हलःया बारे छता धापू दु, –गुगु छेँय् हलः दइ, अन डाक्टर वइमखु । हलः स्वताजि दु, चिग्वःगु हलः, तग्वःगु हलः, म्हासु हलः । चिग्वःनिबलय् कचिकं हे सिमां हायावइगु हलःयात चिग्वःगु हलः धाइगु खःसा पाके जुलकि म्हासु हलः जुइ, गुकियात तछ्यानाः झी पु नयेगु चलन दु । पुवंक गनाः हाकुइ धुंकूगु हलःयात तग्वः हलः धाइ ।

वासःया नितिं हलःया ख्वला हे जक छ्यलेगु याइ । हलःया सेवनं वात, पित्त व कफया असन्तुलनं पिदनीगु ल्वय्यात लंकेगु ज्या याइ । मना वःगु, प्वाःया ल्वय्, सासःया ल्वय्, मुसु वःगु आदिइ थुकिं वासःया ज्या याः । हलःया सेवनं हाइ ब्लड प्रेसरयात नं फाइदा याः । ‘त्रिफला चूर्ण’ धाःगु नांजाःगु आयुर्वेदिक वासः हलः, बलः व अम्बः नचुक छ्यानाः दयेकातइगु खः ।

हलःया मेमेगु फाइदा थुकथं दु –
# हलखय् अल्सरयात लंकाबीगु व जीवाणुया संक्रमणयात पनेगु तःधंगु क्षमता दु ।

# हलः च्याकाः, उकियात निनाः उकी भ्यासलिन ल्वाकछ्यानाः अल्सरय् इलाबिल धकाः लाभ जुइ ।

# हलःयात चुलाः अल्सर जुयाच्वंथाय् तयाबिल धाःसा अल्सर लनावनी ।

# ३ ग्राम हलःया चुं सुथय् व बहनी लुमुलुमु धाःगु लःलिसे सेवन यात धाःसा कब्जियत मजुयाः अलःकै लनावनी ।

# च्व फायेबलय् स्यात अथवा हिइल धाःसा ३ ग्राम हलःया चुनय् कस्ति ल्वाकछ्यानाः फ्ययादिसँ, फाइदा जुइ ।

# हलःया चुंयात महिलिसे न्हिं न्हिं सेवन यात धाःसा च्व सम्बन्धि दक्वं कथंया ल्वय् लनावनी ।

# हलःया चुं ३ ग्राम व साखः ल्वाकछ्यानाः सेवन यात धाःसा प्वाथय् दयाच्वंगु फय्कूग्वारा मदयावनी ।

# हलःयात न्ह्ययाः नल धाःसा पाचनशक्ति बल्लाइ । हलःयात निनाः नल धाःसा कब्जियत लनावनी, अले हलःयात पलख दायेकाः सेवन यात धाःसा छ्वालुक झारा जुयाच्वंगु दिनावनी ।

हलः सेवन यायेगु विधि
हलः सेवन यायेगु विधि तःगू हे दु, गुकियात प्रभाव नं थीथी कथं लाइ । गथेकि हलः न्ह्ययाः नल धाःसा उकिया प्रभाव छगू हे जुइसा हलःयात निनाः (चुं ल्हुयाः) अथवा लखय् दायेकाः अथवा छुयाः सेवन यात धाःसा उकियात नं म्हय् थीथी कथंया प्रभाव लाइ ।

# न्ह्ययाः नलकि प्वाःया अग्नि बल्लाइ, अले बांलाक नये पित्याइ ।

# निनाः (चुं ल्हुयाः) नलकि कब्जियत मजुयावनी, प्वाः सफा जुइ ।

# लखय् दायेकाः नलकि छ्वालुक झारा जुयाच्वंगु मजुयावनी ।

# छुयाः नलकि त्रिदोष अर्थात वात, पित्त, कफयात सन्तुलनय् तइ ।

# जा नये धुनेवं हलःया सेवन यात धाःसा खाद्यपदार्थया सेवनं यानाः पिदंगु दोष (ग्यास, अपच, पाउँक धक्का वइगु आदि) मदयावनी ।

# हलः नचुक निनाः छानय् यानागु चुं जालिसें सेवन यात धाःसा बुद्धि अप्वयावइ, अले म्हय् शक्तिया सञ्चार जुइ ।

# हलः घ्यलय् सियाः सेवन यातकि वात (वायु) विकार तनावनी ।

# हलःया सेवनं वात, पित्त, कफया विकृतिं पिदंगु ल्वय् लनावनी ।

# हलः व सिंचि ल्वाकछ्यानाः नलकि कफ ठिक जुइ ।

# शारीरिक कमजोरी व त्यानुइगु अले स्मरणशक्ति मगाःपिंत नं हलःया सेवनं यक्व फाइदा याइ ।

# छ्यंगूया थीथी ल्वय्यात नं हलःया सेवनं लंकू ।

# आधुनिक चिकित्सां (एलोप्याथी) नं हलःया सेवनं हाइ ब्लड प्रेसर व नुगःल्वचय् फाइदा याः धकाः नालातःगु दु ।

# टन्सिलं यानाः कथु स्याइबलय् हलःयात वासःया रुपय् छ्यल धाःसां नं फाइदा जुइ ।

# हलःया सेवनं ल्ह्वंगु नं क्वकयाबी, अप्वः थें वैद्यतय्सं जा नयेबलय् हलः नं नयेगु सल्हा बी ।

# हलःया पुया दुने च्वंगु नायूगु स्यः वायु व पित्त ठीक यानाः थीथी ल्वय् लंकेत ज्या वः ।

# हलखय् षडरस मध्ये चि छता त्वःताः न्यागुलिं रस दु । दकलय् अप्वः थुकी फाकुगु रस दु । थ्व हे कारण खः कि हलः म्हुतुइ तयाः चुचुप्याये धुंकाः लः त्वनेबलय् म्हुतु एकदम हे साइ ।

त्रिदोष मदयेकेत हलःया सेवन विधि
वात (वायु) विकार ः थज्याःगु विकारं पिहांवःगु ल्वय् लंकेत हलःया सेवन साघ्यःलिसे यायेमाः ।

पित्त विकार ः थज्याःगु विकारं पिहां वःगु ल्वय् लंकेत हलःया सेवन मिश्रीलिसे यायेमाः । मिश्री मदुसा चिनि लिसे यायेमाः ।

कफ विकार ः थज्याःगु विकारय् हलःया सेवन सिंचिलिसे यायेमाः ।

हलः वासः जक मखु, टनिक नं खः
# हलःया थीथी रासायनिक गुणया फाइदा काये दछि दुनेया खुगू ऋतुइ प्रत्येक ऋतुइ अनुपात हिलाः हिलाः सेवन यायेमाः ।

# तग्वःगु हलः कयाः भतिचा छ्यानाः पु लिकयादिसँ । अनंलि हलःया ख्वला जक कयाः नचुक निनाः छानय् यानाः चूर्ण तयार यानाः न्ह्यागुसां छगः एअरटाइट सिसिइ सुरक्षित यानादिसँ । थुगु चूर्णयात १–१ ग्रामया मात्राय् लःलिसें सुथन्हापां खालि प्वाथय् व बहनी जा नयाः द्यने त्ययेकाः सेवन यानादिसँ ।
नोट ः दछि स्वयां पुलांगु हलः छ्यलादीमते । पुलांगु हलखय् वासःया गुण पाः जुइधुंकी ।

# १) गर्मिबलय् हलः व साखः उलि हे मात्राय् ल्वाकछ्यानाः सेवन यायेगु २) वर्षा ऋतुइ सिंचि ल्वाकछ्यानाः ३) चिकुलां हलः व मिश्री उलि उलि हे मात्राय् तयाः सेवन यायेगु ।

सावधान
# तसकं प्याःचाइगु व छक्वःपतिं लः त्वने मालीगु ल्वय् जुयाच्वंपिं मनूतय्सं हलः सेवन यायेमजिउ, छाय्कि हलखं दुनें दुनें गर्मि याइ ।

# हि खनेदयेक छ्वालुक झारा जुयाच्वनीबलय् नं हलःया सेवन यायेमजिउ ।

# हि कुहां वयाच्वंसा, न्हासि वइगु जुयाच्वंसा वा म्हया गुगुं नं ब्वं हि बाः वनाच्वंगु अवस्था दुसा हलःया सेवन यायेमजिउ ।

# हलःया सेवन गर्मिबलय् यक्व यायेमजिउ । यदि सेवन याये हे माल धाःसा पुलांगु साखः व हलः उति उति हे मात्राय् ल्वाकछ्यानाः यायेमाः ।

# हलः गम प्रकृतियागु जुइगुलिं प्वाथय् दुपिं मिसातय्सं नं नये मजिउ ।

# गुपिं मनूतय्सं म्ह तसकं सुख्खा जुयाच्वनी, उमिसं नं हलः नयेमजिउ ।

एजेन्सीया ग्वाहालिं निरा महर्जन

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS