नेवाः नसाज्वलं

मेगु समुदाय दुने आकर्षण अप्वल

प्राचीनकालंनिसें हे कला व संस्कृतिइ तःमि नेवाः समुदायया मौलिक म्हसीकाया रुपय् दयाच्वंगु नेवाः नसाज्वलंप्रति लिपांगु इलय् आकर्षण अप्वया वनाच्वंगु दु । द्वलंद्वः दँ न्ह्यवंनिसें परम्परागत नखःचखः व संस्कृतिया कारणं नेवाः समाजय् थीथीकथंया नसाज्वलं दयेकेगु व उकथं दयेकूगु नसाज्वलं द्यःयात छायेगु नापं थीथी भ्वजय्नापं न्हियान्हिथं नं नयेत्वने यायेगु याना वयाच्वंगु दु ।

नेवाः समुदायया बिस्कं मौलिक म्हसीकाया रुपय् विकास जुया वयाच्वंगु अज्याःगु नसाज्वलंया परिकार थौंकन्हय् बजारय् मीगु निंतिं तयातइगु, ‘फुड फेस्टिभल’य् ब्वज्याय् तयेगु व होटल, रेष्टुराँ व चमेनागृहय् तक नं तयेगु याना हयेवं थुकी मेमेगु समुदायया नं आकर्षण अप्वया वनाच्वंगु खः ।

सलंसः ताजिया नसाज्वलंया परिकारया तःमि नेवाः समुदायया यःमरि, चतांमरि, सन्याहुना, तःखा, माय्वः, मूवः, छ्वय्ला, कचिला, दायेका ला, म्ये, न्ह्यपु, सःपिुम्हिचा आदि खाद्य परिकार थीथी फुड फेस्टिभल, चखःचखः व चमेनागृह आदि थासय् नं झीसं खंके फु । सलंसः दँ न्ह्यवंनिसें यःमरिपुन्हिया दिं कुन्हु नेवाः समुदायं यःमरि दयेकाः नयेगु प्रचलन दुगु खःसां नं बुलुहुं बजारय् यःमरि दयेकाः मीगु चलन वयेवं मेमेगु समुदायया नं थ्व परिकारप्रति आकर्षण अप्वया वनाच्वंगु खः ।

नेवाः समुदायया यःमरि, चतांमरि, सन्याहुना, तःखा, माय्वः, मूवः, छ्वय्ला, कचिला, दायेका ला, म्ये, न्ह्यपु, सःपिुम्हिचा आदि खाद्य परिकार थीथी फुड फेस्टिभल, चखःचखः व चमेनागृह आदि थासय् नं झीसं खंके फु ।

अथे हे चतांमरि, माय्वः व मूवः थीथी पुजाया इलय् दयेकीगु परिकार खः । थौंकन्हय् धाःसा थुपिं खाद्य परिकार नं बजारय् सहज रुपं न्यायेगु दयेधुंकल । सन्याखुना व तःखाः विशेष भ्वजय् व नखःचखःया इलय् जक दयेकीगु परिकार खः । थुपिं परिकार नं पसलय् न्यायेगु दयेधुंकल ।
नेवाः नसा छेँ (पसः) व मेमेगु पसलय् ख्येंवः, माय्वः, मूवः चतांमरि, सन्याखुना व तःखाः थेंज्याःगु नसाज्वलं स्वयेबलय् म्हुतुइ ई बुया वइगु परिकारप्रति मेमेगु समुदायया नं आकर्षण अप्वया वंगु दु ।

सन्याखुना छगःया ५० तका निसें सत्या तक व तःखा सछि तकां तक न्यायेगु दु । अथे हे यःमरि छगःया ५० तकां न्ययेगु दु । बजि सेटय् बजि, लाभा, पालु, छ्वयेला, आलु, अचार, भुति, तुकंचा आदि दक्वं परिकारया यानाः १०० तका निसें सत्या तकां तक न्यायेगु दु । थज्याःगु परिकार यःमरिपुन्हिया दिं कुन्हु थनया व्यस्त शहरी लागा असनंनिसें सहरया हे मेमेगु थासय् मीगु निंतिं तयातःगु दइसा अन न्याइपिनिगु हुल नं गाक्कं दयाच्वंगु खंके फइ ।

छुं दिं न्ह्यः जक भृकुटीमण्डपय् उदाय समाजया ग्वसालय् जूगु उदाय मुनाय् नं बजि सेट, तःखाः, सन्याखुना मीत तयातःगु खःसा गुकी मनूतय् आकर्षण गाक्कं अप्वःगु खः । नेवाः समुदायया थःगु हे वसः पुनाः च्वनाच्वंपिं मिसा व मिजं नेवाः समुदायया बिस्कं म्हसीका नं अन खंके फइगु अवस्था दुगु खः ।

स्वक्वःखुसी जूगु उदाय मुनाया प्रचार विभागया प्रमुख सुगतरत्न सिन्दुराकारं नेवाः नसाज्वलंया परिकारं नेवाः समुदाय दुने बिस्कं म्हसीका पिब्वइगु धासें नेवाः परिकारया संरक्षणया निंतिं सरकार व ल्याय्म्ह पुस्तात न्ह्यःने वयेमाःगु विचाः प्वंकादिल । थ्यंमथ्यं १२० गू कक्ष दुगु समाजया उगु मुनाय् नेवाः नसाज्वलं व परिकारया बिस्कं कक्ष दुगु खः ।

स्वयेबलय् ममः थें च्वनीगु व ममः दयेकेगु ख्वलय् हे मनाः तयार याइगु यःमरि दयेकेत गाक्कं ई बीमाः । शीप व कलाया गाक्कं उपयोग व उसिंमचासे दयेकेमाःगु यःमरि तयार यायेत जाकि चुं, चाकु, हाम्वःया धू व जाकि ग्वः हे तक नं प्रयोग जुइ । अथे हे सन्याखुना व तःखाः दयेकेत धाःसा न्ह्याम्हेसित नं न्हिछियंकंया मेहनतया आवश्यक जुइ ।

‘अहा ! गुलि साक्क ला कुचा तयाः दयेकातःगु वः !’ यलया मंगलबजारय् मीत तयातःगु वः न्यानाः नयाच्वंम्ह नुवाकोटया धर्मवीर भण्डारीं धयादिल । चमेना गृहय् आलुचना, चाउमिन, समोसा व मरि थेंज्याःगु सदाबहार परिकार जक ननं वाक्कदिक्क चायेधुंकूपिंत वय्कः थेंज्याःपिं उपभोक्ताया निंतिं नेवाः नसाज्वलनं बिस्कं सवाः बीत सफल जुया वयाच्वंगु दु ।

नेवाः नसाज्वलंया पसलय् विशेष यानाः छ्वयेला, कचिला, अचार लगायत लाया खास खास परिकार दइ । येँया तेबहाः, रञ्जना, थँबही, बागबजाः, महाबौद्ध, भोताहिति, म्हय्पि, लगं, बसन्तपू, मरु, झ्वःछेँलिसें यलया मंगलबजार क्षेत्रय् उकथंया नेवाः नसाज्वलं नकीगु पसःत दु । यलया कृष्णमन्दिर न्ह्यःनेया वः पसः नं उतिकं लोकंह्वाः ।

‘सांस्कृतिक दृष्टिकोणं जक मखसे थीथी कथंया नसाज्वलंया निंतिं प्रयोग जुइगु शीप, कला, मेहनत व परिश्रमया निंतिं नेवाः समुदायलिसे जिमिगु छुं नं लगे मजू खनी !’, तेबहालय् कचिला, बजिलिसें वः नयाच्वंम्ह गोरखाया रवीन मिश्रं धयादिल, ‘धौ, बजि व सेल दत धाःसा जिपिं गैर नेवाःतय् भ्वय् जुइ, तर नेवाः समुदायया हरेक संस्कृति व पकवान उलि हे उत्कृष्ट जू ।

बिस्कं पहिचान दुगुलिं इमिसं याइगु मेहनतयात नं उलि हे सम्मान यायेमाः । निगू करोड नेपाःमि थुलि परिश्रमी जुया बीगु खःास देय् अथें हे समृद्ध जुइ ।’घ्वात्तमत्तु घ्वायेमाःगु हुलमुलया दथुइ असनय् निगः यःमरि नयाच्वंम्ह कलंकीया रीता बुढाथोकीं धयादी, ‘ध्यबाया ल्याखं ५० तका तूगु यःमरियात परिश्रमलिसे तुलना यायेबलय् उलि थिके धकाः धाये मिले मजू ।

थौंकन्हय् मनूत म्हो परिश्रम यानाः अप्वः आम्दानी जुइगु पेशाय् लगे जुयाच्वंगु दु । तर नेवाः जातिं यःमरि दयेकाच्वंगु खनीबलय् हे थुकिं प्रष्ट जूकि थुकी गुलि मेहनत यायेमाः ।’रञ्जना, तेबहाः, महाबौद्ध, यलया मंगलबजाः थेंज्याःगु त्वाः बस्ती थज्याःगु हे नेवाः नसाज्वलंया पारखीतय् निंतिं लोकंह्वाः । थौंकन्हय् चिचिधंगु पसलय् नं तःखाः, सन्याखुना सहज रुपं न्यायेगु दयेधुंकल ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS