थ्व कुतःयात तच्वयेका हःगु दु। छाय्धाःसा गुगु अन्तर्राष्ट्रिय माहौलं चीनया विकासय् ग्वाहालि याःगु खः उकी आः बुलुहुं बुलुहुं हिउपाः वयेगु सुरु जूगु दु। चीनयात आः अज्याःगु अर्थव्यवस्थाया आवश्यक जुयाच्वंगु दु, गुकिं पिनें वइगु दबाबया सामना यायेफइ ।

अमेरिकालिसे जुयाच्वंगु व्यापार व प्रविधि युद्ध, सप्लाइ चेनं चीन पिने लाःवंगु व अप्वया वनाच्वंगु संरक्षणवाद व कोभिड १९या कारणं विश्वय् माग म्हो जुयावंगुलिं चीनयात न्हूगु अर्थव्यवस्थाय् वनेत बाध्य याःगु दु अथे खःसां विश्वया निगूगु दकलय् तःधंगु अर्थव्यवस्था दुगु चीनयात थुकी कायम यानातयेत तसकं थाकुइफु। छगू नाराया भरय् थथे याये सम्भव जुइमखु ।

आर्थिक हिउपाःपाखे पलाः थःगु भाषण, बैठक व सरकारी अधिकारीतलिसे जानाः जिनपिंगं थःगु न्हूगु मोडलया निंतिं जग तयेगु ज्या यानाच्वंगु दु, अले चीनया अर्थव्यवस्थाय् थःगु छाप तया वनाच्वंगु दु। मे महिनाय् जूगु पोलिटब्यूरोया बैठकं जिनपिंगं देय्या तःधंगु बजाःया पूवंक छ्यलेमाः, गुकिं यानाः विकासया न्हूगु मोडेल दयेकेफइ धयागु निर्णय याःगु खः । अथेहे अगस्त महिनाय् जिनपिंगं ‘आन्तरिक आर्थिक चक्र’ देय्या घरेलु बजाःया भविष्य खः धयादीगु खः । थ्वयांलिपा वय्कलं चीन आः थःगु आन्तरिक बलं हे न्ह्याः वनेमाः धयागु खँ बः बियादिल ।

जिनपिंग थौंकन्हय् चीनया थीथी थाय्या भ्रमणय् व्यवस्था जुयाच्वनादीगु दु। वय्कः थःगु न्हूगु योजनाय् समर्थन मुंकेत थीथी उद्योग चाःहिला च्वनादीगु दु, किसानतय्त नापलाच्वंगु दु, अले इन्डस्ट्रियल इलाकाय् वनाच्वंगु दु। राष्ट्रपति जिनपिंगया ‘डुअल साइकल’या अवधारण आः चीनया १४ औं पंचवर्षीय योजनाया छगू महत्वपूर्ण ब्व जुइ । सन् २०२१ निसें २०२५ तकया निंतिं आर्थिक व राजनीतिक लक्ष्य निर्धारण यायेगु निंतिं वइगु महिनाय् चीनया कम्युनिष्ट पार्टी (सीसीपी)या बैठकं थुकियात अन्तिम रुप बी ।

टि शिनजुआ विश्वविद्यालयया प्राध्यापक जियांग शियोजुआं धयादी, ‘चीनया थपाय्धंगु अर्थव्यवस्था आः अन्तर्राष्ट्रिय बजाःया भरोसाय् जक न्ह्याके फइमखु।’ वय्कलं चीनया छगू पत्रिकायात बियादीगु अन्तर्वार्ताय् धयादीगु दु, ‘घरेलु बजाःयात ध्यान बीगु छगू रणनीतिक योजना जक मखु, थ्व आःया ईया आवश्यकता हे खः ।’

थ्व योजना दयेकाच्वंपिं चीनिया अधिकारी व नीति निर्मातातय्सं चीन विश्व बजाःपाखें बिसिउँ वनेत्यंगु मखु, विश्वया अर्थव्यवस्था लिसे नं स्वाना हे च्वनी धाःगु। तर विज्ञतय्सं धाःसा चीनया नीतिइ भतिचा जक हिउपाः वल धाःसां नं विश्वया अर्थव्यवस्थाय् तःधंगु लिच्वः लाइगु खँ धयाच्वंगु दु। जिनपिंगं २४ अगस्तय् जूगु छगू बैठकय् धयादीगु दु, ‘वइगु इलय् झीसं अझ अप्वः खतरा व हाथ्या लिसे ल्वायेमाली तिनि, उकिं तयार जुयाच्वनेमाः ।’

‘विश्व थ्व शताब्दीया हे दकलय् तःधंगु हिउपाःपाखे न्ह्याः वनाच्वंगु दु’ वय्कलं धयादीगु दु, ‘थुकी लिसे संघर्ष यायेत झी तयार जुयाच्वनेमाः ।’

माओत्से तुंगया इलं निसें हे चीनया आर्थिक आत्मनिर्भरताया अवधारणा सीसीपीया दर्शनय् दुथ्यानाच्वंगु दु, विशेषय यानाः उबलय्, गुबलय् अन्तर्राष्ट्रिय वातावरण शत्रुतापूर्ण जुइ । जिनपिंगं जुलाई महिनाय् नं धयादीगु खः, ‘झीगु न्ह्यःने वइगु गुलिखे समस्या मध्यम व दीर्घकालिक जुइ, उकिं थुकियात छगू ताःहाकःगु युद्ध ल्वायेगु मानसिकतां स्वयेगु यायेमाः ।’

चीनया नेतृत्वं अमेरिकाय् आः राष्ट्रपतिइ सु त्याइ धयागु मस्वसे अमेरिका लिसेया प्रतिद्वन्द्वीतायात आः स्थायी रुपं न्ह्याः वनीगु कथं स्वयेधुंकूगु दु। उकिं चिधंगु सुधार यायेगु पाखे जक मस्वसे रणनीतिक सुधारय् हे ध्यान बीगु यानाहयेधुंकूगु दु। सरकारी अखबार ग्लोबल टाइम्सं १६ अगस्तय् पिथंगु छपु लेखय् न्ह्यथंगु दु, ‘आर्थिक हिउपाःया उद्देश्य अमेरिकाया व्यवहार व आधिपत्यलिसे ल्वायेगु निंतिं खः ।’

अमेरिकाय् ट्रम्प प्रशासनं चीनिया कम्पनी हुवावे व टेनसेन्ट थेंज्याःगु कम्पनी विरुद्ध न्हापा हे मोर्चा चायेका च्वनेधुंकूगु दु। अःपुइ मखु हिउपाः चीनया हिउपाःया रणनीति दस्तावेजय् ला बां हे लाः खनेदु, तर थुकियात लागू याये धाःसा थाकुइगु हे जुइ । थुकिया निंतिं तःतःधंगु सुधारया आवश्यकता जुइ, जिनपिंगपाखें थुखेपाखे धाःसा बांलाःगु संकेत बियाच्वंगु दु ।

सत्ताय् वयेधुंकाः जिनपिंगं बजाःया महत्वयात कयाः खँ ला ल्हानादीगु दु, तर वय्कःया कार्यकालय् अर्थव्यवस्थाय् सरकारया हस्तक्षेप अप्वःगु दु। कोभिड १९ या महामारी लिपा चीनया अर्थव्यवस्थाय् सुधार ला खनेदया वःगु दु, तर छुं समस्या अझं दनी, गथे आय, असमानता व उपभोक्ताया खर्च । न्हूगु विकास योजना कथं न्ह्याः वनेत घरेलु आय व खपतयात अप्वयेकेगु अनिवार्य जुइ । यदि थ्व फुक्कं चूलाःसां नं लँपु अःपुइ मखु। ज्याला अप्वयेकेबलय् नोक्सान नं दु। थुकिं चीनया प्रतिस्पर्धा व अन्तर्राष्ट्रिय निर्यातयात प्रभावित यायेफु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS