एकता दिवस व नगरपालिकाया हना

स्वनिगःया आदिवासी नेवाःतय्सं दँय्दसं नेवाः एकता दिवस हनाः निगू कथंया सन्देश बियाच्वंगु खः । छता– नेवाःतय्गु दथुइ बल्लाःगु एकता दुगु व मेगु धयागु नेवाः आन्दोलनया सन्देश बिइगु खः । नेवाः एकता दिवस धाये धुनेवं हे अनेकताया दथुइ नेवाःतय् दथुइ एकता दुगु सन्देश बिइगु ज्याझ्वः धकाः थुइकाच्वंगु दु । अले मेगु धयागु नेवाःतय्गु अधिकारया निंतिं आन्दोलन याइगु ज्याझ्वःया रुपय् थुइकाच्वंगु दु । थुकथंया सन्देश बिइगु कथं पोहेलाथ्व नवमिया दिनय् लाकाः दँय्दसं नेवाः एकता दिवस हना वयाच्वंगु दु ।

वंगु ने.सं. ११४२ पोहेलाथ्व नवमि (पुष २७ गते) मंगलवाः नेवाःतय्गु ऐतिहासिक नापं सांस्कृतिक रुपं जक मखु नेवाः आन्दोलनया केन्द्र जुयाच्वंगु वस्ती किपू—पांगा लागाय् झिंक्वःगु नेवाः एकता दिवस हन । पृथ्वी नारायण शाहं नेपाः एकीकरणया नामय् गोरखा राज्य विस्तार याःगु इलय् किपूमितय्सं वीरतापुर्वक ल्वानाः गोरखाया फौजयात निक्वः तक बांमलाक्क बुकाछ्वःगु खः । नेवाःतय्गु विरता क्यनाच्वंगु लागाय् हे नेवाः एकता दिवस हंगु धयागु छगू महत्वपूर्ण खँ खः । थुगुसी पोहेलाथ्व नवःमिया न्हि धइगु गतेया ल्याखं पुस २७ गते लात । पुस २७ गते धयागु पृथ्वीनारायण शाहया बुन्हि खः ।

जुजुवादीतय्सं अले आदिवासी जनजातितय्गु अधिकारयात अस्वीकार यानाच्वंपिंसं पृथ्वीनारायण शाहयात एकताया प्रतिक कथं नालाः एकता दिवस धकाः हनाच्वंगु दु । उकिं नेवाः एकता दिवस मेमेगु थासय् हनेगुसिबें नं किपू लागाय् हने दत धाःसा नेवाःत धइपिं पृथ्वीनारायण शाहया गोरखा राज्यया विपक्षय् दुपिं धकाः स्पष्ट जुइगु, नेवाःतय्त पृथ्वीनारायण शाह कालंनिसें हे दमन शुरु जूगु खः उकिं नेवाःतय्सं पृथ्वीनारयाण शाहयात एकताया प्रतिक धकाः नाले फइमखु धकाः सन्देश बिइगु बांलाःगु लँपु हे किपू लागाय् नेवाः एकता दिवस हनेगु जुइ धकाः तायेकाः थुगुसी थन हे नेवाः एकता दिवस हनेज्या जूगु खः ।

नेवाःतय्सं आः तक नं धायेगु याना वयाच्वंगु दु कि संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाःया दुने नेवाः स्वायत्त राज्य सुनिश्चित यायेगु हे नेवाः राजनीतिक आन्दोलनया मू आज्जु खः । थ्व आज्जु पुवंकेया निंतिं नेवाः स्वायत्त राज्य मंकाः संघर्ष समितिं नेपाल संवत् ११३० पोहेलाथ्व नवमिया दिनय् येँया दशरथ रंगशालाय् लखंलख नेवाःत मुंकाः जनस्तरपाखें नेवाः स्वायत्त राज्य घोषणा याःगु खः ।

थिमिया बोडेय् जूगु नेवाः राष्ट्रिय राजनीतिक सम्मेलनया क्वछिनाकथं नेवाः दुने परम्परानिसें दयावयाच्वंगु जातीय, क्षेत्रीय, सांस्कृतिक, धार्मिक अनेकता व विविधताया दथुइ एकता क्वातुकेत पोहेलाथ्व नवमिया न्हि लाकाः नेवाः एकता घोषणा याःगु खः । थ्व हे ऐतिहासिक न्हियात लुमंकाः दँय्दसं पोहेलाथ्व नवमि कुन्हु नेवाः एकता दिवस हना वयाच्वंगु खः । निक्वःगु संविधानसभां गुगु संविधान जारी यात उकी आदिवासी नेवाःतय्गु मूल माग पहिचान सहितया स्वायत्तता व स्वशासनया खँ दुमथ्याःगु धासें उगु संविधानप्रति नेवाःतय्सं गम्भीर असहमति प्वंका वयाच्वंगु दु । संविधान संशोधन यानाः नेवाःतय्गु असहमति सम्बोधन जुइमाः धकाः नेवाःतय्सं आन्दोलन जारी यानावयाच्वंगु दु ।

नेवाःतय्गु संस्कृति, सम्पदा, पहिचान हे न्हनीगु कथं गुथि विधेयक हल, उकिया विरुद्ध सकल नेवाःत छप्पँ छधी जुयाः सडकय् कुहांवःगुलिं विधेयक लितकायेत बाध्य जुल । अझं नेवाःतय्गु भावनाकथं गुथियात स्वायत्त व स्वशासीत जुइगु न्हूगु कानून दयेकेगु ज्या मजूनि । उकी नेवाःतय्गु खबरदारी जारी हे दनी । विकासया नामय् नेवाः भूमि, संस्कृति, सम्पदा, सभ्यता नापं पहिचानयात तकं समाप्त यानाः नेवाःतय्त थःगु आदिभूमिपाखें विस्थापित यायेगु कुतः मदिक्क याना वयाच्वंगु दु । अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन अभिसन्धी नापं आदिवासी अधिकार सम्बन्धि संयुक्त राष्ट्रसंघीय घोषणा पत्र युएनड्रिप लगायत थीथी अन्तराष्ट्रिय सन्धी–महासन्धी पाखें आदिवासीतय्त बियातःगु अधिकार सुनिश्चित यानाः कार्यान्वयन यायेमाः धकाः माग याना वयाच्वंगु खः ।

थुगुसी झिंनिक्वःगु नेवाः एकता दिवस नेवाः अधिकार दिवस धकाः मू नारा थ्वयेकाः हंगु खः । दिवस जक हंगु मखु नेवाः एकता दिवसया इतिहासय् हे छगू ज्वःमदुगु ज्या कथं स्वंगू नगरपालिकायात हनेज्या नं याःगु खः । येँ महानगरपालिका, किपू नगरपालिका व तोखा नगरपालिकायात हनेज्या याःगुलिं नेवाः एकता दिवस आः मात्र उत्सव जक जुया वनीगु मखुला धकाः तकं मनूतय्सं न्ह्यसः तयाहःगु दु । उलि जक मखु स्वंगू हे नगरपालिकायात हने कथं सम्वन्धित मेयरपिंत हनेज्या याःगु धइगु स्वंगू हे नगरपालिकाया मेयरपिं एमालेया उम्मेदवार जुया निर्वाचित जूपिं जूगुलिं एमालेया लाइनयात जकं नेवाःतय्सं ज्वंगु मखुला धकाः नं न्ह्यसः दन । गुलि गुलिसिनं ला एमालेया अध्यक्ष केपी शर्मा ओली पहिचान व संघीयता विरोधी नं धायेगु अले नेवाः एकता दिवसय् उगु हे पार्टीपाखें निर्वाचत जूपिं स्वम्ह मेयरपिंत हनेगु ज्या याःगु धइगु नेवाःत थःपिनिगु मुद्दाया सवालय् अलमल जूगु अले एमालेया अध्यक्षया लाइन हे पाय्छि जू धकाः धायेत्यंगु जकं मखुला धकाः तकं खँ वल । तर वास्तवय् अथे मखु । वास्तविकता धयागु अधिकार नाप स्वाःगु खँ दु । थ्व स्वंगू नगरपालिकां नेपाःया संविधान व स्थानीय सरकार संचालन ऐनय् दुगु व्यवस्थायात नाला नेवाःतय्गु नितिं ब्यागलं ब्यागलं कथंया ज्या याःगुलिं हे हनेज्या याःगु खः ।

येँ महानगरपालिकां स्थानीय पाठ्यक्रम स्थानीय मांभाय् नेवाः भासं ब्वंकेगु ज्या यात । थ्व छगू कथंया हाथ्यायात सामना यानाः याःगु ज्या खः । नेवाःतय्सं थःगु भासं ब्वंकेगु व ब्वनेगु व्यवस्था जुइमाः, भाषाया सवालय् अधिकार माः धकाः गुगु सः थ्वयेका वयाच्वंगु दु अले थःगु हे भाय् ल्हानाः म्वानाः नयेगु लकस दयेमाः धकाः गुगु कथं सः तया वयाच्वंगु खः उकियात छुं छुं कथं साकार रुप बिइगु ज्या याःगु दु । थुकिं यानाः नेवाः भाय्या सवाल जक मखु भाषीक अधिकारया सः थ्वयेका वयाच्वंपिनिगु निंतिं उत्साहया ज्या जूगु दु । उकिं थुगुसी येँ महानगरपालिकायात नेवाः एकता दिवसय् हंगु खः ।

किपू नगरपालिकां नेपाःया संविधान, स्थानीय सरकार संचालन ऐन नापं आदिवासीतय्गु अन्तर्राष्ट्रिय कानुनयात तकं नाला समुदायात हे सांस्कृतिक अधिकार बिइगु, वैधानिक व स्वायत्त निकाय दयेकेगु नितिं गुगु कथं किपू नगर सांस्कृतिक संरक्षित क्षेत्र सम्वन्धि ऐन हे दयेकेगु ज्या यात थ्व तसकं बांलाःगु ज्या खः । आदिवासीतय्गु अधिकारया सवालय् तसकं महत्वपूर्णगु ज्या खः । थुकिं याना नेवाःतय्गु नितिं जक मखु आदिवासीतय्गु नितिं नं हःपाः जुया बिउगु दु । नापं स्थानीय पाठ्यक्रम स्थानीय भाषा नेवाः भासं ब्वंकेगु व्यवस्था नं किपू नगरपालिकां याःगुलिं किपू नगरपालिकायात नं नेवाः एकता दिवसय् हंगु खः ।

तोखा नगरपालिकां तोखा सांस्कृतिक संरक्षित क्षेत्र विकास समिति दयेकाः ज्या यानाच्वंगु दु । स्थानीय सरकार संचालन ऐन कथं सांस्कृतिक संरक्षित क्षेत्र घोषणा यानाः विकास समिति दयेकाः ज्या यानाच्वंगुयात कदर याना अथे नेवाः एकता दिवसय् हंगु खः ।
थ्व स्वंगू नगरपालिकायात हंगु धयागु नेपाःया संविधानय् दुगु अधिकारयात कार्यान्वयनया नितिं याःगु ज्यायात कदर यानाः हंगु खः । आः नेवाःतय्गु नितिं मेमेगु नगरपालिकापाखें नं थुगु हे कथं भाषा, संस्कृतिया सवालय् ज्या याये फयेमा धइगु कथंया सन्देश बिउगु दु । संविधानय् दुगु अधिकार छुं छुं प्राप्त जुल । थ्व धइगु नेवाःत नापं आदिवासी जनजातितय्गु निरन्तर संघर्षया कारणं वःगु उपलब्धी खः ।

अथे हे नेपाःया संविधानया धारा ५६ या ५ स स्वायत्त क्षेत्र घोषणा यायेगु अधिकार नं दु । उकिया निंतिं कानुन दयेके मानी । भाषा आयोगं सिफारिस याःगु वागमती प्रदेशय् नेपालभाषायात नं कामकाजि भाषा दयेकेगु निंतिं नं कानुन दयेके मानि । आः तक नं कानुन दयेकेगु ज्या जुयाच्वंगु दु । उकिया निंतिं नं दलत सकारात्मक जुया न्ह्याः वनेफयेमा धकाः हे नेवाः एकता दिवसय् बांलाःगु ज्या याइपिंत हनेगु ज्या शुरु याःगु खः । नेपाःया संविधानय् दुगु अधिकार कया वनेगु अले थप अधिकारया निंतिं नं न्ह्याः वनेमाःगु थौंया आवश्यकता खः ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS