महेन्द्रया डाइभरनी

मनूया जीवन तसकं अनिश्चित । अले अनित्य नं । सखे उकिया दकलय् ज्वलन्त दसु जुइमाः मय्जु रामदेवी श्रेष्ठ । गुगुं इलय् दरबारय् बास याइम्ह रामदेवी थौं जीवनया उत्तराद्र्धय् वयाः छगू वृद्धाश्रमय् जीवन हने मालाच्वंगु दु । तर वय्कःयात उकिया दुःख धाःसा मदु । धयादी, ‘जीवन थ्वहे खः ।’

थ्वहे २०७५ सालया माघ महिनाय् रामदेवी १०२ दँय् क्यनाच्वंगु दु । तर नं जीवनया उत्सव व म्वायेगु तृष्णा वय्कःयाके तंगु मदुनि । २००७ साल न्ह्यःया ई । नेपाःमिपिंत अःपुक आखः ब्वनेगु अवसर मदु । उकिसनं मिस्तय्सं ब्वने खनीगु ला असम्भव हे धाःसां जिउ । अज्याःगु इलय् नं छम्ह नेवाः मिसां प्यंगू कक्षा तक ब्वनेखंगु जक मखु ड्राइभिङ सयेकाः मोटर हे चले यानाजुइगु धइगु धाथें अजू चायापुगु खँ खः ।

रामदेवी उगु ईयाम्ह अज्याःम्ह हे छम्ह अजू चायापुम्ह पात्र खः । मोटर नं हानं चाःचू मनूतय्गु चले याइगु मखु । उगु इलय् दरवारया गाडी चले याइम्ह खः वय्कः । अबलय् वय्कःयात दरबारया गाडी चले याइम्ह डाइभर्नी धकाः हे म्हसीकीगु जुयाच्वन ।

उगु इलय् दरवारया गाडी चले याइम्ह रामदेवी थौं जिथि वैंसय् थ्यंकाः धाःसा येँया कालिमाटीस्थित समाजसेवी मय्जु दिलशोभा श्रेष्ठं चायेकातःगु ‘आमा घर’ य् आश्रय कयाः च्वंच्वनादीगु दु । उगु ईयाम्ह दरबारया राजवैद्य तुलसीराम वैद्य व दरबारय् हे नानी जुयाः च्वनादीम्ह मय्जुया कोखं रामदेवीया जन्म जूगु खः ।

कुलछेँ येँया नःघः–थँहिति । त्वालय् म्हितेगु यायां त्वालय् हे च्वंम्ह कृष्णदास श्रेष्ठलिसे वय्कःया यःत्यः जुल । झिंच्यादँ दुबलय् कृष्णदासलिसे हे वय्कःया इहिपा नं जुल । नब्बे सालय् भुखाय् ब्वःबलय् वय्कः १५–१६ दँ दयेधुंकल । वयां छुं ई लिपा हे वय्कःपिनि इहिपा जूगु खः ।

वय्कःया बौ जक मखु कका नापं दरबारया वैद्य खः । थुकथं पूरा परिवार हे दरवारया कर्मचारी जूगुलिं वय्कःया यक्व धइथें ई नं दरबारय् हे बिते जुल । थ्व झ्वलय् मय्जु रामदेवीं धयादी, ‘जिमि जहान नं जुजु महेन्द्रया गाडी चले याइम्ह ड्राइभर खः । अबलय् जिपिं निम्हेस्यां नापं हे मोटर चले यायेगु स्यनागु ।

२००७ साल न्ह्यःया ई । नेपाःमिपिंत अःपुक आखः ब्वनेगु अवसर मदु । उकिसनं मिस्तय्सं ब्वने खनीगु ला असम्भव हे धाःसां जिउ । अज्याःगु इलय् नं छम्ह नेवाः मिसां प्यंगू कक्षा तक ब्वनेखंगु जक मखु ड्राइभिङ सयेकाः मोटर हे चले यानाजुइगु धइगु धाथें अजू चायापुगु खँ खः । रामदेवी उगु ईयाम्ह अज्याःम्ह हे छम्ह अजू चायापुम्ह पात्र खः ।

लिपा सयेकेधुंकाः लाइसेन्स काः वनाबलय् धाःसा छिपिं जुजुया मनूतय्त लाइसेन्स म्वाः धकाः मबिउ ।’ ठमेलं बालाजु जुयाः थौंकन्हय्या चक्रपथ पिहां वनेगु लँपु तक वय्कलं बांलाक गाडी चले यानाः क्यना बीवं वय्कःयात सरकारी निकायं ‘का छ पास जुल’ धाःगु खःसा वयां लिपा दरबारया गाडी नं चले याये खंगु जुयाच्वन ।

वय्कःयात लुमंकथं अबलय् वय्कलं सियूगु रंगया जीप चले यानादीगु खः । अबलय्निसें हे वय्कलं नं राजपरिवारया दुजःतय्त थाय्थासय् चाःहीके यंकीगु खः । तत्कालीन जुजु महेन्द्रयात हालया नारायणहिति दरबार संग्रहालयंनिसें कवाजया लागी तिंख्यः व दर्शनया लागी थीथी द्यः व शक्तिपीठय् वये–वने याकेगु ज्या हे रामदेवीं यानादीगु खः ।

गाडी चले यानाः दुर्घटनाय् धइगु गबलें मलाः । वय्कःपिनि सेवां जुजुपिं गुलि लय्ताः धायेबलय् लिपा जागिर त्वःतूबलय् जुजुपिंसं वय्कःपिंत मोटर छगलं हे बक्सिस बियाहःगु जुयाच्वन । वय्कलं अथे हे १६–१७ दँ ति गाडी चले यानादिल । जहान मदयेधुंकाः चले यायेगु त्वःतादिल ।
उगु इलय् नेवाः समुदायया आपालं मनूत दरबारय् जागिर नयाच्वंगु नं खनेदु ।

रामदेवीं धयादी, ‘दरबारय् नये–त्वनेगु यक्व बांलाः । मोहनि स्वन्ति थेंज्याःगु नखःचखः वल कि ध्यबा व सिजःया ध्याक प्वःप्वः हे इना बी । अथे जुयाः अबलय् जिके तिसा वसः व ध्यबा नं यक्व हे दइगु ।’अबलय् जुजु महेन्द्रया इहिपा नं मजूनि । महेन्द्रया इहिपाया लागिं म्ह स्वः वंगु इलय् रामदेवीयात नं ब्वनायंकूगु जुयाच्वन ।

वय्कःयात लुमं कथं जुजु महेन्द्रया तःधीम्ह कलाः तसकं हे बांलाः, अले वय्कःयात यक्व मतिना नं यानादी । खतुं रूपया खँ ल्हायेगु खःसा रामदेवी नं कम मजू । थौं १०२ दँया वैंशय् ला वय्कः उलि हे बांलाःनि धाःसा ल्यासेबलय् गथे च्वं जुइ, अनुमान जक याये फइ । वय्कः थम्हं हे धयादी, ‘अबलय् दरबारय् जितः सकस्यां तसकं बांलाः धाइगु का ।’

खतुं रूपया खँ ल्हायेगु खःसा रामदेवी नं कम मजू । थौं १०२ दँया वैंशय् ला वय्कः उलि हे बांलाःनि धाःसा ल्यासेबलय् गथे च्वं जुइ, अनुमान जक याये फइ । वय्कः थम्हं हे धयादी, ‘अबलय् दरबारय् जितः सकस्यां तसकं बांलाः धाइगु का ।’

बांलाःगु कारणं जूगु छगू घटना वय्कलं लुमंकादी— ‘अबलय् दरबारय् जागिर नये न्ह्यः छन्हु जि यँयाः पुन्हि कुन्हु कुमारी साःगु स्वःवनागु । उबलय् लँय् ध्यबा ह्वह्वं वःम्ह छम्ह श्री ३ महाराजं जितः खन खनिं, बहनी ला छम्ह केटी (नानी) छ्वयाःहयाः जितः ला कायेके हःगु का । जि मवना । अय्नं निन्ह स्वन्हु तक दुलि छ्वया हे हयाच्वन, जितः ज्वना वा धकाः ।’

अबलय् वय्कःया इहिपा नं जुइधुंकल । वय्कः ला ग्यानाः न्यान्हु खुन्हु तक क्वथां हे पिहां मझाः । जहानम्हेस्यां नं वय्कःयात दुने तयाः पिनें तालं ग्वया थकीगु । वय्कलं धयादी, ‘अबलय् बांलाःपिं मिस्त खन कि राणातय्सं यंकीगु । मस्यु, झीथाय् छेँय् तिकिझ्याः तइगु नं अथे हे जुयाः जकं खः ला हला !’

थः पुलांपिं पासापिं मध्ये मिसा नेतृ मंगलादेवी सिंह छम्ह वय्कःयात लुमं । वय्कःपिं निम्हं नापं आखः ब्वं वनीगु जुयाच्वन । अबलय् मिसातय्सं नं आखः ब्वन धकाः बुरितय्सं ब्वः बीगु । किताब ज्वनाः स्कूल वनाच्वंगु खन कि बुरित हालाहइगु । अज्याःगु इलय् मंगलादेवी व वय्कः सुलाः सुलाः जूसां मखनय् च्वंगु स्कूल वनेगु खँ नं वय्कलं कनादी ।

ईया हिउपाः नापनापं रामदेवीया जीवनय् दुःखं नं छुं भचा थियाहल । इहिपा जूगु यक्व दँ लिपा तक नं वय्कलं मचा गर्भय् तये मखं । उगु दुःख वर्णन यासें वय्कलं धयादी, ‘सन्तान मदु, उकिं छिं मेम्ह मिसा ब्याहा यानादिसँ धकाः श्रीमानयात धया । बरु जिं हे मिसा माला बी नं धया । वय्कः माने जुयामदी । दाजुकिजाया मस्त नं थः हे मस्त ला खः नि धयादी ।’

जागिर लिपा वय्कःया जहान कृष्णदासया यक्व अय्लाः त्वनेगु बानी जुल । अय्लाखं वय्कःयात बिरामी यायां यंकल । व, अन्ततः वहे अय्लाखं यानाः उमेर दनिबलय् हे वय्कलं संसार त्याग यानादिल । जहान मदयेधुंकाः स्वाभाविक रुपं वय्कःया जीवनय् झन् थाकुगु ई शुरु जुल । छेँ मदुगु मखु । छेँय् यक्व मनूत बालं तयातःगु दु ।

उकी छखलः थःहे धायेमाःपिं मनूत नं दुगु जुयाच्वन । छन्हु उमिसं वय्कःयात छपाः भ्वँतय् ल्याप्चे तयेके बिल । लिपा धकाः सिल, उमिसं ला वय्कःया छेँ धकाःसा मिया बिउगु जुयाच्वन । गुंगू लाखं छेँ मिउगु, वय्कःयात जम्मा छगू लाख ज्वंकल । बालं च्वं वःपिं थःथितिपिंसं धोका बिउगुलिं वय्कः छेँ मदयेकाः च्वनेमाल ।

छेँ मदुसां थःहे छुइ लाःम्ह छम्हेस्यां वय्कःयात यलय् यंकाः तयातल । वय्कलं धयादी, ‘छुइचां जितः बांलाक हे हेरबिचार यानातःगु खः । नकेत्वंके नं बांलाक हे याः । छन्हु छु जुल खः मस्यु, पिहां वना वये नु धकाः ब्वना हयाः जितः थन दिलशोभा मांयाथाय् हयाः त्वःता थकल ।’
थनिं निदँ न्ह्यः मोहनिनिसें वय्कः दिलशोभाया आमाघरय् च्वनादीगु खः ।

तर थन नं वय्कःयात छुं दुःख धाःसा मदु । धयादी, ‘जिं न्हापा भौचा, खराचा, खिचा, बखुं, क्वःतय्त न्ह्याबलें नसा नका तइगु जुयाः ला गथे खः जितः थन दिलशोभा मांयाथाय् याउँसे च्वं । नये त्वनेगु धन्ना मदु । थन नकः वःपिं नं यक्व दु । छुइयाथाय् सिबें जितः ला थन हे आनन्द दु ।’वय्कः थः निःसन्तान खःसां थःथिति धाःसा यक्व हे दु ।

तर आः न सुनां वय्कःयात नापलाः वः, न वय्कलं सुयातं नापलानादी । आः वय्कः छु अवस्थाय् दु थुकी हे थःत आनन्द दुगु खँ वय्कलं कनादी । जीवनप्रति वय्कःया छुं हे गुनासो मदु । स्वनिगःया छम्ह सम्पन्न परिवारया मिसा जुयां नं जीवनया लिपांगु ई वय्कःया याकःचा म्वाये मालाच्वन । तर थुगु अवस्थाय् नं वय्कःयात सहारा बियादीम्ह दिलशोभा श्रेष्ठ हे आः वय्कःया सकलें खः, सकतां खः ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS