कथिनोत्सव ः महत्वं जाःगु बौद्ध परम्परा

त्रिरत्न मानन्धर ‘परियत्ति सद्धम्म कोविद’

पृष्ठभूमि
थेरवाद बुद्धशासन पुनस्र्थापना लिपाया नेपालय् विभिन्न बौद्ध गतिविधित मध्ये वर्तमान अवस्थाय् तसकं लोकं ह्वानाच्वंगु उत्सबया रुपय् कथिनदान, कथिन चीवरदान वा कथिनोत्सबयात कायेफु । भिक्षुपिनिगु विनय अनुसार आषाढ पुन्हिनिसें आश्विन पुन्हि तक वा वइगु ई, ध्याच जुइगु जुयाः छगू थासं मेगु थासय् वनेबलय् थीथी कारणं असुविधा जुइगुलिं उगु स्वला तक भिक्षुपिं पिने गनं हे बिमज्यासे विहारय् दुने हे वर्षावास च्वनाः बिज्याइ । थुगु इलय् गुणधर्म पालन यानाः उपासक उपासिकापिंत धर्मदेशना आदि ज्यापाखें संग्रह यानाबिज्याइ । स्वलाया अन्तय् आश्विन पुन्हिकुन्हु भिक्षुपिं मुनाः पवारण कार्य याना बिज्याइ । थुगु पवारण कार्य सिधयाः लच्छि दुने अर्थात सकिमिला पुन्हि तक उपासक उपासिकापिनिपाखें कृतज्ञता स्वरुप भिक्षुपिंत चीवर दान यायेगुयात कथिनदान धाइ, अले उकियात उत्सबया रुपय् आपालं भिक्षुपिं, अनागारिका, गुरुमांपिं व उपासक उपासिकापिंत निमन्त्रणा यानाः न्यायेकीगु परम्परायात कथिनोत्सब धाइगु खः ।

कथिन चीवर दानया शुरुवात
थुगु परम्परा भगवान बुद्धया इलय् हे शुरु जूगु खः । छक्वः छथ्वः भिक्षुपिं बर्षावास पूवंकाः भगवान बुद्धयात नापलाः बिज्याना च्वंबलय् तसकं वा वल । भन्तेपिं निथ्रुक्क प्यात व प्याःगु चीवरं हे भगवान बुद्धयाथाय् दर्शन याःबिज्यात । भगवान बुद्धं उमित सकुशल जू ला धकाः न्यना बिज्यात । लिसलय् भिक्षुपिंसं मेगु फुक्कं ठिक जू तर छपिंत दर्शन याःवया च्वनाबलय् तसकं वा वयाः जिपिं म्हछम्हं प्यात, उकिं प्याप्याकं थन छपिंथाय् वयाच्वना धकाः धयाबिज्यात । भगवान बुद्धं समय परिस्थितियात सीकाबिज्यासें बर्षावास च्वनाबिज्याःपिं भिक्षुपिंसं त्रिचीवरया नापं छपु चीवर अप्व ग्रहण यायेफइगु नियम दयेकाबिज्यात । थुकथं त्रिचीवरया अलावा छपु चीवर अप्वः तयेदइगु नियम अनुसार वर्षावास क्वचायेका बिज्याःपिं भिक्षुपिंत चीवर दान यायेगु चलन वःगु खः । वर्षावासया अन्तय् भिक्षुपिंत सांघिक रुपं प्रदान याइगु थ्व चीवरयात आवश्यक जूपिं भन्तेपिंत संघया अनुमति कयाः प्रदान याइगु खः ।

कथिन चीवर दान छाय् धाःगु ?
थुगु उत्सबयात कथिन धकाः छाय् धाःगु धयागु सम्बन्धय् सामान्यत भिक्षुपिंसं स्वलातक वर्षावास च्वनाबिज्याना वसपोलपिंत प्रदान याइगु चीवरया पुण्य तसकं महान जुइगु धकाः उल्लेख जुयाच्वंगु दु । गथे सुमेरु पर्वतयात ततःधंगु ग्वफसं नं क्वथले फइमखु व कठिन जुइ, अथेहे थुगु पुण्यकार्यपाखें सत्वप्राणीपिं अपायगति वनेगु गतियात कठिन यानाबीगु व न्ह्याब्लें सुगति परायण याइगु उल्लेख जुयाच्वंगु दु । सुत्रपिटकया अपदान पालि ग्रन्थय् उल्लेख जुयाच्वंकथं थुकिया आनिशंसं दुर्गति वनेत थाकुका बीगु वा कठिन यानाबीगु जूगुलिं थुकियात कथिन चीवर दान धाइगु खः । थुगु कथिन चीवर दानया छगू विशेषता धयागु दकलय् न्हापां संघपिंत दान यायेधुंकाः आवश्यकपिंत हाकनं संघं लःल्हाना बी कथं चीवरयात निक्व दान जुइ । थुकिं सांघिकदानयात महत्व बीगु कथंया ज्या जुयाच्वंगु दु ।

नेपालय् कथिन चीवर दानया शुरुवात
वि.सं १९८० लिपाया थेरवाद बुद्धशासनया पुनर्जागरणं नेपाःया उपासक उपासिकापिंसं थुगु उत्सब नाप परिचित जुइगु मौका चूलाःगु खः । थेरवाद पुनर्जागरण लिपा दकलय् न्हापां कथिन दान याःगु गुगु विहारय् धकाः स्पष्ट मजूसां उत्सबया रुपय् कथिन दान यायेगु ज्या शाक्यसिंह विहारय् शुरु जूगु न्यनेदु । आश्विन शुक्ल पूर्णिमा अथवा कतिंपुन्हि निसें सकिमिला पुन्हि तक लच्छियंक विभिन्न विहारय् न्यायेकीगु थुगु पुण्यकार्ययात बुद्धधर्मया अनुयायीपिंसं दान बीगु ला कथं श्रद्धापूर्वक हनाच्वंगु दु । स्वनिगःया भिक्षु, अनागारिका, उपासक उपासिकापिनि तसकं लिमलाःफमलाः जुइक लच्छियंकं विभिन्न विहारय् बिज्याना दानादि पुण्यकार्य जुइगु थुगु उत्सबय् भाग कायेगु चलन जुयाच्वंगु दु ।

कथिन चीवर नाप अष्टपरिष्कार दान
थौंकन्हय् कथिन चीवर दानया कार्यक्रमय् भन्तेपिंत आवश्यक हलंज्वलंया रुपय् अष्टपरिष्कार दान यायेगु परम्परा नं जुयाच्वंगु दु । कथिन चीवर दान छगू विहारय् छपु जक यायेफइगु तर अष्टपरिष्कार न्ह्याक्व नं दान यायेज्यूगु कारणं कथिन चीवर दानया ल्यू ल्यू थुगु अष्टपरिष्कार दान यानाः उपासक उपासिकापिंसं पुण्य संचय यानाच्वंगु दु । कथिन चीवर दान यायेगु मौका चूमलाःपिं उपासक उपासिकापिंसं अष्टपरिष्कार दान यानाः धार्मिक सन्तोष प्राप्त यानाच्वंगु दु । करिव न्हय्दँ च्यादँ न्ह्यवः निसें अष्टपरिष्कार दातापिनि पाखें उपलव्ध जुइगु दान रकमयात लुम्बिनीइ निर्माण जुइगु थेरवाद बौद्ध विहारय् लगे यायेगु भिक्षु संघया निर्णयया कारणं अष्टपरिष्कारया थुगु ज्याय् अझ तिव्रता वयाच्वंगु दु ।

बुद्धशासन सुमधुर कथं न्ह्याकेत कथिन चीवर दानया महत्व
दानया परम्परा नेपाः मण्डलया पुलांगु परम्परा खः । सम्यक दान, पञ्चदानया परम्परा नाप परिचितपिं नेवाःतय्गु लागि थेरवाद शासनया पुनर्जागरण लिपा परम्परा कथं शुरु जूगु थुगु कथिन चीवर दानयात अःपुक थःगु परम्पराकथं नालेत अःपुया बिउगु दु । थुगु अवसर धयागु प्रवजितपिनिगु लागि दान ग्रहण यानाः गृहस्थपिंत आशिर्वाद बीगु अवसर खःसा उपासक उपासिकपिनि दान बियाः पुण्यसंचय यायेगु अवसर खः। प्रवजितपिंत आवश्यक भौतिक बस्तु मचाः मगाः धाये म्वायेकेत थुगु लच्छिया कथिन दानया अवसरं उल्लेखनीय भूमिका म्हिताच्वंगु दु । थुकथंया ज्याखं बुद्धशासन चिरस्थाइ यायेत अवश्य नं योगदान बी धकाः भलसा कायेफु । अथेहे भिक्षपिं, अनागारिकापिं, उपासक व उपासिकापिं परस्पर नापलायेगु व विभिन्न विहारय् दच्छिया छक्वः सां वनेगु ह्वताः कथिन परम्परां शुरु यानाब्यूगु दु ।

थुकिया निरन्तरता
कथिनदान छगू तःधंगु उत्सबकथं जुयाच्वंगु व सम्पन्नपिंसं सहज रुपं यानाच्वंगु दु । तर उल्लेखनीय खर्च आवश्यक जुइगु थुगु ज्याझ्वः यायेगु ईच्छा दःसां खर्चया विवरण खनाः आँट मदयेका च्वनेमाःगु पक्षयात नं नजर अन्दाज याये मज्यु । धर्म धयागु थःगु गच्छेअनुसार यायेगु खः । छम्हस्यां तःजिक याये धुंकलकि उकथं हे यायेमाः धकाः तायेकीगु मानसिकतां तापायेमाःगु आवश्यक दु । थुगु पक्षयात नं भिक्षुपिनि पाखें इलय् ब्यलय् सम्बोधन जुइमाःगु आवश्यक दु । छाय्धाःसा आपालं खर्च व तडकभडकया कारणं थुकिया निरन्तरता त्वाःदलेफु । थुकिया निरन्तरताया लागि कम खर्चं कथिनोत्सव यायेफु धयागु दसू ब्वयेमाःगु दु । छम्ह व्यक्ति जक मखु समूह जानाः कथिन चीवर दानया परम्परा न्ह्याकेफत धाःसा थुकिया निरन्तरता जुयाच्वनीगु व उकिया महत्व नं पिज्वया च्वनीगु जूगुलिं तडक भडकयात अनिवार्य कथं कायेमज्यूगु खँय् सचेत जुइमाःगु दु ।

 

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS