देय्यात समाजवादी लँपुइ यंकेगु लँपु छु?

देय्या मुख्य राजनीतिक दलमध्ये काँग्रेस व एमाले सत्ता व शक्तिया हे राजनीतिइ सनाजूगु जक खनेदुृ । रणोद्दीप सिंहयात स्यानाः सत्ता ल्हाःतय् काःम्ह वीर शम्शेर, धीर शम्शेर खलकं बेलायतया ताबेदारी यानाः सत्ता बल्लाकेगु अले जनतायात हिति तयाबिइगु, अस्पताल दयेकाबिइगु, घण्टाघर तयाः लय्तायेका तयेगु थुज्वःगु भौतिक विकासया जक खँ ल्हानाजूगु दु ।

जनता समाजवादी पार्टी थुज्वःगु दलं नं समाजवाद धकाः धाःसां इपिं मूलतः अधिकारया नितिं ल्वाइगु पार्टी जुयाच्वंगु दु । संसदय् दुगु नेमकिपालिसें मेमेगु चिचीधंगु दलत जन्मजात हे विरोधी दल जक खनेदुगु दु । इमिसं सही खँ हे ल्ह्वनाः विरोध यानाजूसां शासनय् गुगुं हैसियत मदुगुलिं छुं लगे मजू । अथे जूगुलिं शासनय् ल्हाः नं दुगु अले सतकया एजेन्डा नं दुगु दल धाइगु माओवादी जक खनेदुगु दु ।

३० दलया नेतृत्व यानाः सतकय् आन्दोलन नं यायेगु, लिपा उकियात त्वःताः एमाले, काँग्रेसलिसे हे हिसाब किताब यानाः च्वनेगु रणनीति म्हिताः व अनेक उछलकुद यानाः माओवादीं थःत सतकछाप दल दयेकेगु षडयन्त्रपाखें आःतक बचे हे जुयावयाच्वंगु दु । तर थथे याःबलय् शासकीय दलत नाप जानाः सतकया एजेन्डा धाःसा गुलिखे सवालय् त्वःतूगु दु ।

थुकथंया स्थिति जूगुलिं नेपाःयात समाजवादपाखे यंकेगु संविधानय् हे च्वयातःगु लँपुया स्पष्ट ज्याझ्वः माओवादीं जक बिइफइ धाइगु खँ सीदु । यदि माओवादीया दस्तावेज नं नां जक जुल धाःसा औपचारिकताय् जक सीमित जुल धाःसा नेपाः पुँजीवादी दिशाय् न्ह्याः वनीगु अले अझ अझ आः अमेरिकाया चंगुलय् लाः वनीगु निश्चित प्रायः खः ।

माओवादीं शान्ति प्रक्रियाय् वयेधुंकाःया थःगु ज्याखँ व अवस्थायात गम्भीरतापूर्वक समीक्षा यायेगु धकाः धाःगु दु । समाजवादया लँपुइ हे थःत प्रतिबद्ध क्यंगु दु । समाजवाद धाल धायेवं हे व्यक्तिया योग्यता व क्षमता कथं राज्यं कायेगु अले वयात वयागु योगदान कथं बीगु धकाः धाइगु जुइ । व्यक्तिया योग्यता कथं कायेगु व वयात वयात माःकथं बीगु धकाः धाइगु साम्यवादया खँ जुइ ।

साम्यवादय् थथे जुइ धकाः कार्ल माक्र्सं हे च्वयातःगु खँ खः । आपाः सैद्धान्तिक गन्थन मयासें थौंया नेपाःया परिवेश स्वयेगु खःसा राज्यं व्यक्तिया क्षमताकथंया ज्या कायेफयेकेमाल, अले वयात उकथंया ज्याला बीफयेकेमाल । थुकिया नितिं कलकारखाना सरकारं नं चायेकेमाल, निजी क्षेत्रयात नं चायेकेबीमाल, अले स्वतन्त्र पेशाव्यवसायात नं उत्तिकं हःपाः बीमाल । विदेशय् वनाः कमे याःवनेमाःःगु वाध्यतायात अन्त्य यायेमाल ।

मेता खँ २०५१ सालय् एमाले सरकारय् वनीगु खनेदुसेंलि सरकारय् वनाः कम्युनिस्ट नीति व कार्यक्रम ला हये नं फइमखु, लागू नं यायेफइमखु । बैंक, जग्गाजमिन व कारखाना राष्ट्रियकरण यात धाःसा ला चिलीइ निर्वाचित प्रधानमन्त्री एलेन्डेयात सिधयेका बिउथें सिधयेका बिइफु धकाः धाइगु खँ जुल । अले वामबुद्धिजीवी व एमाले दुनेया हे अध्ययनशील नेतातसें स्कान्डेभियन देसय् थें कल्याणकारी समाज व राज्यया सिद्धान्त नालेमाली धकाः धाइगु बुद्धि पिकाल ।

थ्व हे कथं वृद्धभत्ताया सुरुवात जुल । तर कल्याणकारी समाजया सिद्धान्त हे नालेगु खःसा शिक्षा व स्वास्थ्ययात मुक्कं सरकारं हे जिम्मा कायेमाः । थ्व हे कल्याणकारी राज्य वा समाजया सिद्धान्तया मूल खः । थव खँय् नं आः बिचाः यायेमाःगु दु ।

लोककल्याणकारी राज्य व्यवस्था नालेवं तुं समाजवादी अर्थव्यस्थाया नितिं पंगः जुइगु मखु । तर नेपाः दुनेया जनशक्ति, स्रोत व साधनया पहिचान व परिचालनया सवाल मुख्य जू वनी । नेपाःया जनशक्ति ला विदेशय् हे वनाच्वंगु दु । थन विदेशय् सिकं स्वदेशय् हे आम्दानी यायेफु धकाः खास खास नमुना क्यनाः प्रेरित यायवं तुं नमुना खँ हे आम जुइफइमखु ।

मेता खँ माओवादीं शान्तिपूर्ण समाजवादी क्रान्ति यायेगु खँ धाःगु दु । नेपालय् आः पुँजीवादी जनवादी क्रान्ति यायेगु धकाः माओवादीं जनयुद्ध ल्वाःगु खः । नौलो जनवादी क्रान्ति धाइगु नं पुँजीवादी जनवादी क्रान्ति हे खः । अर्थात् मजदुर किसान एकताया आधारय् राष्ट्रिय पुँजीपतितय्त नं ल्हाःतय् कयाः सामन्तवाद व विदेशी पुँजी ज्वनाजूपिं दलाल पुँजीपतियात क्वःथलेगु हे पुँजीवादी जनवादी क्रान्ति खः ।

न्हापाया लोकतान्त्रिक क्रान्ति सामन्तवादया विरोधय् पुँजीपपितसें यात, आः लिपा वनाः पुँजीपति व सामन्तत मिले जुल, इमिसं क्रान्ति याइमखु अथे जूगुलिं न्हूगु लोकतान्त्रिक क्रान्ति सर्वहारावर्गया हे नेतृत्वय् जुइ । थुगु क्रान्ति धुंकाः समाज पुँजीवादी दिशाय् मखु, समाजवादी दिशाय् न्ह्याकेयंकेगु धकाः धायेगु याः । विशेष यानाः अफ्रिका व ल्याटिन अमेरिकाया देय्तसें थःगु राष्ट्रिय मुक्ति आन्दोलन क्वचायेकाः विकासया समाजवादी मोडेल नालाकाःगु व उबलय्या सोभियत संघनाप सत्तीक स्वापू तयाः ज्या याःगु खः ।

थ्व हे खँ थनया वाम बुद्धिजीवी व कम्युनिस्ट पार्टी दुनेया सिद्धान्तकारतसें ल्ह्वनाच्वंगु खँ खः । राजतन्त्र मदयेधुंकाः सामन्तवादया हा ला मन्त तर उकिया अवशेष न्हंकेगु ल्यं दनि अले देय्यात अथें त्वःतल धाःसा पुँजीवाद उन्मुख जुइगुलिं यानाः राज्यं समाजवादी कार्यक्रम हयाः समाजवादपाखे उन्मुख यायेमाः धयागु इमिगु खँ दु ।

थ्व खँ आः सैद्धान्तिक विषयवस्तु व महाधिवेशनय् न्ह्यब्वयेत दयेकेगु दस्तावेजया खँ जक मखुसें व्यावहारिक रूपं हाथ्या जू वःगु दु । नेपाःया राजनीतिइ भूराजनीति अर्थात् भारत, चीन, अमेरिका व युरोपियन युनियनया उत्तिकं ल्हाः दु । नेतातय्त ल्हाmतय् कयातःगु दु । दलालत लहिनातःगु दु । थुगु अवस्थाय् थुगु हाथ्याया सामना यायेगु अःपुगु खँ मखु । हालया नेपाल राष्ट्र बैंकं पिथंगु आर्थिक परिसूचकं नेपाःया अर्थतन्त्र बांलाः मजू धकाः क्यनाच्वंगु दु । व्यापार घाटा न्हिया न्हिथं उप्वयाच्वंगुलिं राष्ट्र बैंकं हे विलासिताया वस्तु निर्यात यायेमते धाःगु दु । थुगु अवस्थाय् देय् न्ह्याका यंकेगु अःपुगु खँ मखु ।

थुकथंया अवस्था दुसां आः झीत माःगु धाइगु नेपाःयात समाजवादपाखे न्ह्याकायंकेगु ज्याझ्वः माःगु दु । थुगु ज्याझ्वःयात सरकारं नालाकयाः न्ह्याकेमाःगु दु ।

नेपाली काँग्रेसया अर्थमन्त्रीपिं महेश आचार्य व रामशरण महतपिसं नेपाःयात बजार अर्थतन्त्रय् यंकेगु धकाः सरकारी स्वामित्वया कलकारखानात भकाभक मियाछ्वःगु तसकं दुर्भाग्यपूर्ण खँ खः । हेटौँडा कपडा कारखाना, जनकपुर चुरोट कारखाना इत्यादियात म्वाका हयेमाःगु दु । भ्वँ, चिनी, उद्योग हानं चायेकेमाःगु दु । स्वदेशी लगानीयात फयांफच्छि हःपाः बीमाःगु दु ।

सुचना व प्रविधिया विकासं यानाः हलिमय् हे छुं छथ्वः मनूतय्गु् ल्हाःतय् सारा पुँजी व सम्पत्ति जम्मा जूवंगु दु । हलिमय् हे दुपिं व मदुपिनि गाः तगाः जूगु दु । थ्व अवस्थाय् समाजवादया आवश्यकता झन् तच्वल धकाः धाइगु खँ पाय्छि खः । तर नेपालय् थुकथं मजृुइकेत ज्याझ्वः माल ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS