मानव अधिकारवादी पद्मरत्न : छम्ह सशक्तम्ह नेता

पद्मरत्न छम्ह मानव अधिकारवादी नेता खः । नेपाःया राजनीतिइ वय्कःयात म्हमसिउपिं सुं दइ मखु । नेपाःया जनआन्दोलनया न्ह्यबः पंचायतकालंनिसें हे देशया पक्षपाती शासन नीतियात कयाः संघर्ष याना वयाच्वंम्ह छम्ह सशक्तम्ह लोकंह्वाःम्ह जननेता धायेमाःम्ह खः । राजनीति जक मखु भाषिक आन्दोलनया लागि नं उलि हे कर्मथ न्ह्यलुवा जुयाः संघर्ष याना वयाच्वंम्ह भाषा सेवक खः ।

देशया राजनीतिया अवस्थायात कयाः तःधंगु विरोधया लागि जुरुजारुं दना वःम्ह छम्ह नेवाः कायमचा खः । शुरुइ भाषा ख्यलय् जूगु दमनया विरोधय् आपालं सः तयाः न्ह्यचिल । ‘भाषा म्वाःसा जाति म्वाइ’ या धारणा कयाः पंचायती सरकारया भाषा प्रतिया वैमनष्यताया विरोधय् थाय् थासय् ततःसलं सरकारया न्हाय्पं हे तिंतिंस्वाक भाषण बियाः भाषिक अधिकारया लागिं न्ह्यचिलेगु यात ।

“छगू भाय् छगू राष्ट्र, छगू धर्म” थेंजाःगु सरकारया कय्कुंगु नीतिकथं छगू जक दुगु रेडियो नेपालं छुं ई बियातःगु कार्यक्रम कथं नेपालभाषां समाचार धायेगु ज्यायात नं वि.सं २०१९ सालय् लिकया बिल । हानं वि.सं २०२२ सालय् हिस्याये थें जीवन दबू ज्याझ्वः नं लिकया बिल । थुकिया विरोधय् आपालं युवा नेवाःत संघर्षया लागि न्ह्यचिल ।

थ्व इलय् पद्मरत्न नं धिसिलाक्क दनाः थ्व पक्षपाती नीतिया विरोधय् थाय्थासय् साहित्यिक व भाषिक आन्दोलनया कार्यक्रमय् भाषण यायेगुली सहभागी जू वन । थ्वहे झ्वलय् दुर्गालाल श्रेष्ठया मार्मिक म्येँ “घाः जुयाः जक ख्वइगु खः झी स्याःगुलिं सः तइगु खः, झी मसीनि झी मसीनि धइगु चिं जक ब्वइगु खः” थेंजाःगु राष्ट्रियतां जाःगु क्रान्तिकारी म्यें सकल नेवाःतय्त भाषा प्रतिया अनुराग ब्वलंका बिल ।

थुकथं पद्मरत्नं थःगु जीवनयात हे राजनीतिइ दुबिका वन । वामपन्थी बिचारधाराया नेता जुयाः न्ह्यचिलादिल । वय्कलं थःगु हे स्वतन्त्र विचारयात कयाः नेपाःया राजनीतिइ जनताया अधिकारया लागि थःगु ज्यूज्यान पानादिल । छखेर भाषाया निंति संघर्ष याना वनसा मेखेर देशया राजनीतियात कयाः संघर्षय् नं न्ह्यचिलेगु यानादिल ।

वय्कःयात राष्ट्रं सम्मान मबिउसां जनतां सम्मान बियाच्वंगु दु । मानव अधिकारवादी पद्मरत्न मानवमात्रया कल्याणया लािग समर्पित छम्ह महान आदर्शवादी नेताया ताःआयुया कामना सकसिनं याये हे माः । थ्व सकसिगुं कत्र्तव्य खः । थ्व सकसिगुं धर्म खः । थ्व सकसिगुं महानता खः ।

पद्मरत्नया भाषिक आन्दोलनय् बिस्कं थाय् दःसा राजनीतिपाखे छगू हे स्वरुप दु । वि.सं. २०४१ सालया निर्दलीय पंचायती व्यवस्थाय् काठमाण्डौं जिल्लापाखें राष्ट्रिय पंचायतया सदस्य निर्वाचित जुयादिल । थ्व वय्कःया व्यक्तित्वया फल खः । तर राष्ट्रिय पंचायतय् नं थीथी समस्यायात कयाः सुम्क मच्वँसे बुलन्द सः तयेगु याना हे च्वनादिल ।

पंचायत व्यवस्था दुने नं बहुदलीय शासन व्यवस्थाया लागि सः तसें पंचायती व्यवस्थाया विरोध याःगुलिं वय्कःयात वि.सं २०४१ निसें २०४६ साल तक तःक्वः हे जेलय् कुनेगु यात । तर वय्कः राजनीतिपाखें भतिचा हे विचलित जुया मदी । वि.सं. २०४६ सालया माघ २ गते येँय् वामपन्थी नेता तुल्सीलाल अमात्यया अध्यक्षताय् च्वंगु थीथी वामपन्थी दलया भेलां संयुक्त वाममोर्चा गठन यायेगु क्वःछित ।

थ्व हे सिलसिलाय् वामपन्थी नेता साहना प्रधानया अध्यक्षताय् संयुक्त वाममोर्चाया २१ म्ह दुजः दुगु समिति गठन जुल । थुकी पदम्रत्न तुलाधर नं छम्ह दुजः कथं सहभागी जुयादिल । थुकी नेपाली कांग्रेसं जनआन्दोलनया लागि समर्थन यात । वि.सं २०४६ फागुन ७ गते निसें न्हापांगु वृहत् जनआन्दोलन शुरु जुल ।

थीथी कथंया जुलुस विरोध, तोडफोडया कारणं संघर्ष चर्के जुजुं वन । वि.सं २०४६ चैत्र २४ गते तसकं प्रभावित जुयाः जनताया हि क्वानाः जन संघर्ष सर्गतय् इमामन्दः थें चाःचाः हिउ थें झन झन क्रान्ति बढे जुया वन । थथे जुजुं वँसेंलि चैत्र २६ गते निरंकुश पंचायती व्यवस्थां न्हासं चुयाः आत्मसमर्पण यानाः बहुदलीय व्यवस्थाया घोषणा याये हे माल ।

थ्वहे लसता हनेत चैत्र २७ गते लखौं मनूतय् जुलुसय् सहभागी जुयाः खुल्लामञ्चय् सभा जुल । थुगु विशाल सभाय् पद्मरत्नया भाषणं जनमानसयात प्रभावित यात । जनआन्दोलन लिपा बहुदलीय व्ययस्था स्थापना जुसेंलि २०४८ सालय् प्रतिनिधिसभाया लागिं आमचुनाव जुल । पद्मरत्न हानं छक्वः एमालेया सूर्य चिं कयाः प्रतिनिधिसभाया सदस्यताया लागि चुनावय् दन ।

वय्कलं नेपाली कांगे्रसया उम्मेदवार मंगलादेवी सिंहयात बुकाः काठमाण्डौं क्षेत्र नम्बर ३ पाखें चुनाव त्याकादिल । देशय् बहुदलीय व्यवस्था वःसां देशय् पूर्णरुपं जनताया हित जुइकथंया प्रजातन्त्र मवःनि । सत्ताधारी व सत्तारुढ दलया स्वार्थं अत्याचार व दमन न्यंगु मदुनि । प्रजातन्त्र व मानव अधिकार आधारकथं व्यवहार मजूनि ।

फुकसिनं जन्मजात स्वतन्त्रता व समान अधिकार काये मखंनि । जाति, वर्ण, भाषा धर्म राजनीतिया विभेदीकरण अझ नं कायम हे दनि । ब्राम्हणवाद हावी जुयाच्वंगु हे दनि । उकिं पद्मरत्न थज्याःगु अवस्था खनाः मानव अधिकारया लागि संघर्ष याये मानि धायेगु यानादी ।
थथेहे वि.सं २०५२ फागुन १ गते निसें माओवादी प्रचण्ड समूहं जनयुद्ध शुरु यानाच्वंगु जुल ।

थुगु जनयुद्धय् आपालं मनूतय् ज्यान वनाच्वन । पद्मरत्नं थज्याःगु हिंसा हत्याया परिस्थिति स्वये मफुत । उकिं तःक्वःमछि हे मानवअधिकारवादीया नातां श्री ५ या सरकार व माओवादी दथुइ शान्ति सम्झौता याकेत दूत कथं ज्या यानादिल । निक्वःगु जनआन्दोलनया लिपा आखिरय् वि.सं २०६३ साल कार्तिक २२ गते कुन्हु ७ दल व माओवादी दथुइ जूगु १२ बुँदे सहमति जुल ।

उकिया हे आधारय् बल्ल मंसी।या ५ गते शान्ति सम्झौताया मस्यौदा दस्तावेज कथं लागू जूवन । थबले संयुक्त राष्ट्र संघया विशेष दूत ईयान मार्टिन व अमेरिकाया राजदूतपिं नं उपस्थित जूगु खः । थुकथं निक्वःगु जन आन्दोलन व जनयुद्ध दित । देशय् निक्वःगु जनआन्दोलन सिधल तर नं आदिवासी जनजातिं थःपिनिगु अधिकार धाःसा काये फुगु मखुनि ।

देशया राजनीतिइ बांलाक प्रतिनिधित्व काये फुगु मखुनि । सामाजिक असमानता, आर्थिक समस्या, भाषिक अधिकार, प्रशासनिक प्रतिनिधित्व याये फुगु मखुनि । ब्रम्हू व क्षेत्रीतय्गु दबदबा व अतिवादी ल्यनाच्वंगु हे दनि । थ्व संकुचित अवस्थां विभिन्न जनजाति थःपिनिगु भाषा, संस्कृति, आर्थिक अवस्था ताःलाके मफयाच्वन ।

सरकारी जागीर नयेत लोक सेवा आयोग पास याये मफयाच्वन । मांभाषां शिक्षा काये मफयाच्वन । पंचायतकालया छगू राष्ट्र, छगू हे संस्कृति, छगू हे धर्म, छगू हे जक पहिचानया संकुचित भावना शासकतय्सं त्वःतूगु मखुनि । संविधानं अधिकार बियाः नं छगू वर्गया अधिनायकत्वं आदिवासी जनता मुक्त जुइ फयाच्वंगु मदुनि ।

थ्व हे खनाः न्हापांनिसें हे जनजातितय्सं संघर्ष याना वयाच्वंगु खः । पद्मरत्न स्वयम् नेपालभाषा मंकाः खलःया नायः जुयाः नेपालभाषा व नेपाल संवत्यात सरकारी मान्यता बीकेत थीथी सघर्षया ज्या जुया च्वंगु खः । थथेहे नेवाः दे दबूया संस्थापनां नं थीथी संघर्षया ज्याझ्वः न्ह्याका वयाच्वंगु खः ।

मानवअधिकारवादी पद्मरत्न आदवासी जनजाति संघर्ष समितिया नं दुजः जुयाः राष्ट्रया कय्कुंगु नीतिया विरोध यानावं च्वनादिल । नेवाः स्वायत्त राज्यया लागिं संघर्ष यानाच्वंगु हे दु । संघीयता वलं नं थ्वया नीति कथंया ज्या जूगु मदुनि । थुकथं भाषिक व राजनैतिक क्षेत्रय् सक्रिय जुयाच्वंम्ह पद्मरत्नयात जनतां ज्याःजंंक्वया लसताय् थीथी ज्याझ्वः यानाः हनाच्वंगु दु ।

थ्व झी सकल नेपाःपिनिगु अहोभाग्य धायेमाः । वय्कःयात राष्ट्रं सम्मान मबिउसां जनतां सम्मान बियाच्वंगु दु । मानव अधिकारवादी पद्मरत्न मानवमात्रया कल्याणया लािग समर्पित छम्ह महान आदर्शवादी नेताया ताःआयुया कामना सकसिनं याये हे माः । थ्व सकसिगुं कत्र्तव्य खः । थ्व सकसिगुं धर्म खः । थ्व सकसिगुं महानता खः ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS