ने. सं. ११४६ दिल्लाथ्व दुतिया - जगन्नाथ रथयात्रा

टन्सिल कारण, लक्षण व उपचार

टन्सिल झीगु म्येया निखेरयां कथुइ दइ । थ्व झीगु म्हुतुया दुने कथुया निखेरं दइ । टन्सिलया ज्या पिनेयागु इन्फेक्सनपाखें शरीरया हिफाजत यायेगु खः । थुकिं पिनें वइगु न्ह्यागु नं रोगाणुयात झीगु म्हय् दुहां वनेमफयेक पनातइ । टन्सिल मचा, ल्याय्म्हल्यासे न्ह्याम्हेसिकें दइ । तर प्यदँ निसें झिदँ दुपिं मचातय्के थ्व टन्सिल तसकं याकनं हे इन्फेक्सनं ग्रसित यानाबी । टन्सिलय् जुइगु इन्फेक्सनयात टन्सिलाइटिस धाइ । थ्व निगू कथंयागु दइ – ब्याक्टेरियल इन्फेक्सन व भाइरल इन्फेक्सन । थ्व ल्वय् अप्वः थें मौसमय् हिउपाः वइगु महिनाय् जुइ । टन्सिलाइटिस जुइबलय् कथु स्याइगु व ज्वर वइगु जुइ । कथु जाँचे याकेबलय् अप्वः थें टन्सिल मनावःगु खनेदयाच्वनी ।

कारण :
धू, चा आदि लानाच्वंगु व भुजिनं प्रदूषित याःगु नसाज्वलं वा पाउँ चाकुगु चीज नलकि मस्तय् टन्सिल मनावइ, गुकिं यानाः जीवाणुतय्गु संक्रमण जुयाः टन्सिल पाके जुइ । सुख्खा मुसु वलकि नं टन्सिल मनावये यः । अप्वः ख्वाउँगु चीज नये त्वने यातकि व चिकं मल्ता आपाः दुगु वस्तु नलकि नं टन्सिल मनावये यः । ल्वगि मचाया चिपगु थलय् तुं तयाः नलकि स्वस्थम्ह मचायात नं टन्सिलया इन्फेक्सन जुइ । गबलें गबलें ल्वय् तसकं चर्को जुइ । मस्तय् निखेरंया टन्सिल तसकं मनावयाः नयेगु छुं हे घुतुके फइमखु। थथे जुइबलय् तुरन्त हे उपचार याकेमाः । थुकिया इन्फेक्सन शरीरया मेमेगु भागय् न्यनावन धाःसा अनेतने ल्वय् जुइगु खतरा दयावइ ।

यदि झीगु टन्सिल बल्लात धाःसा उकिं पिनेया रोगाणु म्हय् दुहां वने मफयेक पनातइ, अले थःत नं ल्वय् व इन्फेक्सन जुइ मफयेकातइ ।

टन्सिल इन्फेक्सनया लक्षण : मनावइगु, दुनें कथु ह्याउँसे च्वनीगु, सः स्यनीगु , भचा भचा ज्वर वइगु व नये त्वने थाकुइगु जुइ ।

टन्सिलया उपचार
– हलू, मलय् व पालुति ल्वाकछ् यानादिसँ, स्वतांयात क्वाकाः उकी कस्ति ल्वाकछ्यानाः तयादिसँ । निन्हुस्वन्हु तक न्हिं न्हिं बहनी थथे हे यानादिसँ, टन्सिलया समस्याय् यक्व हे फाइदा जुइ ।
– दालचिनि निनादिसँ, अले उकी कस्ति ल्वाकछ्यानाः टन्सिलय् इलादिसँ । ग्लिसरिन नं टन्सिलय् इलाबिल धाःसा मनावःगु कम जुइ ।
– २५० ग्रा दुरुइ २ ग्राम (बागू चम्चा) हलू तयाः निक्वः स्वक्वः दायेकाः छानय् यानाः त्वनेबह जुइक क्वाइबलय् छगू व बागू चम्चा मिश्रीचुं वा चिनि ल्वाकछ्यानाः बहनी द्यने त्ययेकाः लगातार निन्हुस्वन्हु तक सेवन यात धाःसा टन्सिल जक मखु, कथु वालावाला मिंगु, मुसु वःगु, ख्वाउँचायाः सेखं चाःगु, फ्लू आदिइ नं आराम जुइ ।

विशेष : यदि दुरुइ हलूया लिसें छगू चम्चाया प्यब्वय् छब्व सुंपालुचुं तयाः दायेकल, अले छानय् यानाः सेवन यात धाःसा अझ अप्वः लाभ जुइ । मस्तय्त थुकिया बछि मात्रा जक बियादिसँ ।

टन्सिलय् थुपिं चीजत लखय् संकाः गलल यानादिसँ
थुपिं मध्ये छु चीज छितः अःपुक चूलाइ व हे छ्यलादिसँ ।
१) लाभा छभ्ये लखय् क्वाकाः अनंलि छानय् यानाः ।
२) नीहः लखय् दायेकाः ।
३) क्वाःलखय् ग्लिसरिन ल्वाकछ्यानाः ।
४) तुलसीया खुहः न्हय्हः लखय् दायेकाः ।
५) मेय् छ्यं (सिंघाडा) लखय् दायेकाः ।
६) छगू चम्चा इमू छगू गिलास लखय् दायेकाः (गलल न्हिं निक्वः स्वक्वः यायेमाः)
७) छगू गिलास क्वाःलखय् छगू चम्चा चिचुं तयाः न्हिं स्वक्वः गलल यात धाःसा कथु वालावाला मिंगु ई घुतुकेबलय् स्याइगु व कथुइ मुलुं सू थें च्वंक स्याःगु नं याउँसे च्वनी ।

मेमेगु उपाय
– छगः चिग्वःगु गिलासं छथल (१२५ ग्राम) गाजरया रस न्हिं छक्वः न्हिनय् ३–४ बजे लगातार निला स्वला तक सेवन यात धाःसा टन्सिल च्वतुक हे लायावनी ।
– भुइँकटहर, मौसमीया रस लुमुलुमु धायेक क्वाकाः त्वनादिसँ । थुपिं निता मध्ये छु उपलब्ध जुल उकिया ताजा रसयात न्हिं न्हिं लुमुलुमु धायेक क्वाकाः त्वनादिसँ । टन्सिलय् यक्व हे फाइदा जुइ ।
– न्हिं बागू गिलास गाजरया ताजा रसय् छुं हे ल्वाकमछ्यासे न्हिं स्वक्वः प्याक्वः त्वनाबिल धाःसा आराम जुइ ।

– ख्वसिंयागु हःया क्वाथ दयेकाः सेवन यात धाःसा उकिया हे काढाया लखं टन्सिल ग्वारा सिलाबिल धाःसा टन्सिल लनावनी ।
– ग्वःसगं व तछ्वया सत्तु न्हिं न्हिं पानाबिल धाःसा टन्सिलया ग्वारा थिक जुयावनी ।
– पालु छकाँय् कयाः उकी प्वाः खनाः हिं थनादिसँ । उकियात ग्वाःहलं भुनाः उकिया द्यःने नं हानं चा छबः इलादिसँ । वयां लिपा सप्पाया मिइ अबलय् तक क्वाकादिसँ, गबलय् तक चा ह्याउँसे च्वनीमखु। अनंलि ख्वाउँइ धुंकलकि पालु निनाःचाना पाय्गुलि जुइक गुलि चिनाः उगु गुलि चुचुप्यानाच्वन धाःसा सुनाच्वंगु सः चालावइ ।

टन्सिलय् छु छु बारेय् यायेमाः ?
पाउँ पालुगु नसाज्वलं, आइसक्रीम, चकलेट, पानीपुरी, पुकातःगु परिकार, अप्वः घ्यःचिकं तयाः दयेकातःगु, ख्वाउँगु चीज आदि नयेमजिउ । नल धाःसा समस्या तच्वइ । लैं, गोलभ्यारा, पलः थेंज्याःगु तरकारिं नं टन्सिलया समस्या जुइबलय् नोक्सान हे याइ ।

थ्व नं लुमंकातयादिसँ

– थुपिं घरेलु उपाय सामान्य टन्सिलया निंतिं धकाः धयातःगु खः । यदि छितः बारम्बार टन्सिल जुइगु जुयाच्वन धाःसा उकियात ख्याःखँ तायेकादीमते । छाय्कि बारम्बार जुयाच्वनीगु टन्सिलं क्यान्सर थेंज्याःगु गुगुं गम्भीर ल्वय्या रुप नं कयायंकेफु । गुलिं गुलिं विशेषज्ञतय्गु धापू कथं टन्सिल बढे जुलकि सासः ल्हाये थाकुइगुलिं यानाः ख्वाः व वाया स्वरुप नं स्यनी । टन्सिलय् जुइगु गम्भीर इन्फेक्सनं न्हाय्या लिउनेया ब्व व न्हाय्पनं वनीगु युस्तिचियन ट्यूब थेंज्याःगु मेमेगु अंगय् नं प्रभावित यायेफु । टन्सिलया कारणं न्हाय्पनय् बारम्बार इन्फेक्सन जुइफु, अले न्यनेगु शक्ति नं कम जुइफु ।
– जीवाणुत खास यानाः स्ट्रेप्टोकोकसं जुइगु इन्फेक्सनया उपचार एन्टिबायोटिकं याइ । वासलं बांलाक मथिल धाःसा एडेनायोड लिकाये मालीगु अवस्था नं वयेफु । गुपिं मस्तय्गु न्हाय् पनय् न्ह्याबलें स्यानाच्वंगु दइ, अले न्हाय्पनं ति सुलुसुलु पिहां वयाच्वंगु दइ, उमिगु निंतिं एडेनोडेक्टोमी लाभादायक जुइफु । ल्याय्म्ह ल्यासेतय्त क्यान्सर अथवा ट्युमरया आशंका मदयेकेगु निंतिं टन्सिल व एडिनोयडयात अपरेशन यानाः लिकयाछ्वयेगु याइ ।