नँयागु ध्वाखा पुलेधुंकाः गुकथं न्ह्याःवनेगु ?
#बि. के. ‘करुण’
न्हापा न्हापा झिगू तगिमय् काइगु परीक्षायात एसएलसी धाइगु, अर्थात स्कूल लिभिङ सर्टिफिकेट । झिगू तगिमय् एसएलसी परीक्षा पास जुइधुंकाः विद्यालय शिक्षा क्वचाइ अले क्याम्पसय् दसिपौ तगिं ब्वंवनीगु, तर थौंकन्हय् झिगू तगिमं विद्यालय शिक्षा क्वचाइगु मखुत । १२ तगिमय् तिनि विद्यालय शिक्षा क्वचाइगु जुल ।
अथे जुयाः थौंकन्हय् १२ तगिंया परीक्षा एसएलसी जूवन सा १० तगिंया परीक्षा एसइइ जुल, अर्थात स्कूल एजुकेशन इक्जाम । विद्यालय शिक्षा क्वचाइगु मखयाः एसएलसीं एसईई जूवंसां झिगू तगिंया परीक्षायात बियातःगु छगू उपनां धाःसा मह्यू, नँयागु ध्वाखा ।झिगू तगिंया न्हापाया एसएलसी जुइमा, अथवा थौंकन्हय्या एसईई, थुकियात न्हापांनिसें हे आइरन गेट अथवा नँयागु ध्वाखा धया हे वयाच्वन ।
छाय्धाःसां झिगू तगिंया परीक्षा धुंकाः हे विद्यार्थीं थःगु भविष्ययात बिचाः यानाः छगू विषय ल्ययाः न्ह्यःने वनेगु जुइ । थःगु भविष्यया आज्जुयात बिचाः यानाः छगू क्षेत्रयात ल्ययाः, छगू विषययात ल्ययाः न्ह्याःवनीगु जूगुलिं झिगू तगिं धुंकाःया शिक्षा छम्ह विद्यार्थीया लागिं महत्वपूर्ण जुइ ।
झिगू तगिं पुलेधुंकाःया शिक्षां हे छम्ह विद्यार्थीया भविष्य निर्धारण याइगु जूगुलिं हे थ्व नँयागु ध्वाखा जूगु खः, जुया तुं च्वन ।थुगु नँयागु ध्वाखा पुलेधुंका न्ह्याःवनेत तसकं बिचाः यायेमाः । थनथाय् पलाः द्वन वा मखुथाय् लात धाःसा उकिया लिच्वः जिवंकाःछि फयेमालेफु । गन पलाः तयेगु, गुकथं न्ह्याःवनेगु धइगु खँय् विद्यार्थीं जक मखु, विद्यार्थीया अभिभावकतक नं तसकं सजग जुइमाः ।
विषय ल्ययेगु दक्कले महत्वपूर्ण खँ जूवनी सा व विषययात बांलाक अध्ययन यायेदइगु, अध्यापन यायेखनीगु विद्यालय गुगु जुइ, व नं महत्वपूर्ण विषय खः । अय्जूगुलिं विद्यार्थीं बांलाक बिचाः यानाः, अभिभावकलिसे, शिक्षकपिंलिसे सरसल्लाह यानाः विषय व विद्यालय ल्ययेमाः ।
थः भविष्यय् वनाः छु जुइगु खःसा, व हे विषय ब्वनावन धाःसा सैद्धान्तिक लिसें व्यवहारिक ज्ञान नं कयावनेबलय् बांलाःगु करिअर दयेकेफइ । ब्वनेगु छगू विषय अले साधारण तालीम जक कयाः मेगु क्षेत्रय् करिअर दयेकः वनेबलय् बांलाःगु करिअर दयेकेत थाकुइफु ।
न्हापा न्हापा जूसा मस्तय्त तःधिकः जुइकाः छु जुइगु धकाः न्यन धाःसा डाक्टर जुइगु, इन्जिनियर जुइगु वा पाइलट जुइगु बाहेकया लिसः वइ हे मखु धाःसां ज्यू । तर थौंकन्हय् विद्यार्थीतय्के थःगु करिअर दयेकेत क्षेत्र नं यक्व दयेधुंकल । थःगु भविष्यया आज्जुयात स्वयाः विद्यार्थीं एसईई धुंकाःया विषययात ल्ययेमाः ।
साधारणतः ११ कक्षा थ्यंकाः ब्वनेगु विषयत धयागु विज्ञान, मानविकी, व्यवस्थापन, शिक्षाशास्त्र, कानून लिसें प्राविधिक शिक्षा आदि जुइफु । आः गुगु विषय ल्ययेगुया आधार छु खः ले ? गुलिसिनं जिपिएया ल्याखं विषयया सुझाव बी यः । ए प्लस वःम्ह विज्ञान, ए अथवा बि प्लसतक्क वःम्ह व्यवस्थापन बि धुंकाः मानविकी आदि कथंया मानसिकता नं दयाच्वनी ।
विशेष यानाः थुकी अभिभावकया भूमिका दयाच्वनी । जिपिएया ल्याखं अभिभावकं थः मस्तय्त थ्व ब्वँ व ब्वँ यानाच्वनीगु खनेदु । तर थ्व विलकुल गलत खः । विषय ल्यज्या धइगु अभिभावकं दवाव बीगु खँ नं मखु, अले पासापिनिगु ल्यूल्यू वनेगु नं मज्यू । अले थ्व आपाःसिनं ब्वनाच्वंगु विषय, थ्व हे ब्वनेमाः धयागु बिचाः नं पाय्छि जुइमखु ।
यदि भविष्यय् वनाः डाक्टर वा इन्जिनियर जुइगु इच्छा दु धइगु खःसा, पाईलट जुइमास्ते वःसा विज्ञानपाखे वनेमाल । विज्ञानं भविष्यय् बांलाःगु करिअर दयेकेगु नितिं यक्व थासय् लँ चायेकाब्यु । अथे जुयाः नं थौंकन्हय् विज्ञान ब्वनीपिनिगु ल्याः आपाः खनेदु । प्रशासनपाखे वनीम्ह खःसा, अथवा व्यापार, व्यवसायपाखे वनेगु बिचाः दु धइगु खःसा नं व्यवस्थापन वा म्यानेजमेन्ट विषयया ल्यज्या हे बुद्धिमानी जुइ ।
झिगू तगिंया न्हापाया एसएलसी जुइमा, अथवा थौंकन्हय्या एसईई, थुकियात न्हापांनिसें हे आइरन गेट अथवा नँयागु ध्वाखा धया हे वयाच्वन । छाय्धाःसां झिगू तगिंया परीक्षा धुंकाः हे विद्यार्थीं थःगु भविष्ययात बिचाः यानाः छगू विषय ल्ययाः न्ह्यःने वनेगु जुइ ।
मानविकिया लागा नं अतिकं तब्या । कला क्षेत्रनिसें अनुसन्धान, सामाजिक सेवा, पत्रकारिता, राजनीति आदिनिसें यक्व लागाया शिक्षा मानविकि संकायं कःघानाच्वंगु दु । अभिनेता, वाद्यवादक, चित्रकार, मोडल, फेसन डिजाइनर, ईतिहास्विद्, समाजशास्त्री, मानवशास्त्री, पत्रकार, सामाजिक अभियन्ता आदि कथंया करिअर दयेकेयःपिनिगु नितिं मानविकि संकाय हे ल्ययेगु बांलाइगु जुल ।
कलाकारिताया छुं नं क्षेत्र अभिनय, चित्रकला, वाद्यवादन, गायन, मोडलिङ, आदिया नितिं व हे विषय कयाः ब्वनेफइ । अथे हे सामाजिक अभियानय् न्ह्याःवनेगु इच्छा दुपिन्सं समाजशास्त्र, इतिहासय् मन क्वसाःपिन्सं अथवा अनुसन्धानय् न्ह्याःवने यःगु खःसा ईतिहास, संस्कृति, मानवशास्त्र थुज्वःगु विषयं ग्वाहालि याइ ।
थौंकन्हय् संचार ख्यः तब्याना वनाच्वंगु इलय् भविष्यय् पत्रकारिताय् पलाः न्ह्याकेयःसा पत्रकारिता हे ब्वनावनेमाल । देय्यात बांलाःम्ह नेता वा राजनीतिज्ञ मालाच्वंगु दु । राजनीतिक क्षेत्रय् न्ह्याःवनेगु खःसा राजनीति शास्त्र विषय ल्ययेगु बांलाइगु जुल । विषय ल्यज्या धुंकाः विद्यालय ल्यज्याया खँ वइ ।
गज्याःगु विद्यालयस भर्ना जुइगु धइगु खँय् निता पक्षय् ध्यान बीमाल । छगू ला अध्यापनया गुणस्तर मेगु परिवारया आर्थिक अवस्था । एसईईया लिच्वः पिदंगुलिसें थौंकन्हय् ११ कक्षाया भर्नाया नितिं पत्रपत्रिकानिसें रेडियो, टेलिभिजनय् आपालं विज्ञापन वयाच्वंगु दु ।
विज्ञापन बीबलय् छुं नं विद्यालयं जिमिगु कमजोरी थ्व थ्व खः अथवा जिमिथाय् थज्इाmगु अवस्थाय् भर्ना मजुइगु बांलाइ धकाः ला पक्का नं धाइमखु । सकसिनं थःत बांलाः हे धाइ । आकर्षक विज्ञापन स्वयाः वा ब्वनाः जक विद्यालय ल्ययेमज्यू । अले विद्यालयया भौतिक संचरना जक आकर्षक जुइवं थ्व हे ज्यू धायेगु गलती जुइफु ।
विद्यालयया कक्षाकोथा, प्रयोगशालानिसें आवश्यक पूर्वाधार गुलित बांलाः व थम्हं हे बांलाक स्वयेगुलिसें विद्यालयया शिक्षकपिंलिसे, प्रधानाध्यापकलिसे प्रत्यक्ष खँल्हाबल्हा यायेगुनिसें उगु विद्यालयया पूर्व विद्यार्थीपिंलिसे खँल्हाबल्हा यायेगु तसकं बांलाइ । मेगु खँ आर्थिक पक्षया नं खः ।
थनथाय् विद्यार्थीलिसें अभिभावकं बिचाः यायेमाःगु धइगु थिकेगु अथवा प्राइभेट जुइवं तुं बांलाइगु मखु । गुलिखे अभिभावकपिनि थिकेगु विद्यालयस ब्वंकेमाः धयागु जुयाच्वनी अले सामुदायिक जुइवं तुं बांलाइमखु धइगु नं मानसिकता दु । मेपिनिगु लहलहै अथवा ईष्र्याया हुनिं थिकेगु विद्यालय भर्ना यानाबियाः लिपा वनाः अनया फी हे पुलेमफइगु अवस्था वल धाःसा नं ला दथुइ पढाइ त्वःतेमालीगु अवस्था वयेफु ।
गुकिं यानाः विद्यार्थीया ई ला सितिं वन, वन नापं वयाके नैराश्यता अप्वयाः ब्वनेगुपाखे मन हे मवनेफु । विद्यालयया स्थलगत भ्रमण यायेगु झ्वलय् अनया फी गथे खः, छात्रवृत्तिया सुविधा छु गथे दु मदु आदि नं बांलाक थुइकेमाः । व सामुदायिक विद्यालय धायेवं तुं बांलाइ मखु धइगु मानसिकता नं त्याग यायेमाः ।
थज्याःगु थीथी पक्षयात ध्यानय् तयाः बिद्यार्थीं थःगु पलाः गुकथं गन न्ह्याकेगु क्वःछीमाः । लिसें थनथाय् अभिभावकया भूमिका नं महत्वपूर्ण जुइ । ब्वनेगु नितिं अथवा विषय ल्ययेगु नितिं अभिभावकं गबलें नं मस्तय्त दबाब बीमज्यू । थः मस्तय्गु इच्छा छु ख्यलय् दु स्वयाः थम्हं सुझाव बीज्यू । थः मचालिसे च्वनाः बांलाक खँल्हाबल्हा यायेगु, छुकिया नितिं छु विषय छु गुकथं ग्वाहालि जुइ, व बांलाक थुइकाबिल धाःसा विद्यार्थीयात विषय ल्ययेत अःपुइ ।
LEAVE YOUR COMMENTS