बुद्धबादय् अनात्मवाद

# कुन्दनप्रसाद श्रेष्ठ

बुद्धया विषयय् झीसं छुं नं खँ सिइकेत दक्कलय् न्हापां बुद्ध धइगु छु ? थ्व मसिउकुसें मगाः । बुद्ध धइगु झीसं थू कथं मनूतय्के दइगु दक्वं दुर्गुण (लोभ, मोह, इष्र्या, द्वेष, छलकपट, तं, राग) पाखें मुक्त जुयाच्वने फयेकेगु हे बुद्ध जुइगु खः । थुकथं स्वयेबलय् सुं नं मनू बुद्ध जुइगु तसकं थाकु । छाय् धाःसा छगू नं छगू अवगुण ला मनूतय्के दया हे च्वनी ।

उकिं सिद्धार्थ गौतमयात अथें बुद्ध धाःगु खइमखु । सिद्धार्थ गौतम न्हापानिसें बुद्ध मखु, छम्ह राजकुमार जक खः । छन्हु चाःहिउ बंबलय् झीगु जीवनय् बुरा बुरी जुइगु, उसाँय् मदया सने मफइगु लिपा वनाः मृत्यु तकं जुइमाःगु जीवनया कालचक्र खनाः नुगलय् विरक्तया भाव वयाः थःगु राज्यया सुख भोग त्याग यानाः मनुष्य चेतना धइगु छु खः ?

धइगु सिइकेत कठोर तपस्या यानाः मनुष्य जीवनया बारे दक्वं ज्ञान प्राप्त यानाः सर्वज्ञाता जुयाः च्वय् धयागु दक्वं मानव दुर्गुणयात त्याग यानाः सिद्धार्थ गौतम बुद्ध धायेका जूगु खः । गौतम बुद्ध छम्ह अवतारी मखु, न त भगवान् हे । जब कि गौतम बुद्ध थः स्वयमं अवतारवाद बारे बिरोधी अले अनिश्वरवादी । गौतम बुद्धयात भगवान ला झीसं दयेका च्वना, झीसं धयाच्वना भगवान बुद्ध ।

गौतम बुद्ध छम्ह अनिश्वरवादी जक मखु, अनात्मवादी नं खः । बुद्धया दर्शन शास्त्र कथं आत्मा धइगु हे मदु । अथे धायेबलय् आत्मा धइगु छु लय् ? आत्मवादीतय्गु धापू कथं झीसं न्ववाना च्वनागु, झीसं खना च्वनागु, याना च्वनागु थ्व फुक्कं आत्मां याकाच्वंगु धाइ । झीगु म्हय् (शरीर) आत्मा मदयेकं म्वाये फइमखु ।

आत्मवादीतय्सं थ्व नं पत्याः याना च्वंगु दु कि दक्वसियां आत्मा छगू हे खः । थ्व खँ तसकं पाय्छि मजू । छाय्धाःसा दक्वसियां छगू हे आत्मा धायेगु खःसा झी मनूतय्गु विचाःया धाः गथे पात ? दक्वस्यां छगू विचाः जुइ माःगु छाय् मजू ? छम्हेसिया छगू विचाःसा मेम्हेसिया मेगु हे विचाः । उकिसनं मभिंगु विचाःया मनूत यक्व दुगुलिं हलिंया लकस हे बांमलाना च्वंगु ।

झीसं न्यना सना हे च्वना, खना हे च्वना सुं मनूत घिति घिति पन कि काचाकाचां अक्सिजन निं न्हासय् तय्ेकी । उकें झी मनूत मृत्यु जुलकि आत्मा अन वनी, गन च्वनी आः तकं सुना नं मसिउनि ।

गुम्ह मनुखं आत्मवादयात अप्वः पत्याः याइ, अमिके अभिमान, घमण्ड अप्वः दयाच्वनी । इपिं गबलें आत्म शक्तिं मुक्त जुइमखु । अपिं न्ह्याब्लें थः जक च्वय् च्वनाः करपिंत क्वत्यला तयेगु भावनां जागृत जुयाच्वनी । छगू कथं अमिके स्वार्थया भावना दइच्वनी । आत्मवादीतय्सं पुनर्जन्मयात पत्याः यानाः आत्मया गब्लें मृत्यु जुइमखु, थ्व अमर खः धयाच्वंगु दु ।

झीसं हिन्दू सनातन धर्म कथं स्वःसा आत्मा धइगु च्वय् धयाथें म्हया छगू अभिन्न अंग खः । जीवतय्गु प्राण सञ्चालन यायेत मदयेकं मगाःगु छगू तत्व अले मनूतय्गु देहलय् ज्ञान तत्वया रूपय् च्वना च्वनी । हिन्दू सनातन धर्मय् मनूतय्गु म्ह मन्त कि आत्मां त्वताः मेगु योनी जन्म काःवनी ।

थ्व खं छु सी दु धाःसा आत्मा धइगु मनूत वा प्राणधारी जीवनतय्त म्वाकाः क्रियाशील याना तइगु अले मन्तकि निश्क्रिय याना छ्वइगु अविनाशी शक्तिया रूप खः । आत्मवादीतय्सं आत्मायात परमात्मा परमेश्वरया रूपय् आः तकं हना वयाच्वंगु दु । आत्मवाद व अनात्मवाद धइगु धर्मया विषयय् गम्भीर व तःधंगु विवादया विषय नाप नापं परस्पर विरोधी तत्व खः ।

बुद्धं गब्लें आत्मायात थाय् मबिउ, न्ह्याब्लें आत्मा धइगु हे मदु धयाच्वनी । अनात्मवाद धइगु हे आत्माया अस्तित्वयात स्वीकार मयायेगु दार्शनिक सिद्धान्त खः । थ्व सिद्धान्त गौतम बुद्धं दयेका थकूगु खः । बुद्धया धापू कथं थ्व ला छगू म्ह दत्तले जक दइगु, म्ह मन्त कि थ्वयागु अस्तित्व हे तनावनीगु बस्तु खः । मनूतय्गु जन्म ला मोक्ष प्राप्त यायेगु निंतिं जक जन्म जूगु खः ।

बुद्धं प्रत्ययवाद (प्रत्यक्ष दर्शन) व भौतिकवाद (अदृश्य बस्तुयात स्वीकार मयायेगु) नितांयात उत्थें यानाः मध्यमार्गया अनुशरण याःगु दु । उकिं गौतम बुद्धयात मध्यमार्गी नं धायेगु याः । बुद्धं अनुशरण याःगु मध्यमार्ग यक्वः थासय् छ्यलाच्वगु झीसं खना । आत्माया अस्तित्वयात स्वीकार मयायेगु विचाःया धाः उगु इलय् छगू न्हूगु व प्रगतिशील विचाःया धाः खः ।

अनात्मवादीयात दक्षिण एशियाया अझ धाये हलिमय् नाप नापं चार्वाक, जैन, प्राचीन साङ्ख्य दर्शनं नं आत्मायात स्वीकार याःगु मदु । आत्मवादयात पत्याः मयापिसं मनू जन्म (ब्रम्ह)पाखें जूगु मखु, झी मनूतय्गु जन्म बुद्धया धापू कथं प्यंगू महाभूत पृथ्वी, जल, अग्नी, वायु ल्वाक ज्यानाः जूगु अले पुरुष व स्त्रीया संघर्ष जुयाः उत्पन्न जाूगु बीर्यया प्रभावं म्हया निर्माण जुइ ।

मनूत जन्म जुसेलिं मरण नं अवश्य जुइ । अय्नं महाभूतया गब्लें नाश जुइमखु । थौंकन्हय् बैज्ञानिकतय्सं नं निर्जीव पदार्थं सजीव प्राणी उत्पन्न जुइ धइगु खँ पत्ता लगे याये धुंकूगु दु । अथेला गनं गनं धर्मशास्त्रय् नं झी मनूतय्गु जन्म काल (समय) व प्रकृतियागु संयोग जूगु खः धयातःगु दु । अथेला धर्मशास्त्र हे नं छगू विवादया विषय जुयाच्वंगु दु ।

बुद्धया धापू कथं आत्मा धइगु शून्य खः, अले म्हया मृत्यु जुइधुंका आत्मा मेगु म्हय् दुहां वनी धइगु खँय् पत्याः मयाः, छाय्धाःसा चिरस्थायी आत्मा धइगु हे मदु । मनूतय.गु म्ह निर्माण जुल कि न्ह्यपुपाखें चेतना विकास जुयाः खः, मखु, याये ज्यू—याये मजिउ, धइगु विचाः यायेगु शक्तिया नं विकास जुइ ।

चेतनाया विकास जुल कि बांलाःगु भिंगु कर्म सद्मार्ग चूलाइ । गौतम बुद्ध तथागत जुइ स्वयां न्ह्यः बोधिसत्व जुयाबिज्याःबलय् थीथी सत्कर्मयागु जातक बाखनय् झीसं न्यना ब्वना च्वनागु हे दु । बुद्धयागु इलय् मनू वा प्राणीयागु मृत्यु जुलकि हानं जन्म काइ धइगु खँय् यक्वः बादविवाद जूगु खनेदु ।

थ्वहे वादविबादय् मजिमगाःगुलिं मनू वा प्राणीया मृत्यु जुल कि हान जन्म काइ धाःगु नं खः अय्नं बुद्धयागु पुनःजन्मया विचाः धाः व आत्मवादीतय्गु विचाः धाः यक्वः पाःगु खनेदु । आः मय्ला का छगू खँ धायेका आत्मवादीतय्सं आत्मा अमर धाइ, अथे खःसा व हे आत्मा घाना जुयापिं झी प्राणी मनूत गब्लें मृत्यु मजुइ माःगु ।

मखुला ? गथे मृत्यु जुलले ? अय्जूगुलिं हे बुद्धबादं झीके दुने आत्मा दु धइगु पत्याः मयागु हुनि नं थ्व हेला ? जिगु विचालय् झी म्वायेत ल्हाना च्वनागु सासः फय् अक्सिजन आत्मा थें च्वं । झीसं न्यना सना हे च्वना, खना हे च्वना सुं मनूत घिति घिति पन कि काचाकाचां अक्सिजन निं न्हासय् तय्ेकी ।

उकें झी मनूत मृत्यु जुलकि आत्मा अन वनी, गन च्वनी आः तकं सुना नं मसिउनि ।अनात्मवादया धापू कथं आत्मवादं हलिमय् अहम् व स्वार्थया भावना ब्वलंकी । थःगु आत्मा लुधंकेत वा थःगु स्वार्थ पूवंकेत कर्पिनिगु आत्मयात स्याना जिलला, क्वँय् तुत्तुचुलां जिलला, थः द्यःने च्वनेत कर्पिनिगु म्हय् गये मालला, न्ह्याःगुं मखुगु कर्म यानाःसां थः जक नयेगु, त्वनेगु, थः जक त्याकेगु स्वयाच्वनी ।

थुकिं छु सीदु धाःसा आत्मवादं मनूतय्त कुकृत्य यायेत तिबः बियाच्वनी । उकिया अःखः गौतमबुद्धं झीत दुःखं मुक्त जुयेगु लँ क्यना च्वनी । बुद्धं क्यंगु लँय् वनेगु वा मवनेगु झीगु ल्हातय् । थौंकन्हय् हलिमय् गुलि नं अशान्ति जुयाच्वंगु, च्वय् च्वंपिसं क्वँय् च्वंपिंत शोषण दमन यानाच्वंगु मनूतय्गु घमण्ड व अहम विचां याना खः ।

अले नेतृत्वया निंतिं ल्वापु जुइगु नं अहंकार खः । अय् जूगुलिं बुद्धया धापू कथं अहंकारयात समूल नष्ट यानाः छ्वये फयेके माः, छाय्धाःसा मनूत तःधं, तःमि जुयेगु अमिगु बांलाःगु गुण खः । अहंकारयात नाश याना, दक्व नापं मिले जुया शान्तिपूर्वक जीवन हना च्वने फःसा तिनि गौतम बुद्धया सिद्धान्त कथं अनात्मवादी धायेका च्वनेफइ ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS