कृष्ण बूगु न्हि कृष्णाष्टमी
दँय्दसं गुंलागा सप्तमी व अष्टमी निन्हुयंकं कृष्णाष्टमी पर्व हनी । गुंलागा सप्तमीयात मोहरात्री व जन्माष्टमी नं धायेगु याः । थुकुन्हु चान्हय् भगवान श्रीकृष्ण जन्म जुइ धकाः चछि मद्यंसे भजन कीर्तन याइसा कन्हय् कुन्हु जन्म जूगु लसताय् कृष्ण द्यःया जात्रा नं याइ । अथेहे द्वादशी कुन्हु छैठी नं यानाच्वंगु दु ।
भगवान कृष्णयात विष्णुया च्याम्हम्ह अवतार कथं कयातःगु दु । श्रीमद्भागवत् गीताय् ‘गबलय् थन धर्मया नाश जुइ, अबलय् जि अवतार काये’ धकाः च्वयातःगुलिं विष्णुया अवतार खः धयागु खँय् विश्वास यानाच्वंगु दु । गुंलागा सप्तमी कुन्हु नेपाःया थीथीथाय्, गां व तराइपाखे कृष्णाष्टमी पर्व झःझः धायेक न्यायेकेगु झ्वलय् कृष्ण देगः, विष्णु देगः रामदेगः लिसें मठय् वनाः द्यः पुज्यायेगु, भजन कीर्तन व अपसं नं च्वनेगु याइ । त्वाःत्वालय् सांस्कृतिक ज्याझ्वः न्ह्यब्वयेगु झ्वलय् कृष्णलीलानाप स्वापू दुगु प्याखं न्ह्यब्वयेगु, मस्तय्त राधाकृष्ण द्यः दयेकाः रथय् तयाः देय् चाःहिकाः झःझः धायेक जात्रा नं याइ ।
स्वनिगलय् दकसिबे बांलाःगु, तग्वःगु कलात्मक शिखर शैलीया देगः यलया कृष्ण देगलय् थुकुन्हु विशेष मेला जुइ । थुकुन्हु थन राष्ट्र प्रमुख नं वइ । थन सुथंनिसे. पाठ यानाः महाप्रसादया रुपय् मनभोग इनी । सुथ जुइवं मंगःहितिइ म्वःल्हुया वा ख्वाः सिलाः लिहां वयाः कृष्णपुजा व कृष्णजात्राय् ब्वति काइ । जन्माष्टमी कुन्हु बहनी यलया त्वाःत्वाः व चुक पतिकं कृष्णद्यःयात समाः याकाः छ्यलिइ ब्वये हयेगु चलन दु । फल्चाय् नं किपा ब्वयाः झःझः धायेका तइ । थुकुन्हु चछि मद्येसं कृष्णद्यःयात जाकि, ध्यबा, मरिचरि, सिसाबुसा, मिश्री, ग्वय् काजु आदि छाइ । थुगु कृष्णपुजा दँय्दसं त्वाःत्वाःपतिकं पालंपाः न्यायेका वयाच्वंगु दु । बान्हि बीवं कृष्ण देगलं कृष्णद्यःयात खतय् बिज्याकाः थीथी बाजं थानाः झःझः धायेक जात्रा यानाः देय् चाःहिकी ।
तोखाय् थुकुन्हु त्वाःत्वालय् च्वंगुु भजन व दाफा खलकं थःथःगु फल्चाय् कृष्ण द्यः व तस्वीर ब्वइ । जात्रा यायेत खः चिनाः थीथी रंगया कापः चिनाः झःझः धायेकी । चछि मद्यंसे कृष्णया भजन हालाः दाफा थाइ । कृष्णद्यःयात पञ्चामृतय् थुना तइ । बाचा इलय् कृष्णद्यःगर्भं जन्म जूगु प्रतीक कथं पंचामृतं लिकाय । चान्हय् स्वता इलंनिसें द्यः पुज्याइ । सुथय् ७÷८ ताः इलय् द्यःया प्रतिमा वा तस्बिर खतय् तयाः भजन खलकं भजन हालाः, दाफा खलकं दाफा थानाः देय् चाःहिलाः कृष्णद्यःया जात्रा याइ । त्वाःत्वालय् छेँखापतिं कृष्णद्यः पुजयानाः किभू (वा जाकि, छ्व, दक्षिणा) छाइ । किभू छाःपिंत द्यःया प्रसादया रुपय् बाता वा पूजाभलय् मरिचरि स्वां तयाः लित बी । बान्हि तक न्ह्याइगु जात्राय् बुँज्या त्वःताःसां जात्राय् ब्वति कायेमाः धाइ । पालंपाः न्ह्याइगु थ ुगु कृष्णद्यःया जात्राय् पाःलाखं ब्वति काःपिंत धौ, मोही, आलु, सलांचा तया नकी । द्यःयात छाःगु किभु पालाखं येँयाःबलय् भ्वय् नयेत छ्यली ।
स्वनिगलय् थुकुन्हु सापारुया ख्याः, थीथी प्याखं व रोपाइँ जात्रा सिधइगुलिं त्वाःत्वाःपतिकं सतः फल्चाय् कृष्णद्यःया मूर्ति व कृष्णद्यःया तस्बिर ब्वयेगु झ्वलय् नँसा, मरु, सिहंसतः, थायमरु, किलाघः, भोताहिति, मखं, दुगंबही, चिकंमू आदि थासय् विशेष यानाः श्रीकृष्ण तस्वीर ब्वइसा कःमिलाछि नासःद्यः सतलय् भिंद्यः व बालकुमारीइ सतिदेवी व महाद्यःया तस्वीर ब्वइ । चछि मद्यंसे भजनकीर्तन याइ, द्यः पुज्याइ । येँय् च्वंपि. यलया कृष्णद्यःया देगलय् द्यइके वनी । अथेहे हनुमानध्वाखा च्यासिँ देगःया कृष्णद्यः, सिंहसतः, प्यूखा, पुखुद्यां,यट्खा व ध्वाकात्वाःया कृष्णद्यःयाथाय् नं द्यइके वइपिं म्वःम्वः दइ । हाडिगंया कृष्णदेगलय् नं सुथंनिसें द्यइके वइपिं म्वःम्वः दइ ।
बहनी निम्ह लाखे पिदनाः देय् चाःहिलाः प्याखं ल्हुइ । कृष्णाअष्टमी कुन्हु हनुमानध्वाखाकाया च्यासिँ देगःया कृष्ण, मरु सिंहसतया कृष्णद्यःयात खतय् बिज्याकाः धिमे बाजं थानाः थःने क्वःने देय् चाःहिकाः जात्रा याइ । अथेहे नँसालय् नं धातुयाम्ह कृष्णयात खतय् तयाः धिमे थानाः नँसाः चाःहिकाः जात्रा याइ ।
येँया ध्वाखात्वालय् छतँजाःगु देगः दुने ल्वहंयाम्ह कृष्णद्यः दु । अथेहे यट्खाय् सतलय् लीयाम्ह कृष्णद्यः दु । १९ वडाया अफिसया ल्यूने सतलय् थ्यंमथ्यं न्यागू फिटयाम्ह ल्वहंयाम्ह कृष्णद्यः दु । दँय्दसं ध्वाखात्वाः व यट्खाय् च्वंपिं कृष्णद्यःयात सुथंनिसें द्यः पुज्याइ । थन धलं दंकाः पालं याकी, प्रसाद नं इनी । बहनी कृष्णया भजनकीर्तन यानाः चान्हय् कृष्णद्यः जन्म जूगु धकाः सिसापालु (इमु, चाकु, घ्यः, पालु ल्वाकछ्यानाः) छानाः प्रसादया रुपय् इनी ।
गुंलागा द्वादशी कुन्हु छैठी धकाः कृष्णद्यःयात खतय् तयाः जात्रा याइ । द्यःया जात्राय् दुवाःपतिकं दिनाः भजन हालाः यटखा, न्यत, किलागः, भ्याःचाद्यः, वंघः, मखं, हनुमानध्वाखा, मरु गणेद्यः जुयाः ध्वाखात्वाः लिथ्यनेवं द्यःयात देगलय् बिज्याकी । न्हापा थःने क्वःने त्वालय् नं जात्रा याः । स्यस्यःतय्गु गुथिं न्ह्याकीगु जात्राय् साय्मित व ज्यापुतय्गु ग्वाहालिं जात्रा झःझः धायेक हनी । जात्राय् ब्वति काःपिंत प्रसाद इनी, पाःब्वः लःल्हायेवं जात्रा क्वचाइ ।
ग्वाहालि ज्वलं
१. सं. सापकोटा प्रकाश २०६७, तोखाका चाडपर्व र संस्कृति । येँ ः पौ ४५
२. न्यनेकने ः अम्बिका सिं महर्जन, दँ ८१, ध्वाखात्वाः येँ ।
LEAVE YOUR COMMENTS