ने. सं. ११४६ बछलागा चौथी -

खुसिबाः लिपाया चनौटे

येँ (नेपालभाषा टाइम्स)- मेलम्चीयात स्वनिगःवासी जनतां थःगु नगरय् त्वनेगु लः व्यवस्थापनया लागिं सुरुंग दयेकाः लः छ्वया हइगु छपु खुसिया रुपय् अप्वः म्हसिउ । वयां लिपा थ्वयात म्हसिउगु धयागु थनिं स्वदँ न्ह्यः वहे मेलम्ची खुसिइ वःगु तःधंगु खुसिबाःया इलय् खः । उगु खुसिबालय् लानाः थ्व लागाया १८ म्ह मनू व स्वम्ह चिनियाँ पर्यटक सीगु खःसा मेपिं स्वम्ह बेपत्ता जूगु खः । अथे हे २६० खा छेँ खुसिं चुइकूगु खःसा ६०० म्ह मनूयात विस्थापित याःगु खः ।

खुसिबालय् लानाः सिन्धुपाल्चोक जिल्लास्थित मेलम्चीया छगू बजाः हे चुइकूगु खःसा हेलम्बुया चनौटे, किउलक व ग्याल्थुम नांगु स्वंगू बजाः चुइकूगु खः । वि.सं. २०७८ या असार १ गते बहनीपाखे खुसिबाः वयाः आपालं छेँय् ल्वहं व फि दुहां वंगु खः । लिपा साउन १८ गते वःगु मेगु खुसिबालं फि व ल्वहं दुहां वनाच्वंगु छेँ फुक्क चुइका यंकूगु जुयाच्वन ।

खुसिबालं मुक्कं बजाः चुइकेधुंकाः ल्यं दुगु चनौटे थौंकन्हय् छगू खण्डहर जुयाः धस्वानाच्वंगु दु । बजाःया आपालं छेँ चुइका यंकूगु खःसा ल्यं दुगु छेँत स्वये मात्रं ग्यानापुसे च्वं । फुक्क छेँ ढलान यानाः दना तःगु खः तर आः छखा हे च्वने मजिउ ।

स्थानीय मनूतय्सं धाःकथं थन न्हापा पुलांगु हे शैलीया छेँ दुगु खः । २०७२ सालया भुखाचय् लानाः बजारय् यक्व क्षति जुल । उगु भुखाचय् दकलय् अप्वः क्षति जूगु जिल्ला सिन्धुपाल्चोक हे खः । भुखाचय् छेँ दुंपिंसं बैंकं कम ब्याजया त्यासा कयाः ढलान छेँ दंगु खः । तर बैंकया त्यासा पुले मलाःनिवं कोरोना जुल । लकडाउनं यानाः ध्यबा सुनां हे पुले मफु । लकडाउन लिपा आपालं मनू विदेश वन । तर लकडाउन बांलाक क्वचाये मलाःनिवं हानं खुसिबाः वयाः व सिबें नं तःधंगु क्षति याना बिल ।

चनौटे बजारं बस गयाः बाघौ ति थहां वन धाःसा येँय् लः छ्वया हयेत मेलम्ची खुसिइ दयेकातःगु सुरुंग थ्यनी । खुसिबालं सुरुंगयात क्षति मयाःसां लःया आपूर्ति धाःसा प्रभावित याना बिल । खुसिबालं छेँ चुइकेधुंकाः अन च्वंपिं मनूत गुलिं मेलम्ची बजारय् वन, गुलिं अनं भचा च्वय् टहरा दयेकाः पसः चायेकः वन । क्षतिग्रस्त छखा छेँय् धाःसा थौंकन्हय् भाजु रुष्टम अन्सारीं सुचिकाः पसः तयाच्वंगु दु ।

खुसिबाः लिपा अन चायेकः वःगु थ्वहे छगूयां छगू पसः खः। न बजाः, न मनू, न सतक, न मत । थज्याःथाय् याकःचा पसः तये मग्याः ला धइगु न्ह्यसलय् अन्सारीं धयादी, ‘आः ग्यायेमाःगु छु हे दनि धकाः । यंकेमाःगु फुक्क यंके हे धुंकल । थन च्वय् पहाडपाखे चिचीधंगु गां दु, उमिगु हे वसः सुइत जक पसः चायेकाच्वनागु ।’

वय्कलं कनादीकथं चनौटे बजाःया आपालं मनू पिहां वनेधुंकल, आः उपिं लिहां वयाः हानं च्वं वइ लाकि वइ मखु छुं धाये मफु । खुसिबालं मनूतय् छेँ जक मखु भरोसा नं चुइका यंकूगु खनेदु ।