हलिं नेवाः दबूपाखें ल्ह्वनेमाःगु पलाः

हलिं नेवाः दबूया स्वक्वःगु तःमुँज्या न्हूगु कार्यसमिति ल्ययाः नकतिनि क्वचाल । च्यादँ न्ह्यः जक स्थापना जूगु हलिं नेवाः दबूया स्वक्वःगु मुँज्या हलिं नेवाः दिं कुन्हु शनिवाः क्वचाःगु खः । लण्डन व बाल्टिमोर लिपा नेवाःतय् आदिभूमि नेपालमण्डलया येँय् जूगु स्वक्वःगु तःमुँज्या लिपा आः न्हूगु कार्यसमितिं थःगु न्हूगु कार्ययोजना गज्याःगु हइ व धाःसा छुं ई लिपा सीदइ । लण्डन व बाल्टिमोरय् जूगु तःमुँज्या स्वयां बिस्कं जूगु येँया तःमुँज्यां दबूया न्हूगु कार्यसमितियात न्हूगु पलाः ल्ह्वनेत हःपाः धाःसा पक्कां बिउगु खइ । नापं थःगु आदिभूमि वयाः याःगु तःमुँज्यां थनया नेवाःतय् समस्या व मुद्दा छु खः धकाः हलिं नेवाः दबूपाखें थुइकाल धइगु अपेक्षा यायेछिं ।

सम्मेलनय् मूपाहां हनेबहःम्ह शताब्दीपुरुष सत्यमोहन जोशीनिसें की–नोट स्पिकर ल्याय्म्ह न्ह्यलुवा सुरेश किरण मानन्धरं तकं ल्ह्वनादीगु छगू विषय खः – भाय्या महत्व । नेवाःतय्त एकीकृत याइगु व नेवाःतय् छगू प्रमुख पहिचान धाइगु हे भाय् खः । भाय् मन्त की झीगु संस्कृति, संस्कार, जात्रा, पर्व फुक्कं छगू लिपा मेगु यानाः तनावनी । झीगु प्रमुख पहिचान धइगु हे नेवाः भाय् खः । यदि थ्व भाय् तना वन धाःसा निगू–स्वंगू पुस्ता लिपा नेवाः जाति हे तनावनीगु खतरा दु । थज्याःगु तसकं तःधंगु हाथ्या झीगु न्ह्यःने वयाच्वंगुलिं दकलय् न्हापां हलिंन्यंक च्वनाच्वंपिं नेवाःतय् दथुइ भाषिक जागरण गुकथं हयेगु विषयय् गहन बिचाः केन्द्रित याये आवश्यक जू ।

उलेज्या ज्याझ्वलय् वरिष्ठ न्वकु दया शाक्यं न्हूगु कार्यकालया दुने बुरांनिसें मचा तकया निंतिं जिउगु नेवाः भाय् स्यनीगु एप निर्माण यायेगु बचं बियादीगु दु । तर एप निर्माण यानाः प्रत्येक नेवालं उकियात गुकथं छ्यलाबुलाय् हइ, उकिया प्रभावकारिता गुलि जुइ उकी समीक्षा धाःसा हलिं नेवाः दबूपाखें निरन्तर जुयाच्वनेमाः । भाय् ल्यंकेगु छगू माध्यम मध्ये थज्याःगु एप निर्माणया ज्या जुइफु । अथेहे मस्तय् निंतिं नेवाः भासं कार्टुन, डिजिटल कमिक्स मेगु विकल्प जुइफु । नेवाः भासं साहित्य सृजना, नेवाः भाय्या बिस्कं कक्षा संचालन लगायत उपायत भाय् ल्यंकेगु माध्यम जुइफु ।झीगु न्ह्यःने थीथी विकल्प दुसां दकलय् न्हापां यायेमाःगु पलाः धइगु थःगु जाति व भाय् प्रतिया गौरव व उगु जाति व भाय् प्रतिया इमान्दारिता खः । गबलय् तक झीगु जाति व भाय् प्रति झीसं गौरव याये फइ मखु, इमान्दार जुइ फइ मखु न्ह्याःगु कुतः जूसां भाय् ल्यंकेगु निंतिं तःधंगु हाथ्या जुयां तुं च्वनी । उकिं दकलय् न्हापां हलिं नेवाः दबूपाखें थःगु भाय् व जाति प्रति आत्मसम्मान क्यनेगु अभियानया नेतृत्व यायेमाः ।

राज्यंं आदिवासीतय् थःगु भूमिपाखें छगु लिपा मेगु यानाः विस्थापित यायेगु यानाच्वंगु दु । नेपाःया सरकारं आदिवासी अधिकारया सवालय् आईएलओ १६९ लगायत थीथी सन्धिइ ल्हाःचिं तःगु जूसां उकियात पालना यानाच्वंगु मदु ।

थौं नेवाः भाय् प्रति गुलि हाथ्या वयाच्वंगु दु उलि हे हाथ्या नेवाः भूमियात नं वयाच्वंगु दु । नेवाःतय्त विस्थापित यायेगु ज्या राज्य सत्तापाखें यक्व न्ह्यवंनिसें जुयाच्वंगु जूसां थौंया अवस्था तक थ्यंगु इलय् विस्थापनया झ्वः तसकं भयावह अवस्था थ्यनाच्वंगु दु । राज्यंं आदिवासीतय् थःगु भूमिपाखें छगु लिपा मेगु यानाः विस्थापित यायेगु यानाच्वंगु दु । नेपाःया सरकारं आदिवासी अधिकारया सवालय् आईएलओ १६९ लगायत थीथी सन्धिइ ल्हाःचिं तःगु जूसां उकियात पालना यानाच्वंगु मदु ।

थज्याःगु खँय् हलिं नेवाः दबूपाखें म्हितेमाःगु भूमिका धइगु थुगु मुद्दायात अन्तर्राष्ट्रियकरण यायेगु खः । नेपालमण्डलया आदिवासी नेवाःतय्त सरकारं यानाच्वंगु दमनया खँयात अन्तर्राष्ट्रिय ख्यलय् सः थ्वयेकेगु, थनया सही अवस्थायात कयाः ध्वाथुइकेगु व नेपाः सरकारं ल्हाःचिं तयातःगु आदिवासीतय् अन्तर्राष्ट्रिय सन्धियात पालना याकेगु ज्याय् न्ह्यचिलेमाःगु आवश्यकता दु । थःगु आदिभूमिपाखें विस्थापित जुइ मालाच्वंगु व आदिभूमि हे अल्पमतय् लायेधुंकूपिं नेवाःतय् मुद्दायात अन्तर्राष्ट्रिय समर्थन वयेफुसा नेवाःतय् अवस्था क्वतुना वनेफु । अले नेपाः सरकारपाखें नेवाःतय्त दमन याये न्ह्यः तःक्वः बिचाः यायेमालीगु अवस्था वइ ।

भाय् व थाय्या विषयनिसें हलिं नेवाः दबूपाखें यायेमाःगु मेगु छगू मू ज्या धइगु नेवाःतय् सामाजिक अवस्था थकायेगु निंतिं नेवाः व्यवसायिकताय् लगानी । थौंकन्हय् आपालं नेवाःतय् थःगु मौलिक लजगाः त्वःता वनाच्वंगु दु । बजाःया सहि व्यवस्थापनया कमिं वा मेगू थीथी कारणं नेवाःतय् थःगु मौलिक पेशा व लजगाःयात हाथ्या वयाच्वंगु जुल । यदि नेवाःतय् थज्याःगु मौलिक लजगाःया ख्यलय् लगानीया अवसर चूलाकेफुसा नेवाःतय् थःगु बजाः व व्यवसाय नं ल्यनां तुं च्वनी । थौं मुक्कं नेपाःया विकासया निंतिं धासें गैरआवासीय नेपालीतय्सं लगानीया स्रोत मुंकेगु कुतः यानाच्वंगु थें हलिं नेवाः दबूपाखें नं नेवाःतय्गु निंतिं अज्याःगु लकसया निर्माण यायेफुसा नेवाःतय् मौलिक लजगाः ल्यंकेगु निंतिं तिबः जुइ फइ ।हलिं नेवाः दबू नीस्वंगु छगू दशक हे मथ्यंनि ।

च्यादँ तिनि दुगु जूसां हलिंन्यंक नेवाःतय् अवस्था न्हियान्हिथं हाथ्यापूर्ण जुयाच्वंगुलिं थुगु दबूपाखें याकनं नेवाःतय् निंतिं छगू दीर्घकालीन रणनीति दयेकाः न्ह्याः वनीगु आशा फुक्क नेवाःतय्सं यानाच्वंगु दु । अन्तर्राष्ट्रिय स्तरया नेवाःतय् मंकाः संस्था जूगुलिं थुगु संस्थापाखें नेवाःतय्सं आशा व भलसा यानाच्वंगु जुल । नेपालमण्डलय् च्वनाच्वंपिं नेवाःत जक मखु हलिंन्यंक नेवाःतय् एकीकृत यानाः नेवाःतय् सः हलिंन्यंक थ्वयेकेगु निंतिं थुगु दबू नेवाःतय् निंतिं सशक्त माध्यम जुइगु अपेक्षा यायेछिं ।

हलिंन्यंकं च्वंपिं फुक्क नेवाःत एकीकृत यानाः यंकेफुसा नेवाःतय्सं थ्व थःगु संस्था खः धकाः गर्व याये फइ । थुज्वःगु अन्तर्राष्ट्रिय दबू यदि सशक्त नक्सां न्ह्याःवनेफुसा नेवाःतय् भाय्, संस्कृति व जीवनस्तरयात थकायेगु निंतिं आपालं ग्वाहालि जुइ फइ । राष्ट्रिय व अन्तर्राष्ट्रिय ख्यलय् नेवाःतय् म्हसीका च्वन्ह्याकेगु निंतिं थुगु संस्थां पलाः ल्ह्वनेफयेमाः । स्वक्वःगु तःमुँज्यापाखें ल्यःगु कार्यसमितियात भिंतुना !

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS