स्मार्ट सिटी : मनू द्वँचिंकेगु त्वह

नेवाः व पार्टी
नेवाःतसें नेवाः विरोधी निरंकुश राणा शासन क्वःथल । प्रजातन्त्र वल । नेपाली कांग्रेस सत्ताय् छ्वल । नेवाः विरोधी निरंकुश पंचायती शासन क्वःथल । बहुदलीय प्रजातन्त्र वल । कांग्रेस व बाममोर्चायात सत्ताय् छ्वल । जुजु ज्ञानेन्द्रया निरंकुश राजतन्त्र क्वःथल । गणतन्त्र वल । माओवादीयात सत्ताय् छ्वल । प्रजातन्त्र वल, बहुदलिय प्रजातन्त्र वल, गणतन्त्र वल । थ्व देशय् हिउपाः हयेत त्याग, तपस्या व बलिदान याःपिं नेवाःतय्त छु दत ?

चीधंगु पार्टी तःधंगु पार्टी
नेपाः या न्हापांगु आम चुनाव (वि.सं २०१५) नेपाली कांग्रेसं स्वब्वय् निब्व थासय् त्याकल । नेपाली कांग्रेस तःधंगु पार्टी जुल । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टि प्यंगू जक थासय् त्यात । चीधंगु पार्टी जुल । वि.सं २०७४ सालया आम चुनावय् नेपाल कम्युनिष्ट पार्टिं निब्बे स्वव्व धैथें थासय् त्याकल । तःधंगु पार्टी जुल । कांग्रेस चीधंगु पार्टी जुल ।

संघिय समाजवादिं ३ नं. प्रदेशय् छगू हे थासय् त्याके मफुत । झन चीधंगु पार्टी जुल । आः हानं नेपाली कांग्रेस तःधना वयेफु । संघिय समाजबादी पार्टी तःधना वयाच्वंगु दु । लिपा समाजवादी पार्टी नं तःधंगु पार्टी जुइफु । चीधंगु तःधं जुल, तःधंगु चीधं जुल । पार्टीया लागिं त्याग, तपस्या व वलिदान याःपिं नेवाःतय्त छु दत ?

नेवाःतय्त छु दत ?
वि.सं १९९६ निसें नेवाःतसें आन्दोलन याना च्वंगु दु । आः २०७६ साल थ्यन । चय्दँ दत । नेवाःतसें देय्, जनता व पार्टीया नितिं यक्व यक्व हि चःति हायेके धुंकल, त्याग तपस्या व वलिदान याये धुंकल । प्रजातन्त्र,वहुदलीय प्रजातन्त्र, गणतन्त्र नं वयेधुंकल । तर नेवाःतय् समस्या समाधान मजू । नेवाःत झन झन हे झ्वाकलय् लात ।

न्हापा स्वनिगलय् नेवाःत ८०–९०% दु (वि.सं १९९६) । आः नेवाःतय् ल्याः २३% य् कुहांवये धुंकल (वि.सं २०६६) । स्वःस्वःथाय् गैर नेवाःत जुइधुंकल । आदिवासी नेवाः त तसकं अल्पमतय् लात । अल्पमतय् लात मखु लाकल । न्हापा नेवाःतय् छेँंय् छँेंय् नेवाःभासं खँ ल्हाइगु खः । आः खँंय् भासं खँ ल्हाइगु जुल ।

झीगु भाय् तन । झी थःगु भासं विस्थापित जुल । जुल मखु, विस्थापित यात । न्हापा नेवाःतय् बुँ यक्व दु । स्वनिगलय् च्वंगु बुँ फुक्क नेवाःतय् खः । आः नेवाःतय् बुँ मन्त । आदिवासी नेवाःत भूमिं विस्थापित जुल । जुल मखु विस्थापित यात । न्हापा ततःफागु वाउँगु बुँ दु, ख्यः, पुखू दु । चक्कंगु थाय् यक्व दु ।

स्वच्छ सफा फय् दु । स्वच्छ सफागु लः हाया च्वनीगु ल्वहँहिति , लुँहिति दु । आः मन्त । मन्त मखु मदयेका विल । न्हापा थ्व देय्या तःधंगु चीधंगु व्यापार, व्यवसाय, उद्योग न्ह्याकाच्वंपिं नेवाःत हे खः । थौं थ्व ख्यलं नेवाःत विस्थापित जुल । जुल मखु विस्थापित यात ।
न्हापा प्रशासन, वित्तीय संस्था, शैक्षिक संस्था न्ह्याका च्वंपिं नेवाःत हे खः ।

स्वनिगः झी आदिवासी नेवाः तय् आदिभूमि खः । थन ततःधंगु विकास निर्माणया ज्या याये न्ह्यः आदिवासी नेवाःत नाप सहलह यायेमाः । बाह्य चक्रपथ, स्मार्टसिटी, फास्ट ट्राय्क या जिरो प्वाइन्ट, रेल मार्गया जिरो प्वाइन्ट छु माः छु म्वाः, थन जनसंख्या गुलि थ्यंकेगु, प्राथमिकता छु, थ्व क्वःछीगु अधिकार थनया आदिवासी नेवाःतय् खः । थौं आदिवासी नेवाःतय् अधिकारयात लाकमं च्वानातःगु दु ।

थांै विस्थापित जुल । जुल मखु विस्थापित यात । न्हापा नेवाःतसें क्रान्तिकारी नेपाली कांग्रेस, नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी नीस्वन । क्रान्तिया नेतृत्व यात । देय् व जनताया लागि त्याग तपस्था व बलिदान यात । पार्टी व जनता क्रान्तिकारी जुल । थौं इमान्दार त्यागी नेता कार्यकर्तायात पार्टी दुने थाय् मन्त । बेइमान, भ्रष्ट, राष्ट्रघाती, जातिवादीतय् अखडा जुल । अखडा जुल मखु यात । चय्दँ मछि त्याग, तपस्या व बलिदान यानागुया फल थुलि हे मखा दत ।

स्मार्ट सिटी
स्वनिगलय् चक्कंगु खुल्ला थाय् तसकं म्हो जुइधुंकल । सरकारं हे दयेका तःगु निति (वि.सं २०५९) कथं अले अन्तर्राष्ट्रिय नियम कथं नं शहर दयेकेबले ४०% छेँ जूसा ६०% खुल्ला, बाउँगु थाय् जुइमाः । स्वनिगलय् सरकारं थ्व नियम पालन यानाच्वंगु दु ला ? आ हानं सरकारं प्यंगू न्हूगु शहर देयेके त्यंगु दु ।

छगू लख स्वीद्वःपी बुँ (एक लाख तीस हजार रोपनि) नष्ट याये त्यंगु दु । थुकियात विकास समृद्धि धयाच्वंगु दु । थ्व स्वनिगःया विकास मखु विनाश खः । नरक यात महा नरक याये त्यंगु खः । प्यंगू न्हूगु शहर दयेकाः नीगु स्वीगू लख जनसंख्या अप्वयेत्यंगु दु । देय्या ०.५% जक भू भाग दुगु स्वनिगलय् एक करोड जनसंख्या थ्यंके त्यंगु दु ।

देय्या स्वब्वय् छब्व मनूत थन हे द्वंचिंके त्यंगु दु । थनया आदिवासी नेवाःतय्त तसकं तसकं अल्पमतय् लाकेत्यंगु दु । केन्द्रीय, प्रादेशिक राज्यसत्तां नेवाःतय्त विस्थापित यायेधुंकल । आः स्थानिय राज्यसत्तां नं आदिवासी नेवाःतय्त विस्थापित याये त्यंगु दु ।

सुनियोजित योजना कथं आदिवासी नेवाःतय्त भूमिं विस्थापित, भाषां विस्थापित, प्रशासन पाखें विस्थापित, व्यापार व्यवसाय पाखें विस्थापित, लजगाःपाखें विस्थापित यायेधुंकल । आः स्थानिय राज्य सत्तांनं विस्थापित यायेत्यंगु जुल । अले नेवाःत स्वनिगः त्वःताः पिहां वनेमालीगु पक्का जुल ।

झी आदिवासी नेवाःतसें हि चःति हायेकाः स्वर्ग थें च्वंक बाँलाक्क दयेकातःगु स्वनिगलं झी नेवाःतय्त पितिना छ्वयेत्यंगु जुल । रणजित मल्लया हविगत जुइत्यंगु दु । आदिवासी नेवाःतय् अस्तित्व संकटय् लाये धुंकल । लाये धुंकल मखु लाके धुंकल ।

आःछु यायेगु ?
ने.कां, एमाले, माओवादी भ्रष्ट जुल । देश स्यन । बरु जुजु हे जिउ धाइपिं नं दु । थथे खःला ? राजतन्त्र धइगु नेपाल भाषा विरोधी, नेवाः विरोधी जूगुलिं झी नेवाःतसें वांछ्वयागु खः । राजतन्त्र विकल्प जुइ फइमखु । विवेकशिल व साझा पार्टीं भ्रष्टाचारया विरोध याना च्वंगु दु । सुशासनया लागिं सः तयाच्वंगु दु ।

विवेकशिल व साझा पार्टी ठिक जू धाइपिं नं दु । झी आदिवासी नेवाःत नं भ्रष्टाचार व कुशासनया विरोधी खः । तर नेपालय् जुयाच्वंगु जातीय भाषिक विभेदया विरुद्ध विवेकशिल व साझा पार्टी विरोध याना च्वंगु खनेमदु । स्वनिगः आदिवासी नेवाः तयगु आदिभूमि खः । नेवाःतय्त सुशासन जक मखु स्वशासन नं माःगु दु ।

स्वशासन जक मखु स्वायत्त राज्यनं आदिवासी नेवाःतय्गु अधिकार खः । थ्व खँय् विवेकशिल व साझा पार्टीया स्पष्ट धारणा पिहां वइच्वंगु मदु । विवेकशिल व साझा पार्टी नं विकल्प मखु । विकल्प छु ले ? आदिवासी नेवाःतय्गु हकहित या लागिं ज्या याइपिं नेवाःतय् एकता हे झीगु विकल्प खः । स्वनिगः झी आदिवासी नेवाः तय् आदिभूमि खः ।

थन ततःधंगु विकास निर्माणया ज्या याये न्ह्यः आदिवासी नेवाःत नाप सहलह यायेमाः । बाह्य चक्रपथ, स्मार्टसिटी, फास्ट ट्राय्क या जिरो प्वाइन्ट, रेल मार्गया जिरो प्वाइन्ट छु माः छु म्वाः, थन जनसंख्या गुलि थ्यंकेगु, प्राथमिकता छु, थ्व क्वःछीगु अधिकार थनया आदिवासी नेवाःतय् खः । थौं आदिवासी नेवाःतय् अधिकारयात लाकमं च्वानातःगु दु ।

झीगु अधिकार कायेत झी छप्पं जुइमाल । झी छप्पं जुलधाःसा झीसं झीगु अधिकार कायेफइतिनि । झीसं दयेकातइगु स्वनिगः झीगु हे यानातये फइतिनि । दक्कय् न्हापां झीसं झीगु स्वनिगःयात आदिवासी नेवाः सांस्कृतिक स्वायत्त क्षेत्रया अधिकार काये माःगु दु । थुकिया लागिं जनमत तयार यायेगु अभियान न्ह्याके माःगु दु ।

स्वायत्त क्षेत्रया अधिकार संविधानं वियातःगु दु । संविधानं वियातःगु अधिकार छाय् त्वःतेगु ?नेवाः अस्तित्व म्वाकेत, पार्टीइ च्वनाच्वंपिं नेवाः नेता, कार्यकर्ता न्ह्यःने वयेमाल । नेवाः हकहितयात पार्टी सिवें च्वय् तये फयेकेमाल । आदिवासी नेवाःप्रति बफादार जुइमाल । आदिवासी नेवाः अभियान न्ह्याके फत धाःसा आदिवासी नेवाः अस्तित्व म्वाके फैतिनि ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS