ने. सं. ११४६ चाैलागा चर्हे - मातातीर्थ चःह्रे

लोपोन्मुख बाजं संरक्षणय् मतयाः पर्व

यल – स्वनिगःया नेवाः समाजय् सलंसः दँ न्ह्यवंनिसें चलनचल्तीइ वयाच्वंगु तर थौंकन्हय् लोपोन्मुख अवस्थाय् थ्यनाच्वंगु बाजंत थन दछिया छन्हु छगू अवसरय् लाकाः विशेषकथंया ब्वज्या जुया वयाच्वंगु दु । करिब १४५० दँ न्ह्यवंनिसें यल देशय् निरन्तर रुपं थौंतक नं संचालनय् वयाच्वंगु परम्परागत, ऐतिहासिक व लोकंह्वाःगु जात्रा खः न्यकू जात्रा मतयाः (श्रृंगभेरी–दीपयात्रा) ।

थ्व हे मतयाःया अवसरय् लाकाः अज्याःगु लोपोन्मुख बाजंया ब्वज्या थन दँय्दसं जुया वयाच्वंगु दु । यल देय्या झिगू थीथी त्वालं पालंपाः संचालन याइगु मतयाः पर्वय् थः दिवंगत जूपिनिगु लुमन्तिइ हिन्दू व बौद्ध धर्मावलम्बितसें नगरया थीथी बौद्ध मठ मन्दिर, चैत्य, बहाः बहीया चाःहिलाः मतयाः न्यायेकेगु याइ ।

मतयाःया निंतिं पाःलाःगु त्वाःया वासिन्दातय्सं अज्याःगु लोपोन्मुख दक्वं बाजं छगू हे थासय गथेकि मंगलबजाः, क्वन्ति (कुम्भेश्वर), बुंग, स्वयम्भू आदि थासय् वनाः थायेगु याइ । थुगु ज्याया निंतिं गुला, झिला न्ह्यवंनिसें हे बाजंया प्रशिक्षण बीगु ज्या जुइ । नौबाजा कथं नं नांजाःगु जूसां नं उगु पुचलय् झिंच्यागू परम्परागत बाजंया ब्वज्या जुइ ।

म्येय्या न्यकूपाखें दयेकातःगु विशेष प्रकारया बाजंया लिसें मृदंग, धाः, दम्वाःखिं, कान्तां दबदब, कासि, धोलक, क्वंचाखिं, नगरा, ज्वःनगरा, मगःखिं, संघ बाजा, ब्या बाजा, नाय्खिं, खञ्जनी, बासुरि, खिं, धिमे, लगायत आपालं लोपोन्मुख बाजं थ्व मतयाःया इलय् थायेगु याइ ।

सांस्कृतिक ल्याखं अतिकं महत्वं जाःगु थुकथंया परम्परागत बाजंया विशेया ब्वज्या थुगुसी मतयाः पाःलाःगु त्वाः हौगलय् नं हालय् जक जूगु दु । वाङ्मय शताब्दीपुरुस सत्यामोहन जोशी, प्रदेशसभा सदस्य ज्ञानेन्द्र शाक्य, शोभा शाक्य, यल महानगरपालिकाया उपप्रमुख गीता सत्याल, वडाअध्यक्षपिं लगायत झिगुलिं त्वाःया प्रतिनिधितय् उपस्थितिइ मतयाः पाःलाःगु हौगःत्वाःया १० दँनिसें ६० दँतक दुपिं सलंसः बाद्य कलाकारपिंसं परम्परागत बाजं थानाः विशेष ब्वज्या याःगु खः ।

यल नगर दुनेया झिगू त्वाः नकबही, मंगलबजाः, चक्रबही, नागबहाः (इखाछेँ), बूबहाः हौगः, ओकुबहाः, इखालखु, क्वःबहाः व सौगः यानाः थुपिं झिगू त्वालं पालंपाः दँय्दसं थ्व मतयाः पर्व पाः कयाः न्यायेकेगु याना वयाच्वंगु ताम्रकार समाजया अध्यक्ष नापं न्यकू जात्रा मतयाः संचालन समिति क्षेत्र नं. ६ या सल्लाहकार तकं जुयादीम्ह रविन्द्रराज ताम्रकारं कनादिल ।

वय्कलं ऐतिहासिक, परम्परागत, सांस्कृतिक व धार्मिक महत्वं जाःगु मतयाः पर्वया धार्मिक, सांस्कृतिक व सामाजिक महत्व नं दुगु जानकारी बियादिल । ऐतिहासिक, परम्परागत संस्कृति व सम्पदा ल्यंका तयेत न्हूगु पुस्ताया सहभागिता आवश्यक व तसकं महत्वपूर्ण जूगु धासें वय्कलं झिदँय् छक्वः पाः काइगु त्वाःया सामाजिक, आर्थिक परिवर्तनय् तकं तःधंगु भूमिका म्हिती धयादिल ।

आःया अवस्थाय् मतयाः न्यायेकेत नीगू लाखं मल्याक खर्च जुइ । थौंया इलय् तक थ्यंगु अवस्थाय् मतयाः पर्व संचालन यायेत म्होतिं नं २० निसें २२ लाख खर्च जुइगु समितिया अध्यक्ष धर्मकृष्ण ताम्रकारं कनादिल । वय्कलं धयादिल, ‘मतयाः पर्व छगू वृहत ज्याझ्वः जूगुलिं याकःचिया जक कुतलं थ्व सम्भव दुगु खँ मखु ।’

मतयाः पाः कयाः संचालन याना वयाच्वंगु झिगू त्वाःमध्ये थुगुसी पाः काइगु हौगः त्वाः दकलय् चिधंगु त्वाः जक मखु, जनसंख्याया ल्याखं नं मेमेगु त्वाः स्वयां म्हो जूसां नं सकल त्वाःवासीया ग्वाहालि दुगुलिं मतयाः पर्व सफलतापूर्वक सम्पन्न याये फइगु खँय् थः विश्वस्त दु धयादिल । थुगुसी मतयाः पर्व थ्व हे वइगु साउनया ३२ गते, शनिवाः कुन्हु लाः ।