रुमेटिक ज्वरो
मस्त हे झीगु भविष्यया बः खः । मस्तय्त बांलाक ब्वलंकेफत धाःसा वयागु भविष्य हे बांलाना वनी । उकिं झीसं नकेगु, त्वंकेगु, पुंकेगुया नापनापं मस्तय्त जुइ यःगु थीथी किमिसया ल्वय्या विषयलय् नं सिइकातये तसकं आवश्यक खनेदु । गुगुं ल्वय् बुसांनिसें प्यदँ न्यादँया दथुइ जुइसा गुगुं ल्वय् स्कूल वनीगु उमेरय् जुइ ।
मस्तय्त जुइगु अनेतने ल्वय् मध्ये रुमेटिक ज्वरो, रुमेटिक मुटु ल्वय् नं छगू खः । खय्त ला थ्व ल्वय् तःधिकःपिं मिजं मिसा सकसितं जू, तर अप्वः थें स्कूल वनीगु उमेरया मस्तय्त जुइगु ल्वय् खः ।अप्वः थें मस्तय्त कथु स्याइगु, टन्सिल जुइगु समस्या गाक्कं दु । उलि जक मखु ई घुतुके मफइगु, नयेबलय् कथु स्याइगु, कथुइ ग्लान्ड वइगु, ज्वरो वइगु, कथुइ हे ज्वंक न्याक्क मुसु वइगु आदि यक्वसित जू ।
थज्याःगु समस्यायात बांलाक बिचाः मयात धाःसा मेगु ल्वचं थिउवनी । गथेकि रुमेटिक ज्वरो वा वाथ ज्वरो । थीथी किसिमया ब्याटेरिया वा भाइरसं वा मेमेगु कारणं यानाः कथु स्यायेफु । तर न्यादँ निसें झिंन्यादँया दथुइ कथु स्याइगुया मुख्य कारण स्ट्रेप्टोकोकस, डिफ्टेरिया, माइक्रोप्लाज्मा इन्फेकसियम, मोनोन्युफिलयोसिस, हेपन्जाइना आदि नांयागु किलं यानाः कथु स्यायेफु ।
तर स्ट्रेप्टोकोकस गु्रप ए नांयागु ब्याक्टेरियां कथु स्यात धाःसा वयात बाथ ज्वरो अथवा रुमेटिक फिबर जुइगु सम्भावना गाक्कं दइ । उकिं इलय् हे थुकिया वासः याये तसकं आवश्यक जुइ । यदि लिपा लात धाःसा रुमेटिक मुटुया ल्वय् जुइगु यक्व सम्भावना दु ।
रुमेटिक फिभर (Rheumatic fever)
बाथ ज्वरो अर्थात रुमेटिक फिभर (B-haemolytic streptococcus group a) बि हेमियोलाटिक स्ट्रेप्टोकोकस गु्रप ए नांयागु जिवाणुपाखें जुइगु ल्वय् खः । थ्व ल्वय् जुइबलय् दकलय् न्हापां कथु स्याइ, ज्वरो वइ, छवाः (न्हय्न्हु) दुने हे कथु स्याःगु लनि, तर हाकनं प्यवाः (नीच्यान्हु)या दुने ज्वरो लिथ्वइ । ज्वरो लिथ्वइबलय् ज्वरोया नापनापं साःसाःपतिकं स्याइ ।
उकिं झीसं मस्तय्त ज्वरो वल वा कथु स्यात धाःसा गुकथं जूगु खः सिइकेमाः । बाथ ज्वरो वःपिं मस्तय्त वा तःधिकःपिंत नाडी, पुलि, ल्हाःया चुल्या आदि साःसाःपतिकं स्याइ । छथाय् स्याःगु कम जूसा मेथाय् स्यानावइ । उलि जक मखु मनावयेगु नं सुरु जुइ । थ्व छगू कथंया अर्थराइटिसया (arthritis) लक्षण नं खः ।
बाथ मुटु ल्वय् (Rheumatic heart disease)
मस्तय्त यदि बाथ ज्वरो वल तर इलय् वासः यायेमफुत धाःसा मुटुया भल्भ स्यस्यं वनी । मुटुया भल्भ स्यन धाःसा मुट कमजोर जुइ, मुटु मना वइ, मुटुया चाल गडबड जुइ, छ्यंगू, ल्हाः, तुति, म्हय् गुलि गुलि खने दयावइ । अथेहे थाय्थासय् वँचुक चातः खनेदया वइ । लिपालात धाःसा हर्टफेल जुयाः सी नं यः ।
थ्व ल्वय् तसकं ग्यानापुगु ल्वय् खः । खय्त ला सुरुइ कथु जक स्याइ, ज्वरो वइ, तर थ्व ग्यानापुगु स्ट्रेप्टाकोकस ग्रुप ए नांयागु किलं यानाः ज्यान हे कायेफु । उकिं थ्व ल्वय्या बारे वाः चायेकाः इलय् हे वासः यात धाःसा ३ प्रतिशत तक थ्व ल्वय्यात म्हो यायेफइ ।
थ्व ल्वय् जुल धायेवं छु यायेगु
दकलय् न्हापां चिकित्सकयात क्यनाः इलय् हे वासः यायेगु । बाथ ज्वरो वल धायेवं हाकनं हाकनं लिथ्वया मुटुयात हानी याये यः । उकिं चिकित्सकया सल्लाह कथं पेन्सिलिनया इन्जेक्सन कायेमाः । यदि थ्व ल्वचं मुटुइ मथिउनिसा न्यादँ निसें झिन्यादँ तक पेन्सिलिनया इन्जेक्सन कयावं च्वनेमाः ।
यदि मुटुइ थी धुंकल धाःसा स्वीन्यादँ तक वा गुम्ह गुम्हेस्यां जीवनभर सुइ कयाच्वने मालेफु । स्ववाःय् छक्वः पेन्सिलिनया सुइ काल धाःसा बाथ ज्वरोया की बढे जुइफइमखु । तर मुटुया भल्भ हे स्यनेधुंकल धाःसा मुटुया अपरेशन यानाः भल्भ हे फेरे यायेमाः ।
थ्व ल्वय् अप्वः थें स्कुल वनीगु इलय् अर्थात स्वदँ निसें झिंन्यादँया दुनेयापिं मस्तय्त जुइगु ल्वय् जूगुलिं मांबौपिंसं जक मखु, स्कुलयापिं शिक्षकशिक्षिकापिंसं नं थ्व ल्वय् बारे थुइकातये आवश्यक दु । थज्याःगु ल्वय्या शंका जुइसाथ मांबौपिंत सुचं बियाः उपचारया निंतिं छ्वयेमाः । प्रत्येक स्कुलय् इलय्ब्यलय् मुटुया जाँच यायेगु व्यवस्था यायेमाः ।
अप्वः थें ख्वाउँथाय्, चिकुथाय्, निभाः मदुथाय् च्वनीपिं मस्तय्त थ्व ल्वय् जुइगु सम्भावना दुगुलिं स्कूलया क्वथा निभाः दुगु, ख्वाउँसे मच्वंगु थाय् जुइमाः । थ्व ल्वय् अप्वः थें विकासोन्मुख देशय् च्वंपिं मस्तय्त जूगु खनेदु । भारत, पाकिस्तान, थाइल्यान्ड, अफ्रिका थेंज्याःगु देय् लिसें नेपालय् नं थ्व ल्वय् जूगु खनेदु । थज्याःगु संवेदनशील, वासः यायेत यक्व ध्यबा तूगु , ग्यानापुगु ल्वय् मजुइकेया निंतिं सकस्यां थ्व ल्वय् बारे जानकारी कया हे तयेमाः ।
LEAVE YOUR COMMENTS