गुलि तथ्य गुलि काल्पनिक ?

नेवाः फिल्मय् नेपाःया इतिहास

नेवाः फिल्म ख्यलय् थौंकन्हय् तसकं हे बय्बय् जुया वयाच्वंगु फिल्म धयागु “जामनः गुभाजु” खः । फिल्म ख्यलय् छम्ह बांलाःम्ह क्यामेराम्यानया रुपय् नांजाःम्ह रवि साय्मिया निर्देशनय् तयार जूगु थ्व “जामनः गुभाजु” प्यसःदँति न्ह्यः येँया जुजु प्रताप मल्ललिसे स्वापू दुगु ऐतिहासिक तथ्यं जाःगु बाखं दुगु फिल्म खः ।

न्हापा मल्लकाल, लिच्छविकालय् नेपालमण्डलय् तान्त्रिक विधिं यक्व हे थाय् कयातःगु खनेदु । उगु इलय् जुजुपिंसं तान्त्रिक गुरुजुपिनिगु सल्लाह व ग्वाहालियात थःगु शासनया मू आधार कथं काइगु खः । चाहे नेपालमण्डलय् अनावृष्टि जुयाः हाहाकार जुयाच्वंगु इलय् कामारुकामाक्ष वनाः सहकालया द्यः बुङ्गद्यः काःवनेत ख्वपया जुजु नरेन्द्रदेवं बन्धुदत्त नांयाम्ह तान्त्रिक गुरुजुया ग्वाहालि काःगु छाय् मजुइमा वा ख्वपया जुजु राघवदेवयात येँया खुसीया फि लुँ जुइगु खँ कनिम्ह तान्त्रिक गुरुजु सिद्धिवन्तं सल्लाह बिउगु खँ थमजुइमा ।

जुजुपिंत तान्त्रिक विद्या सःपिं गुरुजुपिंसं बिउगु सल्लाहया दसु कथं कायेजिउ । “जामनः गुभाजु” नं जुजु प्रताप मल्लया पालय् जुजुयात सल्लाह बिइम्ह तान्त्रिक गुरुजु जामनः गुभाजुया बाखं ज्वनातःगु फिल्म खः । जामनः गुभाजु धयाम्ह येँया जपतुंलिसे स्वापू दुम्ह तान्त्रिक खःसा उगु इलय् नेपालमण्डलय् वइगु हरेक कथंया आपतविपत तरे यानाबीम्ह तान्त्रिक खः ।

अनाबृष्टि जुयाः अनिकाल हे जूगु इलय् स्वयम्भूया शान्तिपुली दुने च्वंगु नागया हिं च्वयातःगु तुतः पित हयाः निभालय् क्यंबलय् वा वःगु धइगु किम्बदन्ति दु । जामनः गुभाजु, सिद्धिवन्त वा बन्धुदत्तया बाखं धइगु उगु कालया जुजुपिंलिसे तप्यंक हे स्वापू दयाच्वंगु ल्याखं थ्व छगू इतिहासया खँ खःसां थुकी छ्यलातःगु वा झीसं न्यना वयाच्वनागु गुलिखे खँ किंबदन्तिया रुपय् जक न्यना वयाच्वनागु खः ।

ऐतिहासिक तथ्य उलि छ्यलातःगु खनेमदुसां थ्व इतिहासय् जूगु हे घटना जूगुलिं ऐतिहासिक कथं कयातःगु दु । थ्व ल्याखं “जामनः गुभाजु” छगू ऐतिहासिक फिल्म जूवंगु दुसा जामनः गुभाजुयात पात्र कथं छ्यलाः थ्वसिबें न्हापा “तापलय्” नं पिदनेधुंकूगु दु । थ्व ल्याखं “तापलाय्” नं ऐतिहासिक तथ्य दुगु फिल्म खः ।

अथेहे तुं थौंकन्हे बेलायतय् च्वना वयाच्वंम्ह संयुक्त श्रेष्ठं दयेकूगु “शंखधरया बाखं” नांयागु एनिमेटेड फिल्म नं इतिहासया छब्व न्ह्यब्वयातःगु नेवाः फिल्म खः । थुकी नेपाल संवत्या प्रवर्तक शंखधर साख्वाःया बाखं न्ह्यब्वयातःगु दु ।

“जामनः गुभाजु” फिल्मया चर्चा यायेबलय् झीसं आपालं न्यनावयागु हिन्दुस्तानया छम्ह चटकें नेपाःगालय् वयाः मनूतय्त भ्रमित याये कथं चटक क्यनीबलय् जामनः गुभाजुं उम्ह चटकेयात पाठ स्यनीगु, अले उम्ह चटके जामनः गुभाजुया छेँय् वनीबलय् अन छेँय् जामनः गुभाजुया जहानं थःगु तुति भुतुली दुयाः मि दुयाच्वनीगु, शान्तिपुलि जुजुयात छ्वयाः तुतः पित हइगु थेंज्याःगु किंबदन्तियात हे जक फिल्मय् क्यनातःगु दुसा निर्देशकया पाखें मेगु छुं नं कथंया ऐतिहासिक दसि न्ह्यब्वयेगु कुतः जूगु खनेमदु ।

 

अले थथे यायेगु धइगु अःपुगु ज्या नं मखु । न्ह्यागु हे जूसां छगू इतिहासया बाखंयात फिल्मया पर्दाय् हयेत “जामनः गुभाजु” फिल्म सफल जूगु दु । “जामनः गुभाजु” फिल्मय् क्यनातःगु लु न्हापा “तापलय्” फिल्मय् नं क्यनेधुंकूगु दु । अथेहेतुं “शंखधरया बाखं” फिल्मय् नं जुजु राघवदेवया शासनकालया खँ न्ह्यब्वयेत ताःलाःगु व ख्वपंनिसें ज्यामित छ्वयाहयाः लुँ काःवःगु खना शंखधरयात शंका जूगु घटना बाहेक मेगु छुं कथंया प्रमाण मालेगु धाःसा कुतः जुयाच्वंगु मदु ।

“शंखधरया बाखं” दयेकूम्ह संयुक्त श्रेष्ठया कुतलं थौं नेपालमण्डलं आजु कथं कयातःम्ह लाखेया बाखं ज्वनाः “मजिपा लाखे” नांयागु एनिमेटेड फिल्म याकनं हे पिहां वइगु खँ दुसा मजिपाःया थ्व लाखेया बाखंया लिधंसाय् निर्देशक आर्यम नकःमिं “लाखेभाजु” नांयागु नेवाः फिल्म दयेकाच्वंगु दु ।

नेपाःया हे लोकंह्वाःम्ह हिरोइन आशिष्मा नकःमिया होम प्रोडक्शनया रुपय् दयेकाच्वंगु थ्व फिल्मया नां “लाखेभाजु” धकाः छुनातःगु खँयात कयाः मजिपाः लाखेलिसे स्वापू दुपिंसं कुंखिनाच्वंगु दुसा उमिगु माग धइगु उमिसं परम्परांनिसें थः आराध्यद्यः कथं पुज्याना वयाच्वंम्ह आजुयात लाखेभाजु धकाः सम्बोधन मयासे लाखेआजु धकाः हे फिल्मया नां छुइमाः धइगु खः ।

थुकी निर्देशक आर्यम नकःमिया धापू कथं थ्व फिल्म स्वयेधुंकाः फिल्मया नां प्रति ब्वलंगु शंका चिलावनी धइगु खनेदु । थुकथं ऐतिहासिक घटना वा पात्रयात कयाः फिल्म दयेकीबलय् थज्यागु सः थ्वइगु स्वाभाविक हे खः । नेपालय् दयेकूगु “वीर गणेशमान” थेंज्याःगु बायोपिक फिल्मया बारे जुइमा चाहे “बसन्ती” थेंज्याःगु जङ्गबहादुरया उदययात कयाः च्वयातःगु उपन्यासया लिधंसाय् दयेकूगु फिल्मयात कयाः जुइमा कुंखिउँपिं ला द हे दु ।

बलिउडय् कंगना रनौटया मेनरोल दुगु “मणिकर्णिका” अले रणवीर सिंह, दीपिका पादुकोने व शाहीद कपुर दुगु “पद्मावत” थज्याःगु हे दसु खः । नेवाः फिल्मयात कयाः चर्चा यायेबलय् न्हापांगु नेवाः फिल्म “सिलु” अले अनं लिपा “राजमति” थेंज्याःगु फिल्मया परिवेश नं ऐतिहासिक हे खः । जबकि थ्व निगुलिं फिल्मय् छुं कथंया शासनकालया उल्लेख धाःसा मदु ।

अय्सां फिल्मय् क्यनातःगु लकसं थ्व आःया बाखं मखु धइगु याउँक हे क्यं । अथेहे तुं झिन्यादँ नीदँति न्ह्यः पिहांवःगु “गुरुमापा” नांयागु फिल्म नं इतिहासलिसे हे स्वापू दुगु फिल्म खः । येँया इतुंबहाःलिसे स्वापू दुगु थ्व फिल्मया निर्देशक शान्तराज शाक्य खः । शान्तराज शाक्यया हे निर्देशनय् पिहां वःगु “यलेबाथः”ला यलया इतिहासलिसे तप्यंक हे स्वापू दुगु कात्ति प्याखनय् दुथ्यानाच्वंगु बाखं खः ।

निर्देशक आर्यम नकःमिया साप हे बय्बय् जूगु “भिन्तुना” फिल्मय् नेपाःया छुं ऐतिहासिक कालयात व्याख्या यानातःगु मदुसां थुकिया परिवेश समकालिन ई मखसे ऐतिहासिक ई यानातःगु दु ।

नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय आदिवासी चलचित्र महोत्सवय् दकलय् बांलाःगु फिल्मया रुपय् क्रिटिक्स अवार्डतकं त्याकूगु थ्व फिल्मयात ऐतिहासिक फिल्म धकाः मधाःसां इतिहासया लकस दुगु फिल्म ला पक्कां हे खःसा लिपा आर्यम नकःमिं मय्जु सुनिता राजभण्डारीलिसे जानाः दयेकूगु “माया” फिल्मया लकस नं समकालिन ई मखसे पुलांगु ई यानिकि ऐतिहासिक परिवेशयात कःघानातःगु दु ।

आः वया सञ्चारकःमि एवं फिल्म निर्देशक दर्शनवीर शाक्यं दयेकूगु “द मिथ जिरो”नांयागु शर्ट फिल्मय् थौंया समकालिन ई व म्हिगःया ऐतिहासिक ईयात ल्वाकछ्यानातःगु दु । नेवाः फिल्मय् इतिहासया खँयात कयाः चर्चा यायेबलय् बुद्धकालिन बाखनय् दयेकूगु फिल्मया नां नं त्वःफिके मजिउगु नांत खः ।

नेवाः फिल्मय् खनेदयावयाच्वंगु इतिहासया खँय् आः वयाः “च्वापुफय्” छगू न्हूगु दसु जुयाः पिदनीगु सम्भावना ब्वलना वयाच्वंगु दु ।

थुखेपाखे दकलय् न्हापां पिहांवःगु धयागु “चाण्डालिका” खःसा व धुंकाः “पटाचारा”, “सेरीव बञ्जा”, “कृषा गौतमी” पिदनेधुंकूगु दुसा आः “घोषक” व “कर्म” पिदनेगु लँपुइ दु । थुकथं नेवाः फिल्मय् खनेदयावयाच्वंगु इतिहासया खँय् आः वयाः “च्वापुफय्” छगू न्हूगु दसु जुयाः पिदनीगु सम्भावना ब्वलना वयाच्वंगु दु ।

छपु पुलांगु नेवाः काव्य “जि वया लाः लच्छि मदुनि”या लिधंसा कयाः दयेकाच्वंगु थ्व फिल्मया दक्व धयाथें ज्या क्वचायेधुंकूगु दुसा आः थुकिया लिपांगु चरणया ज्या जुयाच्वंगु दु । थ्व फिल्मय् न्हापान्हापा ल्हासाय् वनाः बनेज्या याःवनीपिं ल्हासाबञ्जाःया मतिनाया बाखं खनेदइगु जूगु दुसा उकिया हे लिधंसाय् उगु ईया जीवनशैली व राजनैतिक परिवेश नं खनेदइगु खँ दु ।

थौंसिबें गुसःत्यादँ न्ह्यः सन् १८३७ पाखेया परिवेशयात थ्व फिल्मय् स्वयेदइगु खँ दु । थ्व फिल्मयात कयाः पिदंगु खँ कथं थ्व फिल्मय् उगु इलय् छम्ह बञ्जाःलिसे इहिपा यानाः भौमचा जुयाः छेँय् दुहां वःम्ह मिसां ल्हासाय् वनेत्यंम्ह थः मिजंयात व मिजंयागु छेंँय् जि वया ला लछि मदुनि छि थथे तापलय् झायेगु ला धइगु न्ह्यसः थंगु खँ न्ह्यब्वयातःगु दुसा थ्वहे मू बाखंया जःखः च्वनाः उगु ईया नेवाःतय्गु सामाजिक परिवेश कःघानातःगु धइगु चर्चा दु ।

थ्व “च्वापुफय्” फिल्मय् उगु इलय् नेपाःया शासन सत्ताय् जङ्गबहादुरया उदय मजूनिगु व तत्कालिन प्रधानमन्त्री भिमसेन थापाया पतनयात क्यनीगु दुसा भिमसेन थापाया पतन लिपा जङ्गबहादुर कुँवरया आर्थिक स्थिति बांमलानाः वनीबलय् उगु ईया नांजाःम्ह बञ्जाः धमांसाहुं वयात दां त्याय् बियाः ग्वाहालि याःगु खँया नापनापं नेवाःतय्गु उगु ईया स्थितियात नं स्वयेदइगु चर्चा दु ।

अथहे तुं साम्राज्यवादी ब्रिटिश सरकारं थःगु शासनयात तब्या यानायंकूगु झ्वलय् बेलायतया दूत ब्रायन हडसन नेपाः वःगु खँ नं “च्वापुफय्” फिल्मय् स्वयेदइगु जूगु दुसा थुकिं यानाः थ्व फिल्मयात नेपाःया इतिहासयात कुलातःगु फिल्मया रुपय् न्ह्यःने वइगु फिल्म कथं आपाःसिनं चर्चा यानाच्वंगु दु ।

 

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS