झी नेवाःया खँग्वः घः

 

म्वायेत नसा नयेमाः । नसा नयेगु झ्वलय् थीथी अन्न चुं ल्हुया नयेगु याइ । चुँ घतय् क्यले धुंकाः तिनि वइ । न्हापा जि मचा ल्याय्म्हबलय् दुरुपुखूनिसे तःधं पुखू तक वनेबलय् छसिकथं ल्याखाना स्वयेबलय् थाय्थासय् खुगःति घः दु । थ्व जोचा फुसय् फुसय् दयेकातःगु खः । थ्व भेगया गांगांमय् मनूत घतय् अन्न क्यलेत वइ । थाय्थासय् च्वंपिं मनूत नापलाइगु जुयाः गांगांया खँ न्यने–कने यायेदइगु जुया न्हि वंगु हे चाइ मखु । गांगांमय् च्वंपिं मनूत नं म्हसिके दइ ।

न्हिनय् बजिनय् इलय् घतय् घःमरी छुनाः नयेगु जितः आतकं लुमं । घतय् वयाच्वंपिं प्यम्ह दःसा प्यमना चुं न्हाइ, फुक्कं छपा हे यानाः बाकू दयेधुंकूगु घःल्वहंयात भाजं थें याना मलि (मरि) छुइ । मलि बुकेत ताउ हे मा । मलि मबूतले उखें–थुखें वनाः छुसि माला हयेगु, ल्वसा माः वनेगु नं लुमं । ख्यलय्, बुँया ड्यागिंमय्, पोचाय् न्हवंस्वां माला हइ । गुबलें गुबलें घःथुवाः भाजुं खुसिचाय् न्या लाना सुकू पानातःगु नं दयेफु । न्हवंस्वा व सुकून्या ल्वाकछ्यानाः ल्वसा दयेकी । मलि बुतकी ग्वःम्ह मनू दु वकू हे कुचा थलि । व हे मलि कुचाय् ल्वसा तयाः थुनाः नयेगु साप हे माकु । लुमनिबलय् आः हे म्हुतुइ ई बुल्ल वः । आः वः फुक बाखं जुइ धुंकल ।

थौंकन्हय् पसलय् पसलय् धाःधाःगु चुं न्यायेगु दु । ल्याय्म्ह–ल्यासे व मस्तय्सं घः धइगु हे मसिइ धुंकल । बिजुली चाःहिलीगु कल दु, धाःधाःगु क्यले ज्यू, अय्सां घः धाइ मखु । न्ह्यागु चुं नं प्वःचा प्वःचा न्यायेगु दु । दँ दँ लिपा घः तना वं थें कल नं तना वनी । थ्व हलिमय् फुक्क घः चाहिउ थें चाःहिला च्वंगु दु धाइ । उबलय् थें घतय् चुं क्यलेगु ई न्ह्याक्व घःचाःह्यु थें चाःह्यूसां लिहां वइ मखुत जुइ ।
घवा दाजुया ज्या नं साप थाकु । खुसिचाय् बँ पनाः तापाकं निसें लः हयेमा । कउलिचां धलय् थाय् थासय् प्वाः खना तइ ।

लः ज्वया वनाच्वनीगु फुक्क प्वाः तिनाः हयेमाः । लिक लाःपिंं बुँ थुवातय्सं थःगु बुँइ लःछ्वाना तइ । घःवा दाजुया न्ह्याबलें कू सां तोकू सां क्वबिया जुइमाः । छ्वनातःगु वः प्वाःखनाः ज्वयावंगु लः बांलाक तिना हयेमाः । छेँय् लिहां वयेबलय् घतं निसें याकःचा जुइ । वाः वया च्वनीबलय् लँय् ध्याचः जुइ । कुछि ब्या दुगु लँय् खिउँसे च्वने धुंका मत मदयेक वयेबलय् लँय् दयाः थुन्ना मुन्नां चुइ । गुबलें बुँइ कुतुं वनी, पुना तयागु लनय् ध्याचः, नाः लाइ । थ्व ज्या घःवा दाजुया न्हिंन्हिंया कर्म हे जुल ।

