हलिं नेवाः दबू गुखे न्ह्यानाच्वन ?

डा. ज्योति प्रभा तुलाधर

१) हलिं न्यंकं च्वंपिं सकल नेवाःतय्त छधी छप्पँ यानाः छगू हे दबुलिइ हयाः झीगु गौरवमय इतिहास, संस्कृति व भाय्यागु सम्वद्र्धन यानाः नापं झीगु पहिचान हक हित अधिकारया संरक्षण यायेगु महान दूरदर्शी परिकल्पना नुगलय् तयाः थ्व हलिं नेवाः दबूया स्थापना जूगु खः । नीदँ (२० बर्ष) न्ह्यः अमेरिकाय् च्वंपिं नेवाः भाजु मय्जुपिंसं थुगु बिचाः न्ह्यब्वःगु खः ।

थीथी समूहगत खँल्हाबल्हा व सहलह ब्याकाः न्हापांगु तदर्थ समिति नेवाः भाजु मय्जुपिंसं नेपाल संवत् ११२९ कौलागा त्रयोदशी कुन्हु नेपालय् नीस्वंगु खः । थीथी देशं गैर आवसीय नेपाली सम्मेलनय् ब्वति कयादीपिं थीथी देशय् च्वनाच्वंपिं नेवाःतय्त मुंकाः अर्थ तुलाधरं संयोजन यानाः नरेशवीर शाक्यया नेतृत्वय् तदर्थ समिति नीस्वंगु खः ।

नेपाल संवत् ११३० गुंलाथ्व १२या दिनय् हलिंन्यंकं च्वंपिं नेवाःत जानाः त्रिभुवन तुलाधर व डा. रोशन श्रेष्ठया संयोजनय् टेलिमुँज्या यानाः न्हूगु तदर्थ पुचलय् दयारत्न शाक्ययात नायः क्वःछिउगु खः । अनंलि हलिं नेवाः दबूया आवश्यकतायात अझ अप्वः महत्व बियाः न्हापांगु अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन पासा पुचः गुथि युकेया तत्वावधानय् नेपाल संवत् ११३२ कछलाथ्व ३ निसें ५ तक लन्डनय् जूगु खः । उगु तःमुँज्यां डा. बालगोपाल श्रेष्ठयात नायः कथं ल्ययाः थुगु संस्था सक्रिय रुपं न्ह्यात ।

वर्तमान कार्यसमितिइ यक्व कुतः जुयाः नं नायः जुइगु निंतिं निम्ह उम्मेदवार प्रतिस्पर्धी जुयाः वय्कःपिनिगु दथुइ सहमति याके मफुनि । थ्व ला झीगु निंतिं तसकं म्हाइपुगु खँ खः ।

२) स्वनिगः दुने हे नेवाः सकलसित छधी यायेगु ज्या तसकं हे थाकुगु ज्या धकाः झी सकलसिनं सिउ । अथे हे तुं हलिंन्यंक च्वंपिं नेवाःतय्त छप्पँछधी यायेगु ज्या अःपुगु मखु । उकिं हलिं नेवाः दबू समृद्ध यायेत, बलाकेत गाक्क हे समस्या वयाच्वंगु खनेदु । मू मू समस्या थुगु कथं खनेदु–

क) हलिंन्यंकं पुचः पुचः जुयाच्वंपिं नेवाः समुदाययात गथे यानाः संगठित कथं दुथ्याका झीगु दुजः संख्या अप्वयेकाः हलिं नेवाः दबूयात अझ गुगु कथं चकंका यंकेगु ?

ख) स्यलाक्क कार्यक्रम व रणनीति गथे यानाः दयेकेगु ? झी नेवाःतय्त यक्व हे गम्भीर समस्यां त्यलातःगु दु, नेवाःत थःगु थासं विस्थापन जुयाच्वंगु दु, राज्यया नेतृत्वय् थाय् मदु व झीगु संस्कृतिया पहिचान परिवर्तन यायेगु कुतः जुयाच्वंगु दु । आः हलिं नेवाः दबुलिं छु छु मुद्दाय् झीसं प्राथमिकता बियाः ज्या यानायंकेगु ?

ग) ज्याझ्वः न्ह्याकेत माःगु आर्थिक श्रोत गथे यानाः निरन्तर रुपं उपलब्ध जुइकेगु ? थथे थीथी समस्या जूसां हलिं नेवाः दबू छगू कथं आः तक फुफुथें न्ह्याना च्वंगु हे खने दु ।

३) थथे विस्तारं न्ह्यानाच्वंगु समस्या आः वया स्वंगूगु अधिवेशनय् नेतृत्वया खँय् प्रतिस्पर्धा वयाः कचवं वयाच्वंगु खनेदत । अधिवेशन जुइत च्यान्हु गुन्हु जक ल्यं दनि । हलिं नेवाः दबू नेपाः कवःपाखें नेपालय् अधिवेशन सफल यायेत पूवंक तयारी यानाच्वंगु दु । तर अनुचित प्रतिस्पर्धा जुयाः न्हूगु नेतृत्व हयेत तःधंगु हे बाधा जुयाच्वंगु दु ।

हलिं नेवाः दबुलिं आःतक नेवाः गुथिया परम्परा कथं सहलह यानाः, सर्वसम्मतया सः थ्वयेकाः नायः ल्ययाः नेतृत्व लःल्हायेगु प्रक्रिया यानाच्वंगु खः । लण्डन व अमेरिकाया बल्टिमोरय् जूगु तःमुँज्याय् थ्व हे प्रक्रिया कथं नायः ल्ययेगु ज्या जूगु खः । तर आः वयाः वर्तमान कार्यसमितिइ यक्व कुतः जुयाः नं नायः जुइगु निंतिं निम्ह उम्मेदवार प्रतिस्पर्धी जुयाः वय्कःपिनिगु दथुइ सहमति याके मफुनि ।

थ्व ला झीगु निंतिं तसकं म्हाइपुगु खँ खः । थज्याःगु अवस्थाय् झी हलिं नेवाः दबूया सदस्य नापं सकल नेवाःतय्सं दबू गुखेपाखे न्ह्याना वनाच्वन धइगु खँय् बिचाः मयासे हे मगाःथें ताः ।

४) नेपाःया सन्दर्भय् नेवाःतय्त हरेक कथंया दबाव, अतिक्रमण, लोप हे जुया वनीगु कथं राज्यं पलाः न्ह्याकाच्वंगु अवस्थाय् हलिं नेवाः दबूयात राजनीतिक पार्टी थें तानातान यायेगु प्रतिस्पर्धासिबें नं सहमति कथं वनेगु निंतिं लँपु नालेगु झीगु कर्तव्य खः ।

अथे मयात धाःसा भगवान बुद्धयात बोधित्व प्राप्त याये न्ह्यः मार वः थें झी सकल नेवाःतय्त छप्पँ छधी जुइगु कुतःयात खलबल यानाः तछ्यानाः स्यंकायंकेगु भूमिका पिनेया शक्तिं म्हितेफु । थुगुसी थःगु हे नेवाः भूमिइ जुइत्यंगु स्वक्वःगु तःमुँज्याय् कचवं जुया दुनेच्वंपिंत व पिनेच्वंपिंत नं तसकं बांमलाःगु लिच्वः लाः वनेफु । झीसं थ्व याके बिइ हे मज्यू ।

५) झीत माःगु छु ले ?

क) पारस्परिक समझदारी हया सर्वसम्मति कयाः हलिं नेवाः दबूया न्हूम्ह नायः, न्हूगु ख्वाः हयेगु अति हे आवश्यक जुल । प्रतिस्पर्धा धइगु प्रजातान्त्रिक बांलाःगु प्रक्रिया खः तर हलिं नेवाः दबूया आः ब्वलनाच्वंगु अवस्थाय् प्रतिस्पर्धासिबें पारस्परिक सहलह हे व्यावहारिक रुपं सफल जुइ, थ्व हे आःया आवश्यकता खः ।

ख) नेतृत्वय् परिवर्तन जुइ हे माः । न्हूगु पुस्ता, न्हूगु बिचाः, न्हूगु दृष्टिकोण व न्हूगु कार्यक्रम हयेफत धाःसा जक झीगु संस्था बांलानाः सफल जुइ । तिब्र गतिं न्ह्याः वनेफइ ।

ग) सकल नेवाःतय्सं पूर्वाग्रह मतसे सकलसित पाचिना वनेफुम्ह, मिजं, मिसा, ल्याय्म्ह ल्यासे, खलः, पुचः फुक्क नेवाः समुदाययात नालेफइगु समावेशी मानसिकता झीत मालाच्वंगु दु ।

घ) नेवाःतय्गु मुद्दायात थुइकाः आत्मसाथ यानाः संगठीत कथं न्ह्याकेफुम्ह व्यक्तित्व व राज्य शक्तिया सामना यानाः सफलतापूर्वक नेतृत्व बीफुम्ह नायः झीत माः ।

ड) निःस्वार्थ भावं थःगु व्यक्तिगत छवि ल्वःमंका लोकप्रियतासिबें मुद्दाप्रिय सिद्धान्त नालाः प्रगतीशिल भावना तयाः हलिं नेवाः दबू समारोह प्राथमिकता मखु सेवा व मुद्दायात ज्वना न्ह्याः वनेमाःगु खने दु ।

च) आर्थिक श्रोतयात गथे यानाः उपलब्धी जुइगु ? निरन्तर श्रोत हयेत छु उपाय यायेमाः धइगुयात ज्ञान दयेका न्ह्याः वनेमाःगु दु ।

छ) हलिं नेवाः दबूयात संस्थागत रुपय् विधान व नियमावलीया कथं सुदृढ यायेमाल । व्यक्तिगत प्रभाव मखु सकललिसे सहलह यानाः यंकेफुम्ह जूसा दबू याकनं हे ब्वलनेफइ ।

अथे मजुल धाःसा मेमेगु नेवाः संस्था थें तुं निस्क्रिय जुयाः नेवाःप्रेमीयात निराश यानाः सहलह व सर्वसम्मति जुइमाःगु खँयात प्रतिस्पर्धाय् हयाः विरोधाभासया वातावरण ब्वलंकाः हलिं नेवाः दबू न्ह्याः वन धाःसा झीगु आःतकया कुतः व्यर्थ जुइ । अथे ला अवश्य हे जुइमखु धकाः अतिकं आशा यानाः थ्व निगू शब्द न्ह्यब्वया च्वना । सुभाय् ।

 

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS