बुँइ द्वँह चाःहिइकाः वा लइ
जिमि मांया नां लक्ष्मी प्रधान, बाःया नां देवीप्रसाद प्रधान । जि वि.सं. १९९४ सालया रामनवमीकुन्हु पाल्पा तानसेनया असन त्वालय् बूगु । जिमि छेँजःपिं स्वीन्यम्ह दु । जिमिगु छेँ तखा । दलान नं तकू, लुखा नं यक्व दु । दलान च्वसं बैठक क्वथा, बैठकं च्वय् मातं । मातंयात सिक्वाः नं धाः । मातनय् झ्वलिक्क क्वथा दु । मातनं च्वय् बइगः । बइगः नं तकू । छगू कुनय् फः दु, अन तरकारि द्वँचिंक तयातइ । छगू कुनय् अगेना दु, लिक्कसं निप्वाः भुतू दु । सिजःया तपेसय् जा थुइ, बाताय् जाकि सिली । धलं लः प्वंकी । धवः पन्यू नं ततःधं । जा दासि वलकि च्यानाच्वंगु सिँ लिकाइ, तपेसय् पुसा तइ, मिया रापं जा बुकी । ब्रम्हू नं जा थुइ । निप्वाः भुतुलिइ केँ देछुइ, अप्वः धयाथें चनाया केँ, गबलें गबलें माय्, रहर, मस्यां केँ नं खुं ।
अगेनाय् नया कराहीलय् दुरु क्वाकी । क्यबय् थीथी तरकारि सः, उलिं मगाःसा न्याना नं हइ । ज्या याइपिं दु । जिमि छेँज्या छुं नं यायेम्वाः । बाः जमिन्दार, जिमि थाय्थासय् बुँ दु, बुँ यक्व दु । ३०० विघा नं अप्वः दु धाइ । भैरहवां बुटवल वनेगु लँय्, देवदह वनेगु लँय् दकलय् यक्व बुँ दु । बुँइ वा सलकि वामा ध्यनाः बुँइ हे तयातइ । अले वामा बँय् लानाः द्यःने द्वँह निम्ह चाःहिइकी । थथे यायेगुयात ‘दौडी याकेगु’ धाइ । व धुंकाः ज्या याइपिंसं क्वय् हाःगु वा दक्व ल्ययाहइ । हासाय् तयाः वा छखे, धू छखे याइ । अनं लिपा वा दक्व भकारिइ स्वथनी ।
जिमि थाना कापःया पुतु चिइगु भान्तां लं फिइगु । जांघावाल सुरुवाः न्ह्यायेगु । छेँजः यक्व दुगुलिं बाःपिंसं थान का थान कापः न्याना हइ । बालिघरे दमाईतय्त लं सुइके बी । छेँजः सकलसित लं सुया बिउगु वापतय् ध्यबा व अन्न ज्याला बी ।
अप्वः धयाथें जिपिं तःकेहेंपिं नाप कतांमरि म्हितेगु । ग्वाखं प्वालय् कतांमरियात बाः¥हाः तयेगु, कापतं त्वपुइगु । मांपिंसं कःनि, मुस्या सियाः हयाबी । तःकेहेंपिं नापं यंकधाला म्हितेगु । कतांमरि बाः¥हाः पिकयाः भ्वय् नयेगु । क्यबय् दुगु तपाः लप्ते कया हयेगु । उकी कःनि, मुस्या तयाः भ्वय् धकाः नयेगु । भचा तःधिकः जुइकाः दाजुपिंनाप भुतिमालि नं ब्वयेका, तचामाकु नं म्हिता । गबलें गबलें ला ख्वपि नं म्हिता, गालय् ख्वःसिं कि ध्यबा कि च्याम्पति ह्वायेगु । गालय् दुहां वंगु थःपिंत कायेगु ।
जिमि बाः व कान्छाबाःपिनि बनेज्या नं दु । बुटवलय् घ्यःया बनेज्या । पहाडय् च्वंपिंके घ्यः न्याना हइ । ज्या याइपिंसं तग्वःगु कराहिलय् तयाः खारे याइ । खारे यानाः टिन टिनय् जायेकी अले कलकत्ता व बनारसय् मीत छ्वइ । सलाइया बनेज्या नं याः । सराफिया ज्या भारु, नेरु ग्ययेगु ज्या नं याः ।
जिपिं मचाबलय् बाः नं छेँय् हे गुरु तयाः जिमित आखः ब्वंकेगु शुरु यात । संस्कृत व अंग्रेजी ब्वना । जिमिगु त्वालय् पाठशाला चायेकल । जि व पुष्पलता (बाखं च्वमि) नापं अन ब्वं वना । सहशिक्षा बनारसं वःम्ह ब्रम्हू मास्तर, हाइस्कुल पासम्ह । जिमि बाःया बनारसय् नं छेँ दु, बनेज्याया झ्वलय् बरोबर वं । जितः बाःनं बनारसया स्कुलय् भर्ना यानाबिल । दछि ति अन ब्वना । कान्छा बाःपिंसं ला अनया कलेजय् हे ब्वं । ‘ए माय्न राय्न, एक फ्याट माय्न’ धकाः कण्ठ यानागु अनं लिहां वयाबलय् दाजुपिंत न्यंका च्वनेगु । जिं अंग्रेजी ब्वना वयागु धकाः ।
पाल्पाय् ०८ सालय् मोहन कन्या स्कुल चायेकल । अन छथुं ६ गू क्लासय् भर्ना यानाबिल । मास्तरत दक्वं भारतं वःपिं । ‘ग्रामर’ छु झंगःया नां खः ? छुं मसिउ । जितः ग्रामर मवः धकाः मास्तरं ल्हातय् कथिं दाइगु । अल्जेब्रा व ज्योमेट्री नं मवः । मेहनत यानाः ब्वना वना । गोरखपुरं हाईस्कुल पास याना १४ सालय् । अनं जिं कन्या स्कुलय् ब्वंकः वना । क्लासय् मिसामस्त ब्वं वःपिं जिमिगु पालय् स्वयां भचा अप्वः दत । छगू क्लासय् ब्वंपिंत छतका दां फी, निगू क्लासय् ब्वनीपिंत नितका दां । थुकथं क्लास थहां वंलिसे छतका, छतका अप्वः । झिगू क्लासय् ब्वनीपिंत झितका दां फी । अले जिगु लछिया तलब ख्वीतका । स्कुलय् जिं अंग्रेजी व हिसाब ब्वंकेगु ।
जि मचांनिसें विहारय् बरोबार वनेगु याना । अबलय् तानसेन पाल्पाय् निगू विहार दु । तिंख्यलय् आनन्द विहार व टक्सारय् महाचैत्य विहार । निथाय्सं वना । ०६ सालय् जिं बुद्धघोष भन्ते व सुदर्शन भन्ते निम्हेसित विहारय् नाप लानागु खः । अबलय् सुदर्शन भन्ते नं भचा चिधिकः हे तिनि । भन्तेपिं नाप नतुसुतु ब्यात । सुदर्शन भन्ते पाल्पां कुशीनगरय् बिज्याःबलय् ‘छिमिसं जितः चिठ्ठी च्वया हजि, तर नेवाः भासं च्वया हजि’ धकाः धयाबिज्यात । जिं ‘नेवाः भासं च्वये मसः’ धया ।
भन्ते नं ‘छिमिसं गथे न्ववायेगु खः, अथे हे च्वया हजि’ धकाः धयाबिज्यात । अनंलि जिं भन्तेयात न्हय्दँ तक चिठ्ठी च्वया ।
भन्ते नं जिं च्वयागु चिठ्ठी ‘करेक्सन’ यानाः हाकनं लित छ्वया हयाबिज्याइगु । जिं वसपोलं करेक्सन यानातःगु स्वयेगु, ब्वनेगु । चिठ्ठी च्वयेगु झ्वलय् भन्ते नं ‘बाखं नं च्व’ धयाबिज्यात । अले जिं ०१३ सालय् दकलय् न्हापां ‘प्रतिज्ञा’ नांया बाखं च्वया । भन्ते अबलय् कलकत्ताय् च्वनाबिज्याइगु । जिगु व ‘प्रतिज्ञा’ नांया बाखं कलकत्तां पिहां वइगु धर्मोदय पत्रिकाय् पिहां वल । चिठ्ठी करेक्सन जू थें जिगु बाखं नं करेक्सन जुइगु । भन्ते नं याना बिज्याइगु करेक्सन स्वयाः, ब्वनाः जिं बाखं च्वयातुं वना । थीथी पत्रपत्रिकाय् जिगु बाखं पिदन । जि व पुष्पलता (मदयेधुंकल) यात भन्ते नं बाखं च्वयेगु हःपाः बियाबिज्याःगु खः ।
२०१८ सालय् ते¥हथुमय् च्वंम्ह डा. कृष्णभगत प्रधाना·नाप जिगु ब्याहा जुल । ने.सं. १०८३ (वि.सं. २०१९) सालय् च्वसापासापाखें जिगु न्हापांगु बाखं सफू ‘मस्याङ पाः’ प्रकाशित जुल । तर सफूया नां धाःसा स्यंकाबिल, ‘मस्याङ पाः’ मखु ‘मस्याम पाः’ जुइमाःगु । बुटवलं पाल्पा वये वने यायेबलय् छगू डाँडा गयेमाः, व डाँडाया नां ‘मस्याम पाः’ खः । न्हापा मोटर धइगु मदु । जिपिं पाल्पा तानसेनं बुटवल वयेबलय् बुटवलं पाल्पा तानसेन वनेबलय् लँय् बाय् च्वँच्वं न्यासि वनेमाः । अथे न्यासि वनेबलय् लँय् लाःगु व डाँडा मस्याम पाः गये हे माः ।
न्ह्यब्वःम्ह ः शशीकला मानन्धर
LEAVE YOUR COMMENTS