घःतं यक्को चुं क्यले धुनकि घः ज्यला वनी, घः चुलुया याकनं क्यले जीमखु, इलय् ब्यलय् घः क्वायेमाः । च्वामुगु नँ मुगःचां त्वां त्वां यानाः ल्वहँकःमिं भाजुं निन्हुबिक क्वाःगु नं लुमं । घतय् चुं ल्हुयाः झीसं गुलि नल जुइ । घःवा दाजुया थःगु गांया पासापिं, जःलाखःला नाप खँल्हाबल्हा म्हो हे जुइ । न्ह्याबलें लिमलाःम्ह जुयाः त्वाःबहातय्सं थ्व घःवा धका हिस्याइ । छँय् घःवा भाजुया मां व कलाः निम्हेस्यां लिमलाः । मां थक्वा मय्जु व संक्व मय्जु निम्हं घःवा भाजु लिहां मवतले तुकि मत च्याका जा हे मनसे मातनय् न्ह्यलं ब्वानाच्वनी, मस्त फुक द्यना च्वनेधुंकी । अथे जुया घःवा भाजुया जक मखु, छेँय् जहानतय् नं ज्याः थाकु । यक्व लिबातकि न्ह्याम्हसां लालटिन ज्वनाः लँ स्वःवनी । आः थें खुरुक्क म्हिचां मोबाइल लिकयाः फोन छकः याये धयां गन काःवने । घतय् वइपिं भाजु मय्जुपिं फुक्क छेँ वने क्वचायेका ध्वँतय् कुहां वयाच्वँगु लः फ्वानां घः दिकाः, घःछेँय् च्वंगु धिखापा तिनाः फुक्क सुचुपिचु यानाः वयेबलय् अथें हे लिबाइगु ।

घःवइपिं भाजु मय्जुपिंसं वःकु क्वबिया हइगु तयेत गाक्क जक चिखा यानाः सुपौ चिनाः घःछेँ दयेका तइ । यक्व लिबाइबलय् घतय् चाःहिलाः द्यनेत नं छकु बकु थाय् दइ । च्वय् क्वय् निथाय् चाकलाःगु घःल्वहं निचाः दइ । द्यःने च्वंगु व तलय् च्वंगु घःल्वहंया दथुइ थ्यु–मथ्यु जुइक भू मिले यायेत ज्याछिंक घःल्वहं न्ह्यःने खालि थाय् भू मिलय् जुइक थकाये–क्वकाये यायेत चुकू तयातइ । चुं नचुकेगु व छ्याकः यायेगु ज्या व हे भू तह्वः–चिह्वः यायेगु व लःधाः तधाः चिधाः यायेगुलिइ पाइ । धःसिकं घःछेँ क्वथ्या थासय् लाका तइ । घःल्वहं नापं माथंवंक बः दयेका तइ । घःल्वहं चाःहिलिइ थाय् गाःवंका घतं क्यला हःगु चुं फुक वया काये जिइक व पुना काये जिइक गाक्क थाय् तयातइ । घःतय् चुं क्यलबलय् चुं ब्वया अंगलय् अंगलय् थाना च्वनी, लिपा घःवा भाजुया इलं लाइबलय् फुक्क यचुक पुनाकाइ । व ब्वचुं मनूतय्सं नइ मखु, छेँय् लहिनातःपिं पैm–च्वलय्, सा–म्येय्, खा–हेँय्यात नकी । घः चाहिइकेत ध्वं दयेकाः लः उखेथुखे मलाक, मज्वयेक थःत माःगु कथं दयेका तइ । लःधाः गुलि अप्वः दु अले गपाय्जाःगु ध्वं खः घः व हे पहलं चाःहिली । घः यक्व चाःहिलकि याकनं चुं क्यले सिधइ ।

घयात लखं चाःहिइकेज्यू धकाः झी पुर्खातय्सं न्हापा हे स्यूगु जुयाच्वन । आःया बिद्युत गृहया आविस्कार घः स्वयाः दयेकूगु खः ला धकाः मती वः । घः चाहिइकेत लः धाः लाइथाय् भम् तयातःगु दइ । भम्लय् स्वाक्क तुं घःल्वहं क्वातुक तयेत छु यायेमाः धकाः पुलांम्ह दाजुयाके न्यना । वय्कलं च्वय् च्वंगु घःल्वहं कताका तयेत नँयागु पाता दइ, उकियात ‘तेपु’ धाइ धकाः कनां तिनि जिं सिल । भम् चाःहिउथें घःल्वहं चाहिली । कःनि, दुसी, छ्व, जाकी छु छु क्यले माःगु खः व तयेत सुखूथाय् थँय्सुयागु सोली थाना तइ । थाय् स्वयाः गनं च्वयाः बांला स्वलि दयेकातःगु नं दु । क्यलेमाःगु अन्न सोलीइ तइ । सोलीइ क्वय् प्वाः तयातइ, नापं सोलिप्वाः क्वसं सोलिं पिहांवःगु अन्न पँत्वाचाय् लाका तइ । भतकुचां छम्ह नं तयातःगु दइ । घः चाहिलिबलय् भतकुचाय् थ्वाक थ्वाक थी । छ्वः, कःनि माक्व माक्व पँत्वाचाय् च्वंगु दथुइ च्वंगु घः ह्वतय् कुतुं वनी । घतय् कुतुंवंगु फुक्क क्यलाः चुं जुइकाः सिथं सिथं पितछ्वया हइ । व हे मुनाः, पुनाः थःगु म्हिचा जायेका घःवःपिं भाजु मय्जुपिं थःथःगु छेँय् लिहा वनी ।

मचाबलय् घःचाः तुइकाः उखें थुखें ब्वाँय् जुइ लँ । क्वय्छी निक्वय् थ्यंक ब्वाँय् जुयाः पासापिं नापं म्हिते साप हे न्ह्याइपु । हासा स्यने धुंकाः हासा पोतायागु पँ बाला घःचाः दयेकेगु । स्यंगु हासा उखें थुखें माला हये । वः जूसा ताहाकः ज्या मतू । चिनातःगु फुक्क लिकया कतां कियाः तारं चिइ धुनकी घःचाः दयेके सिधः । हासा पोता लुया मवलकी प्याःगु कथिसां ध्यनाः चाकलाक चिनाः दयेकेबलय् यक्व ज्या तू, मेहनत नं यक्व यायेमाः । कुसा भ्वाथः जुइ धुंकाः तार लिकया घःचाःया कथिइ मिलय् जुइक ऐँकुसि दयेकाः ल्हातं ज्वने ज्याछिंक कथिया चु तयाः घःचाःहिइका ब्वाँय् ब्वाँय् जुइगु न्ह्याइपुसे च्वं । ई पुला वन । हासा पोताया लिपा साइकलया टायर नं तुइका जुइ लँ ।

घःचाः वः घः व हे मखु । घःचाः यक्व दु– करुणामय (बुंगद्यः, जनबहाद्यः, चाकुबहाःद्यः ) जात्रा यायेत रथ दयेकी । रथ दयेकेत नं घःचाः माः । ब्यागलं ब्यागलं घःचा ब्यागलं ब्यागलं ज्या यायेत दयेकी । बालिइ, बुँइ कँ कयाः थकायेत घःचाः दयेकी, अले खिपतं जाली थानाः चाहिइक कत्ताक चिनाः चौंचा दयेकी । कँगा क्वय् थासं कँ च्वय् थकायेत चौंचा साप ज्या लगे जू । चांैचा ज्वने ज्याछिं । चौंचाय् कोपा खिपः तयाः चखमू दयेकी । जवं खवं चखमू तयाः मनू तःधिक चिइधिकः स्वयाः थिक जुइक जाः मिलय् यानाः कँ क्वबीत ज्याःछिंक पँ नोलय् घाकी । घःचाः धइगु तःता दु । घः जक धायेबलय् ल्वहं घः धकाः जिं थुइका । लखं चाःहिकेगु घःजक मखु छेँय् छेँय् ल्हातं चाःहिकेगु घः नं दु । छेँ हथाय् जुइबलय् माय्, जाकि व मेमेगु क्यलेत छेँया घःचाय् क्यलीगु यक्व खं ।

कुमाः भाजुया घःचाः मेगु हे दु । वः हे घःचाः चाःहिइका झीत माःगु ग्वम्पचा, धंप, घौचा, दुबलि, करुवा, तेपः, हलचा, कसौरि, स्वंमा, हाँसि, सलिंचा, धौभेग, भेग, गुलू, कपंचा, भाजं, अथः, कुलिंचा, यक्वः यक्वः चाया थलभारा दयेकी । गांगामय् क्वबिया छेँय् छेँय् वयाः ‘भारा म्यू वया’ धकाः हालावइगु आःतक नं लुमं । थलभारा कायेबलय् ख्वाँय कुमाभाजुं मताः पहलं पुया तःगु तक तपुलिं वा, छ्व दाना काइगु आः थें लुमं । कुमाःभाजुं दाना वइगु म्हेँ तयेधुंकाः जिमि अजिं तपं कायेगु धकाः हानं वा, छ्व निगसां पतिंचां ज्वनाः लित काइगु आतकं ल्वःममंनि । आः थें सिजः, लिः, सिलाबर, स्तिलया बसजा न्याये थाकू । वः हे कुमा भाजुं हइगु थलभाराय् न्हापा नेपाःमितय् छेय्ँ न्ह्यागु ताःलाके माःसां चाया थल छ्यलेगु याइ । माःमाःगु थलभारा दयेकाः ग्वाहालि याइम्ह कुमाःभाजुयात न्ह्याक्व सुभाय् ब्यूसां मगाः । आः ला कुमाःभाजु नं म्हसिइके म्वाःल । माला स्वःसा लुइके नं थाकुल । न्हापा थें कुमाःभाजुपिंसं भारा मछ्यु । छखलः निखलः ल्यं दनि जुइ । गांगामय् म्यू नं मझाः । चाया थल न्यायेत कुमाःभाजुया पसः माःमां वनेमाः । थःत माःगु न्हापा हे धया तयेमाः । ई यक्व पुला वने धुंकल । ई नाप नापं झी न्ह्याः वनेमाः । अथे खःसां थःगु संस्कार अले थःगु भाय् म्वाका तयेत थःगु हे भाय्या खँग्वः माःतु मालाः छ्यलेगु कुतः यायेमाः धइगु मति । सुभाय् ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS