पुलांगु स्वरुपय् मदु कंग द्यःया देगः
येँ – न्यादँ न्ह्यःया भुखाचं दुना वःगु कंगः अजिमा द्यःया देगः पुनःनिर्माण जूगु च्याला दयेधुंकूगु दावी याःसां नं चामुन्डा देवी (कंगः अजिमा)या पुजा धाःसा आतकनं देगःया इशान कोणया कुनय् तयातःगु टहराय् हे जुयाच्वंगु दु । पुरातत्व विभाग व निर्माण व्यवसायीं देगः पुनःनिर्माण क्वचाःगु च्याला दयेधुंकल धया वयाच्वंगु दु । भुखाय् लिपा पिने पुजा जुयाच्वंम्ह द्यःयात देगः दुने प्रतिस्थापन याःगु मदुनि ।
वि.सं. २०७३ चैत ५ गते पुनःनिर्माण शुरु जूगु देगःया ज्या २०७६ जेठ २१ गते क्वचाःगु विभागया इन्जिनियर पूर्णबहादुर श्रेष्ठं कनादिल । ‘देगः पुनःनिर्माणया ज्या इलय् हे क्वचाःगु खः, म्याद थप नं मयाः, देगः पुनःनिर्माणया लागत स्वंगू करोड १४ गू लाख तका खः, स्वंगू लाख १२ गू लाख तका दामं तुलसी÷राज जेभीं ठेक्का काःगु खः’, वय्कलं धयादिल ।
देगः पुनःनिर्माण याःगु तुलसी÷राज जेभीया प्रबन्ध निर्देशक राम साहंं द्यःया मूर्तियात मू देगलय् प्रतिस्थापनया निंतिं क्षमा पुजा यायेत थम्हं बजेट बी मफुगुलिं टहराय् हे तयाः पुजा यायेगु ज्या जुयाच्वंगु धयादी । वय्कलं धयादिल, ‘देगः लागाय् १७ गू ति समिति दु, पुनःनिर्माणया झ्वलय् गोदाम छेँय् सामान तयागु बालं लय् नीद्वः पुलेमाल, छगू समितिं थ्व या धाइ, मेगु समितिं व थुनाछ्व धाइ । थुकिं यानाः ज्या यायेत नं थाकुल, क्षमा पुजा व भ्वय्या निंतिं छगूत्या लाख खर्च लगे जुइ, बीत बजेट नं धइगुलिं द्यः प्रतिस्थापन मयाःगु खः ।’
विभागं ठेक्का आह्वान याये न्ह्यः हे स्थानीयवासीं पुनःनिर्माण समिति गठन यानाः सामुदायिक स्तरपाखें देगः दयेकेत स्वःगु खः । समितिया अध्यक्ष राजुराज जोशीं स्थानीयवासीलिसे विभागं मतलब हे मतसे ठेक्का आह्वान याःगु धयादी । ‘विभागं ठेक्का छनोट यानाःछ्वःगु निर्माण व्यवसायीं क्षमा पुजा यानाः देगः थुनाः ज्या शुरु याये मफयेवं समितियात इनाप यात, जिमिसं सहजीकरण यानाः ज्या न्ह्याकेत ग्वाहालि यानागु खः’, वय्कलं धयादिल ।
पुनःनिर्माणया झ्वलय् निर्माण व्यवसायीं देगःया ‘ड्रइङ डिजाइन’ नं मक्यंगु, पुनःनिर्माण स्थलय् सूचना पाटी तकं मतःगु समितिं न्ह्यथंगु दु । पुलांगु स्वरुपकथं देगः मदयेकल धकाः गुनासो अप्वःगुलिं जांच याःगु इलय् अथे खने मदुगु खःसा पुनःनिर्माण दोहरे याकेगु अध्यक्ष जोशीं कनादिल । पुनःनिर्माणया निंतिं अर्थ मन्त्रालयपाखें बजेट विनियोजनया निंतिं पुलांम्ह मन्त्री नवीन्द्रराज जोशीमार्फत समितिं भूमिका म्हितागु वय्कलं कनादिल ।
à देगःया आकारय् हिउपाः
विभागया हेलचेत्र्mयाइँया कारणं भुखाचं क्षतिग्रस्त कंग अजिमाया देगः पुनःनिर्माण जूबलय् न्हापा स्वयां १४ इन्च ब्या म्हो जूगु स्थानीयवासीया गुनासो दु । येँ महानगरपालिका वडा नं. १९ स्थित विष्णुमति खुसि सिथय् च्वंगु देगःया पुजारी, नाइके, स्थानीयवासी लगायतं न्हापायागु हे स्वरुपय् देगः पुनःनिर्माण जुइमाःगु माग याःसां नं विभागं ठेक्का बिउकथं निर्माण यायेत निर्माण व्यवसायी माने मजू । विभागया प्रविधिज्ञ देगः पुनःनिर्माण झ्वलय् नाप मलाःगु तकं स्थानीयवासीं दुःख प्वंकूगु दु ।
वि.सं. २०७२ बैशाख न्ह्यः हे दक्षिणपाखे धेचूगु देगलय् भुखाचं क्षति यायेवं चामुन्डा देवीया मूर्ति पिने टहराय् तयाः पुजा यायेगु शुरु याःगु खः । न्हापागु हे स्वरुपय् देगः पुनःनिर्माण मजुइवं द्यः पुज्यायेगु ज्या देगः पुनःनिर्माणया ज्या क्वचाःगु च्याला दयेधुंकाः तकं टहराय् हे तयाः जुयाच्वंगु दु । देगःया ब्या १४ इन्चतक क्वपाःगुलिं निगू कुनय् न्हापा तयातःगु न्हाय्कं तकं मन्ह्यंगु देगलय् पुजा तकं याना वयाच्वंम्ह हेरालु गोविन्द खड्गीं कनादिल ।
न्हापा तयातःगु न्हाय्कं पुनःनिर्माण सिधल धायेवं तयेत स्वःगु इलय् मन्ह्यन, न्हाय्कं मन्ह्यनेवं टहराय् हे तयातःगु दु, देगः थुने न्ह्यः किपा कायेगु ज्या तकं मजुल । देगःया ब्या क्वपालेवं पल्लिइ तयेधुंकूगु पातातकं चानाः तयेगु ज्या जुल, चानातःगु छबोरा पाता नं गोदामय् तयातःगु दु’, वय्कलं धयादिल । ब्याः क्वपाःगु हे कारणं देगःया प्यंगू कुनय् तयातःपिं अर्ना म्येय्या न्यकूतकं मन्ह्यनाः गोदामय् थातिं तयातःगु दु । पुरातात्विक महत्वया देगः दयेकेगु इलय् देगः पुनःनिर्माण समिति व विभागंतकं ध्यान मबिउगुलिं पुर्खा बियाथकूगु चिं भावी पुस्तायात लःल्हाये फइगु अवस्था मदुगु स्थानीयवासीया गुनासो दु ।
पुनःनिर्माण याये न्ह्यः देगःया इशान कोणय् दुगु गं तयातःगु ल्वहंया दथुं दुहां वनाः रंग पाये फइगु थासय् आः ल्हाः तकं दुछ्वयेत थाकूगु तसकं मछिंगु थाय् जक ल्यं दुगु देगःया नाइके लाहुरे देउलां कनादिल । निर्माण व्यवसायीं ब्या म्हो यानाः न्हापा स्वयां १ फिट जाः थकाःगु वय्कलं धयादिल । ‘देगः पुलांगु हे स्वरुपय् मदयेकुसे अनियमितता याःगुलिं विभागयात निर्माण व्यवसायीया भुक्तानी पनेत धयागु दु’, देगःया नाइके देउलां धयादिल । तर विभागं पुनःनिर्माणया भुक्तानी यायेधुंगु धाःगु दु ।
देगःया सतलय् सामान तःगु बाः चामुन्डा परिवार नांया गैरसरकारी संस्थां काःगु व उगु संस्थां अनियमितता याःगु द्वपं लानाच्वंगु वय्कलं न्यंकादिल । येँ मनपा १९ वडाअध्यक्ष शशीलाल श्रेष्ठं देगःया ब्या न्हापा स्वयां म्हो याःगु धयादी । ‘देगःाय प्यंगुलिं कुनय् तयातःगु सिंह नं देगःया ब्या घटे जूगु पुष्टि याः, निर्माण व्यवसायीं विभागं बिउगु डिजाइनकथं हे ज्या यानागु धाःसां नं देगःया स्वरुप न्हापा स्वयां स्यंगु दु’, वय्कलं धयादिल ।
देगःया उत्तरपाखे निगुलिं कुनय् तयातःगु ल्वहंतय् कियातःगु सिंहया मूर्ति मिले मजू । दक्षिणपाखे धाःसा मिले जूगु स्थानीयवासीं धाःगु दु । देगः पुनःनिर्माणया झ्वलय् विष्णुमती सिथय् अर्थात देगःया पश्चिम भागय् च्वंगु ऐतिहासिक वंगलसिमा नं पालाछ्वःगु दु । सिमा पालेत आदेश बिउम्हेसिया धाःसा दुर्गति जूगु नाइके देउलां कनादिल । देगः पुनःनिर्माणया शुरुनिसें हे आयोजना सूचना पाटी तकं मतः। उकिं देगः पुनःनिर्माणया निंतिं स्वंगू करोडय् ठेक्का बिउगु धाःसां नं वास्तविक मू गुलि खः धइगु सी मदुगु स्थानीयवासीं धाःगु दु ।
विभागया प्रवक्ता रामबहादुर कुँवरं देगःया स्वरुप पुनःनिर्माणया झ्वलय् मस्यंगु धयादी । पुरातात्विक महत्वया सम्पदा न्हापा हे स्वरुपय् पुनःनिर्माण यायेगु विभागया नीति दुगुलिं व स्वयां च्वय् क्वय् जुइ मफइगु वय्कःया धापू दु ।
मुख्य सहरय् कंग अजिमायात अष्टमात्रिकामध्ये छम्हकथं कायेगु याः। राजधानीया मुख्य सहरय् दुपिं कंग अजिमा, लुँमधि अजिमा, लुति अजिमा, जमःस्थित तीनधारा पाठशालालिक्कसं च्वंगु पासिक्व अजिमा, नेपाल सेनाया मुख्यालय दुगु थासय् च्वंगु फिब्व अजिमा, तख्ति अजिमा, नइ अजिमा, नारायणहिति लाय्कू दुनेया अजिमायात अष्टमात्रिकाया रुपय् कायेगु यानाच्वंगु दु । पाहांचः¥हेया इलय् कंग अजिमाया जात्रा जुइ ।
LEAVE YOUR COMMENTS