विश्वया नेवाःतय्त छधी याइगु डब्लुएनओ

डब्लुएनओ गठनया पृष्ठभूमि :

लजगाः वा आखः ब्वनेगु व मेमेगु हुनिं नेपालं पिने युरोपया थीथी देश, अमेरिका, जापान, अष्ट्रेलिया आदि देशय् नेवाःतय्गु बसोबास जुयावःगु आपाः ई दत । सन् १९९० या दशकय् थ्यंबलय् थ्व क्रम अझ व्यापक जूवन । गन गन देशय् नेवाःतय् ल्याः भचा अप्वयाः पुचः खायेगु शुरु जुल अन अन देशय् अमिसं नेवाः खलः, पुचः, गुथि चायेकेमाःगु महसुस यानाः हरेक देशय् नेवाःतय्गु खलः, पुचः, गुथि वा ममेगु नामं नेवाः संघ, संस्थात निस्वनेगु ज्या नं न्ह्यज्याका यंकूगु खनेदु । नेवाः संस्कृति ल्यंकेगु, नेवाः नखःचखः हनेगु, नेवाः भ्वय् न्यायेकेगुली ताःलाना वनाच्वंगु थुपिं नेवाः संघ संस्थात आपालं दयाः नं थीथी देशय् थ्यनाच्वंपिं नेवाःतय् दथुइ बिचाः कालबिल यायेगु छगू मंकाः संजाल दयेकाः अमि दथुइ थवंथवय् स्वापू तयाः सहलह यायेगु ज्या धाःसा नाकं जुइ मफयाच्वंगु खः । थ्व हे अभावयात पूवंकेभनं वल्र्ग नेवा अर्गनाइजेशन (हलिं नेवाः दबू) निस्वनेगु ज्या जूगु खः ।

धात्थें ला सन् १९९६ स अमेरिकाय् जूगु नेपाःमितयगु छगू मुँज्याय् हे नं अन्तर्राष्ट्रिय नेवाः सम्मेलनया निंतिं सः पिदंगु खः । लिपा वनाः, अमेरिकाय् हे दीपिं त्रिभुवन तुलाधर, दयारत्न शाक्य, दिव्य हाडा थेंज्याःपिं नेपाःमितय्सं नेपालय् च्वंपिं व विदेशय् च्वंपिं मनूत नाप सहलह यायेगु ज्या न्ह्याकादिल । सन् २००० रिखे हे जिनापं नं खँंय् त्रिभुवन तुलाधरजुं ईमेलं स्वापू तयाः अन्तर्राष्ट्रिय नेवाः सम्मेलन यायेगु खँय छुं छुं सहलहया ज्या यानादीगु खः । तर वय्कःपिनिगु उगु कुतलं उबलय् साकार रूप कयाः न्ह्यज्याये मफुत । लिपा हाकनं सन् २००५ रिखे नेपाःया महेश्वर श्रेष्ठजुं नेवाःतय् दथुइ न्ह्यज्याकादीगु सामाजिक सञ्जाल नेसोका ईमेल रुप, अथेहे थीथी टेलि कन्फरेन्स व स्काइप कन्फरेन्सया माध्यमं हलिमय् न्यंकया नेवाःतय् दथुइ नेवाःतय्गु छगू विश्व संगठन माःगु खँंय् सहलह ब्याकेगु ज्या न्ह्यज्याना वन ।

नेपालय् हे नं महेश्वर श्रेष्ठ, अर्थ तुलाधर, नरेश शाक्य भाजुपिं नं थःपिनिगु कथं ज्याखँत न्ह्याकादिल । थुकथं हे लिपा २०१० सन्या २१ अगष्ट कुन्हुया छगू मुँज्यां भाजु दयारत्न शाक्ययात वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशन (हलिं नेवाः दबू)या संयोजक दयेकाः तदर्थ समिति नीस्वनेगु ज्या जुल । थ्वया लिच्वः २०११ या अक्टोवर २९, ३० व ३१ स नेपाल संवत् ११३२ या न्हूदँरिखे स्वन्हुयंकं पासा पुचः गुथि युकेया दुग्यंगु ग्वाहालिं लण्डनय् न्हापांगु अधिवेसन तःजिक जुल । हनेबहम्ह शताब्दिपुरुष सत्यमोहन जोशीया मूपाहांसुइ जूगु वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशनया थुगु न्हापांगु अधिवेसनं मनय् मतया कथं जि थम्हं हे नायोया भाला काये मालावन ।

विधान कथं स्वदँय् छकः अधिवेसन यायेमाःगु खः । निकोगु अधिवेसन नेपालय् इलय् हे याये कथं सकतां तयारी नं न्ह्यज्याःगु ख । तर नेपाःया राजनीतिक अवस्था व वयां लिपा तःभुखाचं हःगु दुःखद् परिस्थितिं यानाः अमेरिकाया मेरिलायण्ड बाल्टिमोरय् न्यायेकेगु क्वःजित । वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशनया अमेरिका च्याप्तर अले बिशेष यानाः नेपाः पासा पुचः अमेरिकाय् व नेवाः अर्गनाइजेशन अफ अमेरिका थेंज्याःगु निगू पुलांगु नेवाः संस्थातय्गु व्यवस्थापनय् अमेरिकाया मेरिलैन्डया बाल्तिमोरय सन् २०१६ मार्चया २५, २६ व २७ तारिखय् तःजिक क्वचाःगु जुल । उगु सम्मेलनं भाजु सिजन श्रेष्ठया नेतृत्वय् न्हूगु ज्यासना पुचः स्वनेगु ज्या जुल । लयताया खँ, स्वकःगु अधिवेसन थुपालय् नेपालय् हे जुयाच्वंगु दु ।

डब्लुएनओ वयेधुंकाःया हिउपाः :

डब्लुएनओया नीस्वना लिपा नेपाः दुने व नेपालं पिने नं नेवाः गतिविधिइ आपाः हे उत्साह तनेगु ज्या जूगु महसुस आपाःस्यां यानाच्वंगु दु । विशेष यानाः नेवाः अधिकारया खँय् सचेतना थनेगुली नेपालं पिने हलिं नेवाः दबुलिं यक्व हे भूमिका म्हितूगु दु । वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशन धात्थें ला नेपालं पिने थीथी देशय् थ्यनाच्वंपिं नेवाःतय्गु मंकाः संगठन खः । ‘हलिं न्यंकंया नेवाः छप्पँ छधी जुयेनु झीगु भाय्, तजिलजि व म्हसिका ल्यंका तयेनु’ धयागु मू नारा ज्वना न्ह्यज्यानाच्वंगु वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशनया मू ज्या धयागु विश्वन्यंकंया नेवाःत लिसे स्वापू क्वातुका यंकेगु व नेपालय् नेवाःतय् तनाच्वंगु अधिकारया नितिं ल्वानाच्वंपि झी नेवाः दाजुकिजा तःकेहेंपिंत तिबः, बीगु हपाः बीगु व माःकथं ग्वाहालि यायेगु ख ।

न्हापा केवल नखःचखः हनेगु व भ्वय् न्यायेकेगुली अले नेपाल संवत्या न्हूदँ हनाः म्हपूजा न्यायेकेगुली हे नेपालं पिनेया नेवाः संगठनत आपाः केन्द्रित जुयाच्वंगुली वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशनया नीस्वनां नेवाःतय्सं नखःचखः जक हनेगु मयासे नेपालय् नेवाःतय्त जुयाच्वंगु जातीय दमन, झीगु भाषायात जुयाच्वंगु दमनया बिरोधय् नं नेपालं पिनेया नेवाःतय्सं सः तयेमाः धयागु वाःचायेका हयाच्वंगु दु । नेवाः अधिकारया खँ ल्हात कि हे थ्व राजनीतिया खँ जुल धकाः न्हाय कयेकुंकिपिं आः नं उलिहं दनि । नेपालय् दुने व पिने नं । तर थुथाय् वयाः नेवाःतय्सं थःपिनिगु अधिकारया निंतिं ल्वायेमाः हालेमाः धयागु खँ ध्वाथुइका हयाच्वंगु दु ।

नेपाया न्हूगु संविधानया मस्यौदा दयेकाः सुझाव फ्वंगु इलय् नेवाः हकहित व भाषिक समान अधिकार लगायत नेपाःया राजनैतिक प्रणाली, शासकीय स्वरुप, जातीय सभा आदि फुक्क खँ दुथ्याकाः वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशनपाखें सुझाव छ्वयागु नं थन लुमंकेबह जू । तर दुःखया खँ,

वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशपाखें बियागु छुं नं सुझाव न्हू संविधानय् दुथ्याकेगु ज्या मयात ।
थुथाय् नेपाः गालं फयांफये मफइ कथं आप्रवासीत दुकयाः उपत्यकाय् साटेलाइट सिटि अले येँ, यल व ख्वप स्वंगुलिं शहरत ल्वाकछ्यानाः मेगा सिटि दयेकाः स्वनिगःया जनसंख्या छगू करोड स्वयां च्वय् थ्यंकेगु ग्वसाः ग्वयाच्वंगु दु । थ्व मेगा शहर स्याटेलाइट शहरया गुरुयोजना साकार जुल धाःसा आप्रवासीत अझ तःधंगु ल्याखय् नेपाः गालय् दुहां वयाः थनया उब्जाउ भूमि नं सखाप जुयाः पूरा हे कुरुप कंक्रिट जंगलय् परिणत जू वनी ।

आः तकया उपलब्धी :

वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशन निस्वने धुनेवं गन गन देशय् नेवाः खलः, पुचः, गुथि, समाज वा न्ह्यागु हे नामय् छुं नेवाः संस्था दत धाःसा उगु संस्थायात वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशनया दुजः कथं दुतिना यंकेगु ताः झीसं तयागु खः । तर लिपा थुलि जक यानां वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशनया उद्देश्य कथं ज्या सनेत अःपुइ मखु धइगु निश्कर्ष पिदंसेलिं हरेक देशय् वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशनया च्याप्तर याने कचा नं दयेका यनेगु ज्या न्ह्यज्याःवंगु जुल । तर थुकी धाःसा आशा याना कथं उपलब्धि ल्हातय् लाके फयाफ्वंगु मदु । गन गन देशय् आःतलें छुं नेवाः संगठन मदु अन अन वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशनया कचा दयेका वनेत समस्या मंत । तर गन गन न्हापा हे छुं नेवाः संस्थात दयेधुंकल अज्याःथाय् अनया नेवाः संस्थातलिसे सहलह यानाः थवंथवय छुं नं कथं कचवं पिमदनीगु कथं न्ह्यज्याये फयेकेगु छगू हाथ्या जुयाच्वंगु दु ।

अथेहे नेपालय् आपालं नेवाः संघ संस्थात दु व वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशन मुलत नेपालं पिनेया नेवाःतय् संस्था कथं जूगुलिं नेपाःया नेवाः संघ संस्थात दुतिनेगु वा दुमतिनेगु धयागु समस्या नं पिदंगु जुल । छलफल यायां वनाःलि नेपालय् नेपाः देन्यंकंया नेवाःतय् थीथी पुचः, खलः, समाज, गुथि आदिइ आबद्ध जुयाच्वंगु नापं थःगु हे कचामचा थ्यंक नं दयाच्वंगु नेवाःतय् छगूयां छगू जक राष्ट्रिय संगठन कथं म्हसीका दुगु नेवाः देय दबू लिसें जक स्वापू तयाः समन्वय याना वनेगु क्वःजितसा नेवाः देय् दबूया हे नं ग्वाहालि कयाः नेपालय् नं वर्ल्ड नेवा अर्गनाइजेशनया थःगु हे च्याप्तर दयेकेगु ज्या नं सन् २०१२ या अगस्टय् जुल । नेपाल, अमेरिका, जर्मन, नेदरलैन्द, जापान, भारत, बेलायतय् च्याप्तर निस्वने ज्या न्हापा हे जुयाच्वने धुंकलसा थीथी अरवी देसय् मध्यपूर्व च्याप्तर व पोर्चुगलय् नं च्याप्तर निस्वने ज्या जूगु दु । आशा याना कथं यक्व देसय् धाःसा च्याप्तरत दयेके ज्या जुइ मफुनि ।

वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशनं नेवाः ज्याखँय् आर्थिकरुपं ग्वाहालि यायेगु व नेवाःतय्त आर्थिकरुपं सक्षम यायेत भूमिका म्हितेगु नं थ्वया छगू लक्ष खः । वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशनपाखें नेपाःया नेवाःतय्सं आर्थिकरुपं नं ग्वाहालि यायेत अनेकन इनाप मदिक्क हे वयेगु यानाच्वंगु दु । गुकथं नेपालं ग्वाहालिया अपेक्षा वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशनपाखें यानाच्वंगु दु उलि याये मफयाच्वंगु धाःसा यथार्थ खः ।

धात्थेंला थीथी ग्वाहालिया अपेक्षायात छुं नं कथं सम्बोधन यायेमाः धकाः हे वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशनं ‘वल्र्ड नेवाः फन्ड’ दयेकेगु अवधारणा नं वःगु खः । थ्व ज्याय् विशेषतः वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशनया न्हापांया नोकु कृष्ण चखुं भाजुं अवधारणा पत्र नं यको न्ह्यव हे दयेकादीगु खः । अले वंगु २०१८ या मार्च २८, २९, ३० स येँय् जूगु हलिं नेवाः सम्मेलनय् औपचारिक रुपय हे कार्यपत्र न्ह्यब्वयाः छुं भचा ध्यबा मुने ज्या अन हे नं यानादिगु खः । तर वल्र्ड नेवाः फन्ड क्वातुक न्ह्याये फयाच्वंगु मदु । थ्व छगू नं आः हाथ्याया रुपय् दु ।

नेपालं दुने पिने नेवाः जातिया अवस्था :

नेपालं पिने नेवाः जातिया ल्याः तसकं म्हो । गथे नेदरलैन्दया खँ काये, अन सछिम्हया ल्याखय हे नेवाःत मदु । जर्मन फ्रान्स ततःधंगु देस जुयाः नं अन नेवाःतय् ल्या म्हो जक दु । छपुचः छथाय मेपुच मेथाय् जूगुलिं संगठित जुइत नं थाकु । भचा आपाः ल्याखय् नेवाःत थ्यनाच्वंगु धयागु अमेरिका व बेलायत अनं अष्ट्रेलिया हे खः । अन नं समन्वय क्वातु मजू ।

जिं नेपालीतय् बारे अनुसन्धान यानागु देय् बेलायतय् थीथी जातित छगू हे जातीय संगठनय् आवद्ध जुयाः मालीबलय् माःकथं छथाय् च्वनाः ज्या यायेगुली तसकं तालानाच्वंगु जिं खना । बेलायतय् नेवाःतय् संस्था पासा पुचः गुथिं दकले न्हापां धयाथें नेवाः छेँ धस्वाकेगु धकाः घोषणा यात । तर आः तक ताःमलाःनि । लिपा लिपा जक संगठन दयेकूपिं गुरुंग (तमु), मगर, राईतय्सं थःपिनिगु संगठनया नामय छेँ दयेके धुंकुगु दु ।

संस्कृति विस्तार जुल भाषा मजुल :

नखःचखः हनेगु, धर्मकर्म यायेगु, जात्रा पर्व न्यायेकेगु, भ्वय् नयेगु व कला सस्कृतिया खँय नेवाःत नेपालय् थें हे नेपालं पिने नं छपलाः न्ह्योने हे लाः । नेपालं पिनेया नेवाः संघ, संस्थातय्सं नेपाल संवतया न्हूदँ हनेगु, सामुहिक म्हपुजा न्यायेकेगु, लाखे प्याखं हुइकेगु लिसें थीथी नेवाः नखचख हनेगु, नेवाः भोय न्यायेकेगु लिसें मिसा मचातयत इहि यायेगु, बारा तयेगु व मिजं मचातयत कयता पूजा यायेगु नापं, सत्यनारायण धलं दनेगु, स्वस्थानी धलं दनेगु, द्यपिंत पुजाआजा यायेगु आदि थें अनेकन धार्मिक व सामाजिक ज्याखंत यानाः नेवाः तजिलजि ल्यंका तःगु दु ।

वंगु छुं दँ थुखे कुमारी तयाः खः सालेगु, पुलुकिसि प्याखं हुइकेगु, सायाः पिथनेगु, माधव नारायणया धलं दंकेगु ज्या नं याना हयाच्वंगु खनेदु । नेपालं पिने नं नेवाःतय्सं थथे थपिनिगु संस्कृति संस्कार हना वयाचोंगु खंय नेवाःतयसं गौरव हे तायेमाः । तर दुःखया खंँ राज्यया पक्षपातपूर्ण नीतिया कारणं नेवाःतय्त थःगु थासं विस्थापित याना यंकाच्वंगु दुसा नेवाःतयसं नं थःपिनिगु मांभाय् ल्हायेगु त्वःता यंकाचोंगु दु ।

नेपालय थें सरकारं वा स्कुलं करं क्यंकाचांगु मदुसां नेपालं पिने वयाः अमेरिका बेलायत थुजागु देसय च्वनाः नं गुलिं नेवाःतय्सं थः मस्तय्त खय् भाय् ल्हायेगु ल्हाकेगु तर नेवाः भाय मल्हायेगु यानाच्वंगु धाःसा थुइकां थुइके मफइगु खँ जुयाच्वंगु दु । थ्व खँय् वल्र्ड नेवाः अर्गनाइजेशनं नेवाःतय् जातीय व भाषीय अधिकारया निंतिं सः तयेत हलिंन्यंकंया नेवाःतय्त घ्वायेमाःगु खनेदु ।

(खँल्हाबल्हाया लिधंसाय्)

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS