साहित्य व सिनेमा

सिनेमा व साहित्ययात कयाः संसारय् न्ह्याब्लें नं बहस जुया च्वं । विशेष यानाः साहित्यिक कृतिया लिधंसाय् दयेकीगु सिनेमां कृतियात न्याय याः वा मयाः धयागु खँ हे मू बहसया मू विषय जुयाच्वनी । संसारय् न्ह्याथाय् नं सिनेमाया स्वापु साहित्यलिसे दयाच्वनी । साहित्यया लिधंसाय् दयेकीगु सिनेमा धइगु व “बेस्ट सेलर”या लिधंसाय् दयेकीगु धइगु निताजि बिस्कं खँ खः ।

तापाक मवने । भारतय् जक दुस्वये । अनया हिन्दी सिनेमा ख्यलय् साहित्यया लिधंसाय् दयेका तःगु सिनेमा नं दु अले “बेस्ट सेलर”या लिधंसाय् दयेकातःगु नं दु । हलिउडय् जूसा ह्यारी पोटरया सिनेमा अले जेम्स बोण्डया बाखनय् दयेकातःगु सिनेमात बेस्ट सेलरया लिधंसाय् दयेकातःगु खः । अन अज्याःगु दसु अल्याख दु ।

बलिउडय् गुलशन नन्दां च्वःगु उपन्यासया लिधंसाय् दयेकूगु सिनेमात महबुबा, कति पतंग, दाग आदि व वेदप्रकाश शर्माया उपन्यासया लिधंसाय् दयेकूगु बहु की आवाज, खिलाडियोंका खिलाडी आदियात बेस्ट सेलरया लिधंसाय् दयेकूगु सिनेमाया रूपय् कायेमाः । बेस्ट सेलर धइगु आपालं आपाः चूगु सफू खः ।

अमृता प्रितमया “पिंजर” सरतचन्द बन्द्योपाध्यायया “देवदास” व “परिनीति” प्रेमचन्दया “गोदान” थेंज्याःगु हिन्दी सिनेमा धाःसा साहित्यिक कृतिया लिधंसाय् दयेकूगु खः । नेपालय् नं “नुमाफुङ” , “पे्रमपिण्ड”, “मुनामदन”, “बसाई”, “मसान”, “शिरीषको फूल” यात साहित्यिक कृति धकाः धायेमा अले “बसन्ती”यात बेस्ट सेलर ।

नेपालय् इलय् ब्यलय् साहित्यिक कृतिया लिधंसा कयाः सिनेमा दयेकेगु याना वयाच्वंगु दु । अज्याःगु सिनेमा मध्ये छगू दसु “तीन घुम्ती” खः । नेपाःया राजनैतिक ख्यलय् ज्वःमदुम्ह नेता धयातःम्ह विश्वेश्वर प्रसाद कोईरालां च्वयातःगु व हे नांया उपन्यासय् दयेकूगु थ्व सिनेमायात उलि बांलाः तायेकूगु खनेमदु ।

“झोला”या नां दकलय् च्वछायेबहगु सिनेमाया झ्वलय् लाःवइ । “झोला” कृष्ण धरावासीया छपु बाखनय् दयेकूगु सिनेमा खः । थ्व नेपालय् दुने कमर्शियल रूपं हिट नं जुल अले कलात्मकताया चर्चाय् नं फिट जुल । श्रीलंकाय् जूगु सार्क फिल्म फेस्टिभलय् “झोला”या हिरोइन गरिमा पन्तयात बेस्ट हिरोइन अफ सार्क कन्ट्रिया अवार्ड नं बिल ।

नेवाः भाय्या सिनेमा ख्यलय् नं साहित्यिक कृतिइ सिनेमा दयेकेगु ज्या जुयांतुं वयाच्वंगु दु । न्हापांगु नेवाः सिनेमा “सिलु” नं छपु लोक बाखं हे खः । अनं लिपा पिदंगु “राजमति” नं लोक म्येया लिधंसाय् दयेकूगु खः ।

थुकथं कलात्मक मूल्यया कारणं तारिफ जूगु अले संवेदनशील बाखं व प्रस्तुतिया कारणं आपालं आपाः स्वकुमिया मन त्याकेत नं सफल जुल । अले थ्व सिनेमाया निर्देशक यादव भट्टराई प्रसंशाया पात्र जुल । साहित्य वा कृतिइ आधारित जुयाः दयेकीगु सिनेमा कलात्मक जुइ । अज्याःगु फिल्मयात छगू इलय् आर्ट फिल्म धकाः धाइगु खः ।

अज्याःगु आर्ट फिल्मं आम मनूतय्गु नुगः सालेफइमखु अले कृतिकार वा कृतिकारया समर्थकतय्गु मनय् नं खास छाप लाकेमफइगुलिं यानाः विवादय् जक तक्यनीगु खः । “शिरिषको फूल” नं थुकिया छगू दसु खः । “शिरिषको फूल” पारिजातया महान कृृति कथं कयातःगु दु । उपन्यासया रूपय् पिदंगु इलय् हे थ्व कृति बांमलाक्क विवादय् लाःगु खः ।

शून्यवाद व निस्सारवादया बाखं दूगु “शिरिषको फूल” दुने जीवनया अंश मदु धकाः धाइपिं यक्व दु । तर उकिया पक्षधरतसें धाःसा “शिरिषको फूल”यात पारिजातया दकलय् च्वछायेबहगु साहित्यिक कृति धकाः धायेगु यानावयाच्वंगु दु । “शिरिषको फूल” छगू कथं विवादास्पद कृति खःसा थज्याःगु विवादास्पद उपन्यासय् दयेकूगु सिनेमा विवादय् लाइगु धइगु छुं आश्चर्य मखु ।

विवाद सिर्जना याःपिंसं “शिरिषको फूल” कृति दुने दूगु निस्सारतायात सिनेमाया पर्दाय् जीवन्त याये मफुत धकाः द्वपं बिल ।नेवाः भाय्या सिनेमा ख्यलय् नं साहित्यिक कृतिइ सिनेमा दयेकेगु ज्या जुयांतुं वयाच्वंगु दु । न्हापांगु नेवाः सिनेमा “सिलु” नं छपु लोक बाखं हे खः । अनं लिपा पिदंगु “राजमति” नं लोक म्येया लिधंसाय् दयेकूगु खः ।

“राजमति” सिनेमाया च्वज्याय् नांजाःपिं साहित्यकार जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठ व रामशेखर नकःमिं थःगु च्वसा न्ह्याकादीगु खः । थुकथं स्वयेबलय् नेवाः भाय्या सिनेमा दयेकेज्याया न्हापांगु पलाः हे साहित्यया लुखां पिहां वःगु खः । थौंकन्हय् आपालं आपाः नेवाः सिनेमा दयेकेज्या जुयाच्वंगु दु ।

तर साहित्यया लिधंसा कयाः सिनेमा दयेकाच्वंपिं धाःसा म्हो जक दु । राजमति, सिलु धुंकाः चरित्र, चिपनिप, निपाः ख्वापाः, न्हिला न्हिला हुँ थेंज्याःगु प्रारम्भिक नेवाः सिनेमा मध्ये “चिपनिप” गिरिजा प्रसाद जोशीया बाखनय् दयेकूगु खः । थ्व खुगू नेवाः संकिपा धुंकाः थ्व ख्यः छुं ईतक सुलं च्वन । दिपाः काल ।

नेवाः सिनेमा ख्यलय् दिपा लिपाया न्हापांगु पलाः जुयाः न्ह्यःने दंवःगु “चाण्डालिका” छपु बौद्ध जातक बाखं खः । वयां लिपा पिदंगु “याँमिखा” नं साहित्यकार रत्नबहादुर साय्मिया बाखनय् दयेका तःगु खः । नेवाः सिनेमा ख्यलय् साहित्यलिसे स्वापु माला वनेबले “याँमिखा” यात छगू ज्वःमदुगु दसुया रूपय् कायेमा ।

“याँमिखा” सिनेमा स्वकूमिया नुगलय् हुइमफइगु छाप त्वतेफुगुया हुनि धइगु नं थुकिया बाखं पक्ष खः । बाखं बांलातकि प्याखं याउँक हे बांलाइ । थुकिया दसुया रूपय् “पःखाः” यात कायेजिउ । साहित्यकार पूर्ण पथिकया श्रेष्ठ सिरपा त्याकूगु बाखं पुचःया निपु बाखं “पःखा” व “अन्धकार”यात कयाः दयेकूगु छगू सिनेमा “पःखाः”यात जापानय् जूगु छगू अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म फेस्टिभलय् छगू सिरपा वःगु खँ थन लुमंके बहजू ।

अथे जूगुलिं सिनेमाया जग धइगु हे बाखं खः धइगु सुनां ल्वःमंके मजिउ । थ्वहे खंयात वाःचायेका हे जुइ निर्देशक रोशन नवीन ताम्राकारं साहित्यकार मय्जु सुलोचना मानन्धरया “तुतां” बाखनय् संकिपा दयेकल । थ्व “तुतां” सिनेमा नं नुगलय् थिउगु बाखंया हुनिं हे स्वकुमिया नुगः त्याकेत ताःलागु सिनेमा खः ।

“तुतां” व “पःखाः” या छम्ह निर्माता वीरेन्द्र ताम्रकार खः । अले वय्क भाजु थम्हेसिनं हे निर्देशनय् पलाः न्ह्याकूगु ईलय् “त्याग” बाखं ताःलाये मफुगुया हुनिं स्वकुमिया नुगलय् नं थिइमफुत । साहित्यकार रत्न बेहोसीया बाखनय् दयेकूगु “निफ्वःस्वां” छगू फ्यासुगु सिनेमाया दसु खः ।

धिसिलाःगु बाखंया हुनिं स्वकुमिया नुगः त्याकेत ताःलागु संकिपाया रूपय् “तुतां”यात कायेमाः अले बाखं हे फ्यासुबले “त्याग” सिनेमायात नं फ्यासु तायेकल । वयां लिपा वीरेन्द्र भाजु साहित्यिक कृतिया लिधंसाय् दयेकूगु “कीर्तिपुर–द लिजेण्ड अफ कीर्तिलक्ष्मी”या छम्ह निर्माताया रूपय् हाकनं छक्वः खनेदयेकः वःगु ला खः तर थ्व खस नेपाली भाय्या सिनेमा आः तक उलि बांलाक क्यनेज्या हे जुइमफुनि ।

थ्व साहित्यकार वासुपासाया उपन्यास “भैरवसिंह”या बाखंया लिधंसाय् दयेकूगु सिनेमा खः । थ्व सिनेमाया निर्देशक प्रदीप खड्गी खः । प्रदीप खड्गी थौंकन्हय् ‘जि वया ला लच्छि मदुनि’ बाखंया लिधंसा कयाः नेपाःया हे बीग बजेट सिनेमाया रूपय् स्वंगू करोड तका दां तुइकथं “च्वापुफय्” दयेकाच्वंगु दु ।

थ्व “च्वापुफय्” संकिपा बीग बजेट जुयाः जक मखसे नेपाःया दकलय् न्हापांगु मल्टि ल्यांग्वेज फिल्मया रूपय् नं बय्बय् जुयाच्वंगु दु ।
नेवाः सिनेमाया ल्याःचाः स्वयेबलय् आतकया दुने पिदंगु सिनेमाया ल्याः सछिगूसिबें अप्वः थ्यन । “सिलु” निसें न्ह्याःगु थ्व यात्रा “स्वय्नगु” तक थ्यन ।

“स्वय्नगु” प्रेमबहादुर कसाःनं मुना तःगु छपु पुलां बाखंया लिधंसा कयाः दयेकातःगु मतिनाया प्याखं खः । मू मदुगु जिन्दगीयात सामाजिक बाखं दूगु संकिपा धकाः धायेमा । नेवाः सिनेमाया बाखं पक्षयात दुवाला स्वयेगु खःसा आःतक पिदंगु संकिपाय् बौद्ध जातकय् दयेकूगु सिनेमां छगू बिस्कं थाय् काःगु खनेदु ।

चाण्डालिका, सेरीव बन्जा व पटाचारा तकया दुने स्वंगू सिनेमाय् बुद्धकालिन बाखं न्ह्यः ब्वयातःगु खनेदतसा पटाचारा दयेकूम्ह रामकृष्ण खड्गीया “कृषा गौतमी” आः तकया लिपांगु दसु खः। शान्ति नायक तथागत भगवान बुद्धया जीवन व बुद्धकालय् अझ नं बांबांलाःगु सिनेमा दयेकेगु कुतः जुयाच्वनितिनि ।

थज्याःगु सिनेमां धर्म भावना ब्वलनीगु जक मखसे नेपाः देय्या तजिलजियात नं याउँक हे न्ह्यःब्वये फइगु खँय् शंका यायेथाय् मदु । खय्त ला निर्देशक शान्तराज शाक्यं नेवाः तजिलजिं जाःगु नेवाः लोक साँस्कृतिक बाखंया पात्र गुरूपामायात कयाः गुरुमापाया हे नामं छगू सिनेमा दयेके धुंकूगु दु ।

वय्कः भाजुं “गुरुमापा” लिपा यलया ऐतिहासिक कात्ति प्याखंया लिधंसा कयाः “यलेबाथः” नांयागु छगू सिनेमा नं दयेके धुंकल ।
“भिन्तुना” नांयागु सिनेमायात नं थ्व हे दर्जाय् तयेजिउ । थ्व नं लोक साहित्यविद् करुणाकर वैद्यं मुनातःगु छपू लोकबाखं “सिकाभु”या लिधंसाय् दयेकूगु सिनेमा खः ।

तर थुकी दुने नेवाःतय्गु दबू प्याखंया परम्परा अले प्याखं स्यने न्ह्यः व पुज्यायेमाःगु नासःद्यः पुजायात नं न्ह्यःब्वयातःगु दुसा नेवाः जीवनशैली व तजिलजि नं याउँक हे न्ह्यब्वया तःगु दु । निर्देशक आर्यम नकःमिया “भिन्तुना” छखे च्वछायेबहगु सिनेमा जुयाः पिदंगु दुसा मेखे थ्वहे बाखंलिसे ज्वःलाःगु “ग्वंगः क्वसः” धाःसा उलि ताःलाये फूगु खनेमदु ।

थुकथं नेपालभाषाया सिनेमा ख्यलय् नं इलय् ब्यलय् साहित्यया लिधंसा कायेगु ज्या जुयाच्वंगु दुसाः “बाखंचा” नांयागु टेलिभिजन ज्याझ्वलय् ला नेपालभाषाया आपालं साहित्यिक कृतिया लिधंसा कयाः टेलिसिरियल दयेकूगु दुसा आः वयाः नेपालभाषाया चीहासंकिपा धेंधेंबल्लाः कासा तकं साहित्यिक कृतिया लिधंसाय् दयेकेगु घोषणा जुइ धुंकूगु दु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS