थिमिया दुर्लभ न्यकू बाजं

स्वनिगःन्यंकंया नेवाः बौद्ध धर्मावलम्बितय्सं थःथःगु हे धंगं स्थानीय चहःपहःकथं गुंला पर्व हना वयाच्वंगु दु । येँ, यल, ख्वप, किपू, सक्वया नेवाः बौद्ध धर्मावलम्बित थःत पायक जूगु बौद्ध चैत्य, विहार, स्तुपा चाःहिलाः गुलां पर्व हनेगु याइ । थ्व हे झ्वलय् मध्यपुर थिमिइ नं थःगु हे स्थानीय विशेषताकथं गुलां पर्व हना वयाच्वंगु दु ।

थिमिइ थुगुसी दुर्लभ न्यकू बाजंसहित गुंला हनाच्वंगु दु । थ्यंमथ्यं ५० इन्च ताःहाकःगु जंगली अर्ना म्येयया न्यकूयात बाजंया रुपय् बियाः बाजंलिसें गुंला हनावयाच्वंगु दु । मध्यपुर थिमिइ थुकथं न्यकूयात नं बाजंया रुपय् करिब निगू दशकलिपा हाकनं थुकथं छ्यलेगु याना हःगु खः । ‘थ्व न्यकू बाजं तना वंगु हे नीदँ दयेधुंकल ।

गुंलाया इलय् पुइगु थ्व न्यकूतकं सुयागु छेँय् लानाच्वंगु धइगु हे मसिउ । तर आः वयाः थ्व न्यकू हाकनं लुया वःगु दु ।’ सिवाः साय्मि खलःया नायः अष्टरत्न मानन्धरं धयादिल । वय्कःया धापूकथं छम्हेसिनं बोरां ल्हानाच्वंगु अवस्थाय् थुकियात लुइकूगु खः । खय्तला थ्व दुर्लभ न्यकू बाजं ताःई तक मछ्यःगु वा छ्यलेम्वाःगुलिं नं सुयातं चिउताः मदयाच्वंगु खयेफु ।

तर आः वयाः थ्व बाजं हाकनं लूगु दु । अले न्हियान्हिथं सुथय् धाःबाजंनापं ‘द्यःम्हू’ वनेगुलिइछ्यला वयाच्वंगु दु । मध्यपुर थिमि नगर दुनेया थीथी बहाः, बही, चैत्यनापं मेमेपिं द्यःया परिक्रमा याःवनीगुयात ‘द्यःम्हू’ धकाः धायेगु यानाच्वंगु दु । न्हापांनिसें न्ह्याना वयाच्वंगु थ्व परम्परायात थौंतक नं व हे कथं कयाच्वंगु दु ।

विशेष यानाः नेवाः समुदाय दुने नं मानन्धर जातियापिंसं ख्वप, थिमि, भ्वँतय् न्यकू बाजंयात विशेष थाय् बियाःछ्यलेगु यानाच्वंगु खनेदु । धलं धनेगु (धलं दनेगु) धकाः बौद्धमार्गी मानन्धरतय्सं इलय्व्यलय् सवाः लाख चैत्य दयेकेगु ज्याय् थ्व न्यकू बाजं अनिवार्य रुपं हे छ्यलेमाः । थ्व ल्याखं थुगुसी भ्वँतय् गुंला धलं दंकूगु थासय् न्यकूयात विशेष बाजंया महत्व बियाःछ्यलाच्वंगु दु ।

न्यकू पुइबलय् शंखया थें सः वइगु जूगुलिं नं थुकियात नौबाजंमध्ये छता मुख्यगु बाजंया रुपय् कयातःगु दु । अथेहे भ्याःचा (फै)या न्यकूयात छ्यलाः दयेकातःगु ‘चति’यात नं थ्व गुंलाया इलय् उलि हे महत्व बियाः छ्यलेगु याइ ।ताःई तक प्राविधिक व थीथी कारणं यानाः छ्यले मफयाच्वंगु न्यकू बाहेकं मेमेगु बाजं धाःसा थ्व गुंलाया इलय् स्थानीय जनप्रतिनिधिपिनिगु विशेष पहलय् पिहां वयाच्वंगु दु ।

वय्कःपिंसं नौबाजं संरक्षण व संबद्र्धनया निंतिं धकाः हे बजेट विनियोजन याःगुलिं निगू दशकलिपा थुगुसी थिमिइ थुकथं हाकनं तना वनेधुंकूगु परम्परागत बाजं पिहां वःगु स्थानीय राजेश मानन्धरं धयादिल । थुगुसी थ्यंमथ्यं तने हे धुंकूगु दुर्लभ न्यकूनाप मेमेगु बाजंत द्यःम्हू वनेत छ्यलाच्वंगु दु ।

नेपाल संवत्या तिथि कथं गुंलाथ्व पारुनिसें यंलाथ्व पारुतक लछियंकं धरतीमातायात आह्वान यानाः थिमिइ नौबाजं नं थाइगु जूगु दु । नौबाजनय् पस्ता (पँय्ताः), प्वंगा, न्यकू, पछिमा, धलक (धोलक), ध्यमायेचा, नाय्खिं, कोखिं (क्वंचाखिं), धाः, नगरा, डबडब, भुस्याः, ख्वालीमाली आदि बाजं दुथ्याः ।

थुगुसी पिहां वःगु बाजंनापं थिमिया थहाने (थःने) व क्वहाने (क्वःने)या यानाः निगू त्वाःया बाजं खलःतकं छगू हे जुयाः अर्थात मंकाःकथं पिथनेगु ज्या जूगु दु । थ्व स्वयां न्ह्यःतक थीथी ज्याझ्वलय् थःथःगु हे धंगं बिस्कंकथं प्रतिनिधित्व यानाच्वंगु थुपिं निगू त्वाःया मानन्धरत न्हापांखुसी थुकथं सांस्कृतिक गतिविधिइ मंकाः कथं जानाः न्ह्याकूगु खनेदु ।

अथे जुयाः थुगुसीया गुंलां ‘समुदाययात राजनीतिं तछ्याइगु अले संस्कृतिं स्वाइगु’ धइगु धापूयात प्रमाणित याःगु दु । थुपिं निगू त्वाःया मानन्धरतय्त छधी छप्पँ यायेगुलिइ मुख्य रुपं भक्तपुर जिल्ला मानन्धर युवा संघ भूमिका म्हितूगु खः । थिमिइ मानन्धरतय्गु बाजंनापं वज्राचार्य व प्रजापति समुदाययापिंसं न गुंलाया इलय् बाजं पिथनेगु याना वयाच्वंगु दु ।

उखे नगदेशय् महर्जन समुदायं गुंला बाजं पिकायेगु यानाच्वंगु दु । थनच्वंपिंसं गुंलाया इलय् पिकाइगु बाजनय् धाःबाजंनापं म्वाय्लि, बासुरी थेंज्याःगु परम्परागत बाजंलिसें साक्साफोन थेंज्याःगु आधुनिक बाजं नं छ्यलेगु याना वयाच्वंगु खनेदु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS