‘झी कवि’ चित्तधर ‘हृदय’यात लुमंकु–लुमंकुं

डा.चन्द्रमान वज्राचार्य

थौं ‘झी कवि’, महाकवि, कविकेशरी चित्तधर ‘हृदय’यागु ११२ द“ दुगु दिन । वय्कःयागु योगदानयात कयाः श्रद्धापूर्वक हनेगु दिन ।मनूत स्वथीकथंयापिं दु – छगूकथंयापिं केवल ख“जक ल्हाइपिं, निगूकथंयापिं ज्या जक याइपिं, स्वथीकथंयापिं ख“ नं ल्हाइपिं नापं ज्या नं याइपिं । चित्तधर ‘हृदय’ थ्व स्वथी मध्ये दकसिबे लिपायागु झ्वलय् लाःम्ह झी नेवाः समाजं ब्वलंम्ह महान् व्यक्तित्व खः ।

वय्कःया इलय् छकःयां छकः जक जि नेपालभाषा परिषदय् अर्थात् वय्कःया छे“य् वनाः ख“ ल्हाये नं । अबलय् वय्कलं धयादीगु छगू वाक्यं जितः स्थायी प्रभाव लानाच्वंगु दु । व खः – “सिद्धिचरणं थें, दुर्गालाल थें जिं अथेंअथें (स्वस्फूर्त ढंगं) कविता धाये हे मफु ।” वय्कलं तुलनात्मक ढंगं थःगु कमजोरी क्यनादीगु दु ।

जि वय्कःया यचु नुगःया प्रशंसक जुया । थजाःम्ह व्यक्तित्व २०३९ सालं मदुबलय् जि सिन्धुपाल्चोकया चौतारा जेलय् दुने २२ म्ह पासापिंलिसे लानाच्वन । अबलय् जिं अन हे वय्कःप्रति श्रद्धाञ्जलि बिया । जब वय्कः सच्छिद“ दत, अबलय् नेपाल राजकीय प्रज्ञाप्रतिष्ठानय् सच्छिद“या सन्दर्भय् थीथी ज्याझ्वः यायेमाःगु बारे अबलय्याम्ह उपकुलपति प्रा.डा. वासुदेव त्रिपाठीलिसे ख“ ल्हाना ।

वय्कलं थ्व ख“ तसकं ययेकाः छगू समिति दयेकेत नेपालभाषायापिं छगू पुचः नं सःताः सहलह नं यानादिल । स्मारिका पिकायेत थीथी ख्यःयापिं पाखें च्वसु मुनेगु ज्या नं जुजुं वन । अबलय् तक अन चित्तधरयागु किपा मदुनि । वय्कलं चित्तधरयागु तःपाःगु किपा फ्रेम तयाः दयेकेगु भाला जितः बियादिल । थौं अन कुलपतियागु क्वथाय् गुगु तःपाःगु किपा दु, व व हे किपा खः ।

अबलय् हे चित्तधरयागु झ्वाता नं नेपाल राजकीय प्रतिष्ठानय् तयेगु ख“ जूगु खः, तःजिक सांस्कृतिक कार्यक्रम यायेगु क्वःजिउगु खः । तर अबलय् वःगु राष्ट्रिय राजनैतिक परिवर्तनं जुजुं ल्ययातःम्ह उपकुलपति डा. वासुदेव त्रिपाठीं प्रज्ञा–प्रतिष्ठान त्वःतेमाल, अले वय्कलं यायेत्यंगु फुक्क ज्या वय्कःलिसें तुं सती वन ।

तर अबलय् छुं मखुसां चित्तधरयागु किपा ला दुथ्यन । प्रा. वासुदेव त्रिपाठीजुं हे तिनि चित्तधरयागु फोटो प्रतिष्ठानय् सम्मानपूर्वक तयादीगु खः । चित्तधर ‘हृदय’ सच्छि द“ दुबलय् मेगु कुतः नेपाल टेलिभिजनय् चित्तधरया विषयय् चर्चा याकेगु ज्या जुल । उगु ज्याय् झी सकसिनं म्हसिउम्ह, फणीन्द्ररत्न वज्राचार्य, मोहन हिमांशु थापा, हिसिला यमि व जि नापं प्यम्हेसिनं चर्चा यानागु जुल ।

सच्छिद“ बुन्हिया इलय् हे चित्तधरयात थःगु हे देशय् च्वंपिं आपालं कवि–लेखकपिंसं तकं बांलाक म्हमसिउनिगुलिं झी नांदंम्ह समालोचक कृष्णचन्द्रसिंह प्रधानजुयागु ग्वहालि कयाः मेम्ह नांदंम्ह समालोचक माधवलाल कर्माचार्यजुयागु निर्देशनय् ‘कविकेशरी चित्तधर ‘हृदय’ ः जीवनी व व्यक्तित्व’ सफू पिकायेगु ज्या साझा प्रकाशन पाखें पिदनाः राष्ट्रिय स्तरय् चित्तधर ‘हृदय’ प्रचार यायेगु ज्या जुल ।

लिपा थ्व सफूया बारे नेपाल राजकीय प्रज्ञा–प्रतिष्ठानय् थीथी व्यक्तित्वपिंपाखें चर्चा यायेगु ज्या नं जुल । थथे हे चित्तधरयागु योगदान नेवाःतय्गु दुने जक लिकुंकेगु मयासे राष्ट्रिय स्तरय् प्रचार–प्रसार ‘कान्तिपुर’, ‘गोरखापत्र’ व ‘अन्नपूर्ण’ पाखें नं जुल ।
चित्तधर ‘हृदय’या योगदानयात कयाः ख“ ल्हायेबलय् वय्कलं छु यानादिल धायेगु स्वयां वय्कलं छु जक यानामदी धका न्ह्यसः थनेगु भंm हे पाय्छि जुइ ।

अथे हे वय्कः सु खः धायेगु स्वयां वय्कः छु जक मखु धायेगु भंm हे पाय्छि जुइ । वय्कः थः मांभाय् प्रेमी, कवि, महाकवि, खण्डकाव्यकार, म्ये च्वमि, बाखं च्वमि, निबन्ध च्वमि, प्याखं च्वमि, मचा साहित्य च्वमि, समालोचक, नेपालभाषा साहित्यया इतिहासकार, अन्वेषक, सम्पादक, प्रकाशक, व्याकरणविद्, नेपाल संगीत मर्मज्ञ, नेपाल संस्कृति विशेषज्ञ, कुशल चित्रकार, नेपालभाषाया शिक्षक, अनुवादक आदि खः ।

अथे हे वय्कः राष्ट्रवादी, समाजसेवी, मानवतावादी व्यक्तित्व खः । वय्कःयागु योगदानया चर्चा थ्व लेखय् पूवंक यायेगु थाय् मदु । चित्तधरया इलय् नेपालय् दकसिबे न्हापां नीस्वंगु नेवाःतय्गु भाषा, साहित्य व संस्कृतिया संस्था धइगु हे ‘नेपालभाषा परिषद’ खः, गुगु संस्था नीस्वनेत मू भूमिका वय्कलं हे म्हितादिल ।

अबलेय् वय्कःयागु उगु संस्थां याःगु ज्या मेगु छुं संस्थां थौंतकं यायेफुगु मदुनि । अथे धयागु वय्कःया इलय् थौं थें सलंसः नेवाः खलः पुचः मदु, थौं दत । थौं झीगु नेवाः समाजया न्ह्यःने नेवाःतय्गु राष्ट्रिय संस्था नेवाः देय् दबू जक मखु अन्तर्राष्ट्रिय स्तरयागु नेवाः संस्थात नं दयेधुंकल । तर चित्तधर ‘हृदय’यागु त्याग तपस्याया न्ह्यःने थौंतकं सुं नं छुं कथं नं न्ह्यःने वने मफुनि ।

वय्कःयागु च्वछायेबहगु ज्या धयागु वय्कलं पद, ध्यबा व प्रतिष्ठाया लागि थःगु आत्मा मीगु ज्या यानामदी । वय्कलं नेपालभाषायात लाज्या जक यानामदी, तायेकामदी । वय्कःयात चर्चित याःगु सफू नेपालभाषाया हे सफू खः । वय्कलं जुजुयागु सफू नेपालभाषां अनुवाद यायेगु चाकडी ज्या नं यानामदी ।

थथेभनं चित्तधरं नेवाःतय्गु विकासया आन्दोलनया ख“ जक ल्हानाः मखु, भाषण जक यानाः मखु धात्थें ला ज्यां हे यानाः क्यनादिल । वय्कःयागु तुलनाय् झीसं छु यानागु दु ? थौं वय्कःयागु योगदानयात कयाः चर्चा जक यायेगु स्वयां वय्कःयागु पूमवंगु इच्छा आकांक्षाया ख“ ल्हायेगु दकसिबे महत्वपूर्ण जुइ ताया ।

२०३६ साल लिपा ये“य् सांस्कृतिक कार्यक्रम खूब जुइगु तर नेवाःतय्गु थःगु हे हल मदुगुलिं समस्या जुयाच्वंगुलिं हल दयेकेगु विचार नेपालभाषा मंकाः खलकं याःगुलिं २०३८ फागुन २ गते शनिवार कुन्हु चित्तधर ‘हृदय’ व वय्कःया केहें मोतिलक्ष्मी पाखें नेपालभाषा परिषद्या ज्याकुथी च्वनाः विजेश्वरीयागु बापी–बु“ नेपालभाषा मंकाः खलःयात लःल्हायेगु ज्या जूगु थौं नं थ्यंमथ्यं पीद“ दत ।

चित्तधरं दबू–छे“ दयेकेत बापी–बु“ बिइफु, तर झी फुक्क नेवाःतय्सं थौंतकं उगु जग्गाय् दबू–छे“ दयेके मफुनि । चित्तधर व झीपिं दथुइ गुलि पाः धयागु ख“ थुकिं बांलाक सीदु । वय्कलं छे“–बु“ फुक्क नेपालभाषाया लागि बियाथकल । झीसं नेपालभाषाया लागि छु बिया ? वय्कः नेपालभाषाया लागि थःगु सम्पत्ति मदयेकीम्ह, झीपिं नेपालभाषा धकाः हालाः वय्कलं बियादीगु जग्गाय् दबू–छे“ उलि नं दयेके मफुपिं नालायक जुयाच्वनागु दु ।

आखिर छुकिं पनाच्वन थ्व ‘दबू–छे“’ दयेकेगु ज्या ? थ्व समस्या गुकथं गबलय् ज्यनीगु खः ? थौंया पुनीत दिनय् झी सकसिनं प्रण यायेफइ?चित्तधर थःगु जाति, थःगु संस्कृतिप्रतिया भक्त खः, थ्व धयागु वय्कः परम देशभक्त खः, विदेशभक्त मखु । थ्व वय्कःया विचार व व्यवहार ज्वःलाः । नेपालभाषाया नामय् वय्कलं विदेशी शक्तिया लाकां फ्ययेगु ज्या यानामदी ।

थ्व वय्कःयागु महानता खः । वय्कःयागु छे“ झी हे नेवाःतय्सं दयेके फुगु जूसा गुलि बांलाइगु जुइ, वय्कःया आत्मा गुलि खुसि जुइगु जुइ तर थथे जुइ मफुत, झीपिं केवल फ्वगिं जक हे जुल ।वय्कःया जन्म मजूगु खःसा, वय्कलं थुलिभनं नेपालभाषा, साहित्य व संस्कृतिया ख“य् योगदान बियामदीगु खःसा, छकः बिचाः याये, झीगु थ्व नेपालभाषा क्षेत्रया छु गति जुल जुइ ?

उकिं वय्कः नेपालभाषा, साहित्य व संस्कृतिया निर्माणया ज्याय् ज्वःमदुम्ह आधुनिक नेवाः समाजया छम्ह निर्माता खः । नेपालभाषाया फुक्क क्षेत्रय् वय्कः हे थौंया झी आधारभूमि खः । वय्कलं दयेका थकादीगु आधारभूमिइ हे दनाः जक झीसं छुं छुं ज्या यानाच्वनागु खः धायेबलय् अधिमूल्यांकन जुइमखु तायेका ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS