पद्म, छनाप जि गुलि सतिइ धकाः च्वनागु । छ लुमनेवं हे याउँक वा वये थें खँ बाःवइ धकाः च्वनागु, तर मजुल । मजुल जक मखु, अःखः हे जुल । छंगु बाखं गनं निसें द्यः ल्हाःसा पाय्छि जुइ । जिं च्वः हे लुइके मफयाच्वन । उलि हे नाप पासा थ्वयां नं तर छ नापया थ्व खँ जितः बिस्कं थें च्वं । छकः निकः छं जितः गुरु धकाः नं नाः ।

तर अज्याःबलय् जिं मह्ययेकुसें धाये, जिगु न्हाय् सत्य तपु मजू । थः च्वापुकाः जुयाः छकःनिकः छंगु च्वसुया द्यःने थःगु खँपु नं लाये नं जिं । लुमं लुमं जितः आः हे मछासे वः । जिं व च्वकानायः ज्या छाय् याःगु जुइ ? जि थः हे खनाः अजू चाः । खः, उमेरं छ जि स्वयां क्वं, तर जिं न्ह्याथासं सर्वदा थ्व हे धाये जि भुइसँ वःम्ह खःसा पद्मरत्न अन्तरचक्षु चाःम्ह खः ।

उकिं वयात जि न्ह्याथासं न्ह्यब्वयेगु मन जुइगु । लुमंसे वः, नेपालभाषा मंकाः खलः स्वनाबलय्या खँ । नेपालभाषा मंकाः खलः नेपालभाषा खलःतय् प्रतिनिधि खलः खः । व खलः स्वनाबलय् पासापिंसं जिगु खँयात ख्वाः स्यंकाः जक समर्थन क्यन, अबलय् गबलय् जिं वयात नायःया निंतिं ल्यया ।

सकस्यां जितः नायः यायेगु इच्छा, तर संस्था धिसिलाक्क न्ह्याकेमाःगु दायित्व लुमंकाः जिं पद्मरत्नयात न्ह्यचिइका । जिं गथे नाला, थ्व खँ कर्पिनि निंतिं नं नालेबहः अबलय् जुल, गबलय् वं खलः न्ह्याकूगु सिइदयेक खलकं पाय्छिगु गति काल । छसिकथं जातिय मुक्तिया लँय् जिपिं नासलं लिइक न्ह्याःवने सल ।

नेपालभाषाया आन्दोलनकारीत अबलय् तिनि चकनाः न्ह्याःवने ताःलात, गबलय् वर्गीय पःखाः मथुंकं जातीय मुक्ति सम्भव जुइमखु धयागु खँ थुल । धाथें जि थःथम्हं नं भाषाय् वये न्ह्यः दुहां वयाम्ह खयां नं जिं अबलय् तक मसिउनि भाषिक रुपं उत्पीडित मात्र नेवाः जाति जक मखु खनि । अनंलि तिनि देशया मेमेगु जातिनाप कुलिचिने सयावल ।

मंकाः कथं आन्दोलन न्ह्याकेगु ज्या नं जातितय् दथुइ सिइदयेक अब्सां निसें तिनि जुल । अझ थ्व खँ दकलय् लुमंकेमाःगु खँ जुइफु कि नेपालभाषाया ख्यलं राजनीति यायेगु । गबलय् तक राजनीतिक रुपं सरकारया दुने झीगु उपस्थिति मदइ, अबलय् तक झीगु सः झूलं पिने पति हाः थें जक जुइ ।

थ्व खँयात झीगु भासाय् स्थापित यायेगु ज्या निर्भिकतापूर्वक पद्मरत्न पाखें मजूगु जूसा झी आःतक नं राजनीतिं पिने हे जुइगु जुइ । अझ राजनीतिइ अनेतने पार्टीत थःथवय् कचवं थयाः जुइगु गुगु परम्परा उगु इलय् दुगु खः वयात छ्वासय् वाये यनेगु ज्या नं व्यक्ति पद्मरत्न पाखें हे सम्भव जुल ।

कांग्रेस व कम्युनिष्टतय्त छप्पँ छधी यायेगुया निंतिं वं याःगु कुतः निःसन्देह नेपाःया इतिहासय् लुँआखलं च्वयेबह जुइक ल्यनाच्वनी । पद्मरत्नं मात्र मध्यस्थ जुयाः जक क्यंगु मखु, वं थ्व राज्यनाप द्रोह यायेमाःगु ज्याय् थः हे न्ह्यचिलाः क्यन । थ्व खँ नं झीगु निंतिं गर्वं जाःगु इतिहास हे जुइ ।

नेपालभाषाया आन्दोलनय् थीथी महारथीपिंसं थीथी कथंया हे साहसपूर्ण पलाः छिनाः थःगु पाः फयावन । थ्वय्कःपिं सकलें झीगु निंतिं अनि यायेबह जूपिं खः । तर नं पद्मरत्नया पलाः थ्वय्कःपिनि पलाः स्वयां पाः । निरंकुश पञ्चायत व्यवस्थाया विरोध यक्वस्यां याःगु दुसां व हे पञ्चायतया हामातय्गु हाप्वलय् दुहां वनाः पद्मरत्नं गुगु व्यवस्था विरोधी सः तयाक्यन व नेपाःया लिकुनाच्वंगु आत्माया क्रन्दन खः ।

उकिं मू पुल व्यवस्था । परिवर्तित जुल नेपाल । तर नं पद्मया नुगः स्वां मह्वःनि । थ्व नं निश्चित खः व स्वां ह्वइगु दिन आः ताउत पिइ म्वाःल । लँ दयेकाः वनीपिं लँजुवाः दयेवं आज्जु थ्यनीगु लँ अवश्य लुइ ।
(झी पद्मरत्न अभिनन्दन ग्रन्थय् पिदंगु च्वसुया सम्पादन यानाः पुनःप्रकाशन यानागु – सं.)

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS