थरया ल्यूने नेवाः तयेगु सवाल

छं न्हापा श्रीकृष्ण ज्यापु धकाः धाइगु, लिपा हाकनं श्रीकृष्ण महर्जन अले आः वया हाकनं श्रीकृष्ण महर्जन नेवाः तयादिल छाय् खः धकाः यक्वस्यां न्ह्यसः तल । उगु न्ह्यसःयात जिं गम्भीर रुपं कया, अले धया थौंसिबें स्वीदँ न्ह्यः जि येँय् वयाः क्याम्परय् आखः ब्वंवयागु, वसिबें न्ह्यः जि खास हे येँ मवया । छकः निकः जक वल जुइ । जब जि कलेजय् वया, अबलेनिसें निरन्तर येँय् वयेगु ज्या जुल । उगु ई तकया दुने किपू धइगु ज्यापुतय्गु बाहुल्यता दुगु, उकिं जिं थःत अन महर्जन धकाः तकं धायेम्वाः ।

नागरिकताय् नं थर महर्जन हे तया । तर जब येँय् संगत जुल अबले जिं सिल कि नेवाः दुने नं ज्यापु धालकी तसकं ल्यूने लाःपिं अले छगू कथं मसः मस्यूपिं थें जुयाच्वंगु । अबले किपुलिइ खँ ल्हायेगु खःसा ज्यापुतय्सं हे हरेक ख्यलय् नेतृत्व यानाच्वंगु, तर येँय् धाःसा जिं यक्व पाःगु खना । अले येँया ज्यापुत धाइपिं मसः मस्यूपिं कथं थुइकाच्वंगु जूगुलिं वास्तवय् ज्यापुत धइपिं हेपे यायेमाःपिं मखु धकाः सन्देश बिइगु कथं जिं जिगु नांया ल्यूने थर ज्यापु धकाः तया । जिं संचार माध्यमय् ज्या यानाः नं ज्यापु हे धया । अले सफू च्वयेगु इलय् नं ज्यापु हे तयागु खः । तर ई हिलावन । लिपा वनाः ज्यापुत धइपिं खास हे मेमेपिं नेवाःतसिबें नं ल्यूने लाःपिं मखु धकाः समाजय् स्थापित जुल । उकिं छुं दँ न्ह्यःनिसें नागरिताय् हे दुगु थर जिं महर्जन धकाः धायेगु याना । तर आः वया जिं हाकनं महर्जनया ल्यूने नेवाः धकाः तया । न्हापा जिं ज्यापु तयागु इलय् थःगु इच्छां खःसा आः महर्जनया ल्यूने नेवाः धकाः तयागु आवश्यकता खः, अले छगू कथंया अभियान खः ।

नेवाःत धइपिं स्वनिगःया आदिवासीत खः । नेवाःतय्सं २२ सालंनिसें भाषिक आन्दोलन याना वयाच्वंगु खः । नेपालय् भाषिक आन्दोलनया न्ह्यलुवाः नं नेवाःत हे खः । ताःई तक भाषिक आन्दोलन नेवाःतय्सं याना वयाच्वंगु खःसा लिपा वनाः नेवाःतय्गु अधिकारया सः नं थ्वयेकेगु यात । नापं नेपाल संवत्या आन्दोलन नं याःगु खः । अले राजनीतिक हिउपाः नाप नापं नेवाःतय्सं नेवाः स्वायत्त राज्यया आन्दोलन नं यात । अन्ततः नेपाःया संविधानय् नेवाः स्वायत्त राज्यया सुनिश्चितता मजुल । आः उकिया निंतिं संविधान संशोधन यायेमानीगु अवस्था जुल ।

लिपांगु इलय् वयाः गुथि विधयेक विरुद्धया आन्दोलन यात । थुगु आन्दोलनयात नेवाःतय्सं थःगु शक्ति प्रदर्शन नापं नेवाः एकताया सन्देश बिइगु जक मखु नेपाःया आदिवासी जनजातितय्त तकं छगू सन्देश बिइत ताःलात । थ्व छगू कथंया सांस्कृतिक आन्दोलन खः । नेवाःतय्सं भाषिक आन्दोलन, सांस्कृतिक आन्दोलन, संवत्या आन्दोलननिसें अधिकारया आन्दोलन तकं यात । थ्व फुक्क कथंया आन्दोलन याना वयाच्वंगु जूसां नेवाःतय्सं थःपिनिगु साझा मुद्दा छु खः अले छु माग पुरा जुलकी नेवाःतय्गु माग पुरा जुइ धयागु हे अन्यौल जुयाच्वंगु अवस्था दु ।

थ्व हे झ्वलय् नेवाःतय्सं आःया अवस्थाय् संविधानय् दुगु अधिकार प्राप्त यानाः संविधान संशोधन यायेमाःगु सः थ्वयेकेगु नापनापं अन्तर्राष्ट्रिय कानुनं बियातःगु अधिकार प्राप्त यायेमाः धकाः तायेकाः सहलह ब्याकेगु ज्या न्ह्याःगु दु । उकिं आःया अवस्थाय् नेवाःतय्सं थःपिनिगु अधिकार प्राप्त यायेगु खःसा नेवाःत धइपिं आदिवासी खः धकाः थुइकाः आदिवासी अधिकारया निंतिं न्ह्याः वनेमाः धकाः आदिवासी नेवाः अभियान संचालन यायेगु ज्या नं जुल । व हे आदिवासी नेवाः अभियानया न्हापांगु भौतिक रुपं जूगु तःजिगु मुँज्यां हे नेवाःतय्त आः एकता यायेगु खःसा अले नेवाःतय्गु दथुइ नं भावनात्मक स्वापू क्वातुकेगु व अधिकारया निंतिं न्ह्याः वनेत नेवाःतय्सं थःपिनिगु थरया ल्यूने नेवाः धकाः तयेमाः धइगु खँ वल । अले पारित जुल । उकिं नेवाःतय्सं थःपिनिगु थरया ल्यूने नेवाःतय्गु अभियान संस्थागत रुपं न्ह्याःगु दु ।

थःपिनिगु नांया ल्यूने व थरया ल्यूने न्हापा नं नेवाःतय्सं नेवाः धकाः तयेगु ज्या मयागु धाःसा अवश्य नं मखु । तर संस्थागत रुपं हे निर्णय यानाः अभियान नापं आन्दोलन कथं न्ह्याकेगु ज्या धाःसा थुगुसी न्हापांखुसि जूगु खयेमाः ।

नेपाःया संविधानं खस, आर्य धकाः दशनामी, थकुरी संन्यासी, ब्रम्हु, क्षेत्रीयात म्हस्यू । अले आदिवासी जनजाति दुने लाःगु नं थारुतय्त म्हस्यू । तर नेवाःतय्त म्हमस्यू । नेवाः धकाः संविधानय् गनं नं उल्लेख यानातःगु मदु । संविधानय् जनजाति धकाः जक धयातःगु दु । जनजातिया परिभाषा धाःसा आदिवासी जनजाति प्रतिष्ठानया ऐनं बियातःगु दु । उकिइ दुने जक नेवाः धकाः दु । संविधान दकलय् च्वय् च्वंगु कानुन, अले ऐन वयां क्वय् लाइ । उकिं नेवाःतय्सं संविधानपाखें थःपिंत निगूगु दर्जाया नागरिक दयेकातल धकाः धायेत बाध्य याना बिउगु दु ।

संविधानं यानातःगु थुगु कथंया विभेद विरुद्ध छगू कथंया आन्दोलन नं खः थःगु थरया ल्यूने नेवाः तयेगु, अले नेवाःतय्गु दथुइ यक्व कथंया थर दु । कयौं नेवाःतय्सं नेवाः धकाः हे मस्यू । थिमिइ जक वन धाःसां अनं थापा नेवाःत दु । अथे हे पुर्वय् स्वल धाःसा सुवेदी नेवाःत दु । अथे हे शर्मा नेवाःत दु, जोशी नेवाःत दु, मिश्र नेवाःत दु । थुगु कथं स्वल धाःसा खस आर्यया थर नाप ज्वःलाःगु थर तइपिं नेवाःत नं यक्व हे दु । अले नेवाःतय्सं हे मस्यूगु थर तइपिं नं कयौं नेवाःत दु । लाखे, लाछिमस्यू, घःजु, गोपाल, कायष्ठ लगायत यक्व हे दु ।

सामान्यतयाः नेवाः धकाः धाये थाकूगु थर तइपिं नं यक्व हे दु । अले इमिसं थर धाये धुंकाः नेवाः मधाल धाःसा नेवाः धकाः तकं थुइके फइगु अवस्था मदु । उकिं न्ह्यागु हे थर जूसां नं वास्तवय् नेवाःत धाइपिं नेवाः हे खः धकाः सन्देश बिइमाःगु दु । राष्ट्रिय जनगणना वयाच्वंगु दु । जनगणनाया इलय् नेवाः धकाः मधासे थर जक तलकी व नेवाःया धलखय् मलाइपिं नं यक्व दु । उकिं अज्याःपिंत थःपिं नेवाः खः धकाः गर्भ याये फयेके बिइगु अले नेवाःतय्गु दथुइ भावनात्मक एकताया नितिं थःगु थरया ल्यूने नेवाः तल धाःसा थुकिं बांलाइगु अवस्था तायेकाः हे थरया ल्यूने नेवाः तयेगु अभियान शुरु जूगु खः ।

नेवाःतय्गु दथुइ भावात्मक एकता ब्वलंकेत अले नेवाः नेवाः छवाः जुइगु नितिं छगू तिबः बिइत नापं नेवाःतय्त थरया आधारय् विभाजन याना लबः कायेत स्वइपिंत छगू कथंया धक्का बिइगु कुतः नं खः थःगु थरया ल्यूने नेवाः तयेगु । सकल नेवाःतय्सं थःगु थरया ल्यूने थथे नेवाः धकाः तयेफत धाःसा अवश्य नं बांलाइ । गथे कि मगरतय्सं थःपिनिगु थरया ल्यूने मगर धकाः तःगु दु । यदि मगरतय्सं थःपिनिगु थरया ल्यूने मगर धकाः मतःगु जूसा मगःतय्गु म्हसीका तना वनी, मगःतय्गु दथुइ एकता ब्वलनीमखु । थौं मगःत गुगु कथं अधिकारया नितिं सः थ्वयेका वयाच्वन, उगु कथं वये फइमखु । उमिगु थर स्वल धाःसा यक्व हे खस आर्य नाप ज्वःलानाच्वंगु दु । उकिं मगःतय्सं थःपिनिगु अभियान हे धकाः छुं दशक न्ह्यःनिसें न्ह्याकल । अन्ततः आः वयाः मगःतय्सं थःपिनिगु थरया ल्यूने जातिय पहिचान दुगु मगर धकाः तयेगु यात । उकिं यानाः मगःतय्त एकताबद्ध जुइत व थःपिनिगु अधिकार प्राप्त यायेत अःपुल ।

मगःतय्गु कारणं नेवाःतय्सं थःपिंसं थरया ल्यूने नेवाः धकाः तयेमाः धायेत्यनागु धाःसा अवश्य नं मखु । तर थौंया ईयात स्वल धाःसा थःपिनिगु थरया ल्यूने जातीय पहिचान दुगु कथंया नेवाः धकाः तयेफत धाःसां नेवाःतय्त अवश्य नं घाटा जुइमखु । थ्व अभियानं सुं नं नेवाःयात समस्या वइमखु । थ्व छगू कथंया अभियान नाप नापं आन्दोलन नं खः ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS