छिगु सफलता छिगु हे ल्हातय्

‘आः छु ब्वनेगु ?’ थ्व न्ह्यसः दँय्दसं प्यंगू लख विद्यार्थीपिंसं थःके वा मेपिंके न्यनीगु छगू न्ह्यसः खःसा ‘आः छु ब्वंकेगु ?’ धइगु न्ह्यसः नं दँय्दसं हे प्यंगू लख मांअबुपिंसं थःके वा मेपिंके न्यनीगु न्ह्यसः खः । थ्व न्ह्यसःया लिसः मनूपतिकं पाइ । तर, छगू लिसः धाःसा झिदँ न्ह्यः जक सान्दर्भिक जूसा आः थौंकन्हय् सान्दर्भिक मजुइधुंकल ।

व लिसः खः , ‘यदि छिं डिस्टिङ्गसन मार्क’ वःगु खःसा साइन्स ब्वँ, फस्ट डिभिजन वःसा कमर्स ब्वँ वा सेकेन्ड डिभिजन वा जस्ट पास जक खःसा आर्ट ब्वं ।’न्ह्याम्हेस्यां न्ह्यागु हे धाःसां थौंकन्हय् व्यवस्थापन यायेगु ज्या न्ह्याथाय् नं मदयेकं मगाः । डाक्टर, इन्जिनियर, पाइलट, वैज्ञानिक, वकिल, अर्थशास्त्री वा छुं नं कथंया मानवीय संशाधनयात व्यवस्थापन यायेत व्यवस्थापनय् मास्टर्स यायेमाः ।

अथेहे दकलय् म्हो पर्सेन्ट वःपिंसं आर्ट ब्वनी धायेगु नं समयसान्दर्भिक मजुइ धुंकल । छगू संस्था न्ह्याकेत कुशल प्रशासक, संचारकर्मी मदयेकं मगाः ।थौंकन्हय् स्वंगू तहया सरकार दु कानुनविद्तय्गु डिमान्ड आपालं दु, अथे जुयाः जुइ थुगु दँय् त्रिभुवन विश्वविद्यालयय् एलएलबी ब्वनीपिं विद्यार्थीत झिद्वलं मल्याक दत ।

प्रशासक व वकिल, अथेहे कलाकार (चित्रकार), संगीत, समाजशास्त्री, बायोलोजिस्ट जुइत आर्ट मब्वंसें मगाः । अथेहे न्हूगु न्हूगु प्रविधि आविष्कार व उपचारया निंतिं साइन्स विषय मब्वंसें मगाः । थुलि खँ कने धुंकाः गुगु पति विषय गुलि महत्व धकाः छर्लंग हे जुइधुंकल जुइमाः ।

दकलय् लिपा, साइन्स, कमर्स, आर्टस थुपिं स्वतां संकाय सुं स्वयां सुं कम मजू, उलि हे स्पेस दु । स्वता मध्ये न्ह्यागु संकायपाखें नं थःगु व्यक्तित्व विकास यायेफु, मात्र थुलि कि थःत थःम्हं म्हसीकाः जक ब्वनेगु यायेमाः ।

खँ वल, अप्वः पर्सेन्ट हःम्हेस्यां साइन्स हे ब्वनेमाः, कम पर्सेन्ट हःम्हेस्यां कमर्स वा आर्टस ब्वनेमाः धइगु धारणायात त्याग यायेमाःगु दु ।
९० प्रतिशत हःम्ह विद्यार्थीं कमर्स ब्वंसां जिउ, आर्ट ब्वंसां जिउ, यदि वया इच्छा दुसा उकथं ब्वनेमाः । साइन्स बाहेक मेगुलिइ इच्छा हे मदुसा साइन्स हे ब्वनेमाः ।

थन न्ह्यथनातयागु तस्बिरय् छथासं हे स्वंगू विधा (क्तचभबm) पिहां वयाच्वंगु दु । थुकियात थुकथं थुइके – छुं नं कथंया छेँ दनेत जग मतसें मगाः, व जग धइगु हे एसइइया शिक्षा खः । थ्व तगिमय् थःत यःसां मयःसां थीथी विषय ब्वनेमाः, ब्वनी नं । आः वने जग तये धुंकाः छु यायेगु ? अर्थात गज्याःगु छेँ दयेकेगु ?

हस्पिटल दयेकेगु खःसा व हे कथं क्वथा, लबि वा मेमेगु दयेके माल । यदि बिजनेस कम्प्लेक्स दयेकेगु खःसा हस्पिटलया सोचं वा ढंगं दयेकां मजिउ, बिजनेश कम्प्लेक्स कथं हे दयेकेमाल वा व जगय् वृद्धाश्रम वा बालगृह दयेकेगु खःसा व हे कथं ज्याखँ न्ह्याकेमाल । एसइइया जगय् साइन्स नांया छेँ दनेगु खःसा छगू आधार मदयेकं मगाः, एसइइ व विद्यार्थी साइन्स व अप्स्नल म्याथ विषय काःगु हे जुइमाः ।

वयां लिपा पर्सेन्ट कम जूसां साइन्स कयाः ब्वने जिउ, (तर कलेजं मब्वंकेत स्वये यः) छगू ज्वलन्त उदाहरण मदुम्ह प्रा. डा. दयानन्द वज्राचार्य । वय्कः १२ दँ दुबलय् एसएलसी पास जुल, तर डिभिजन सेकेन्ड जक वल । साइन्स ब्वनेगु इच्छा यात, तर कलेजं पर्सेन्ट कम वःगुलिं आर्ट ब्वनेत धाल ।

तर आर्ट ब्वने मास्ते हे मवः, लछि निला लिपा अस्कल कलेजया प्रिन्सिपलयात इनाप यानाः साइन्स हे ब्वन । लिपा वनाः विश्वय् हे नांजाःम्ह वैज्ञानिक जुयाः पिदनेत सफल जुल । थुकिया पाय्छि अःखः छम्ह विद्यार्थीं एसएलसीइ ८७ प्रतिशत हल, तर वयात साइन्स विषय ब्वने हे मास्ति मवः, वं कमर्स विषय ल्यल, कारण वया विद्यार्थी जीवन ब्वँ जक ब्वनाः सिधयेके मास्ति मवः खनिं ।

ब्वँ नं ब्वनेगु अतिरिक्त क्रियाकलापय् नं सक्रिय जुइगु नापं लिपा वनाः सफल उद्यमी वा कुशल व्यवस्थापक जुइगु इच्छा दुगुलिं डिस्टिङ्गसन वःसां वं साइन्स मब्वँसे कमर्स कयाः ब्वन, उकिइ व अतिकं लय्तायाच्वंगु दु ।

आः हानं जगया बारे खँ ल्हाये –एसइइया अंगय् डाक्टर, इन्जिनियर, पाइलट, नर्स, वैज्ञानिक नांया छेँ दनेगु खःसा धिसिलाःगु जग ला दये हे धुंकल, अज्याःगु छेँ दनेत साइन्स डिजाइनयागु छेँ दनेमाल, उकिया निंतिं फिजिक्स, केमेस्ट्रि, म्याथ वा फिजिक्स, केमेस्ट्रि बाइलोजि कयाः अध्ययन यायेमाल ।

अप्वः पर्सेन्ट हःम्हेस्यां साइन्स हे ब्वनेमाः, कम पर्सेन्ट हःम्हेस्यां कमर्स वा आर्टस ब्वनेमाः धइगु धारणायात त्याग यायेमाःगु दु । ९० प्रतिशत हःम्ह विद्यार्थीं कमर्स ब्वंसां जिउ, आर्ट ब्वंसां जिउ, यदि वया इच्छा दुसा उकथं ब्वनेमाः । साइन्स बाहेक मेगुलिइ इच्छा हे मदुसा साइन्स हे ब्वनेमाः ।

एसइइया जगय् कुशल प्रशासक, कानुन व्यवसायी वा न्यायाधीश, अनुसन्धान अधिकृत, इतिहासकार, पत्रकार, भाषाविज्ञ, अर्थशास्त्री, समाजशास्त्री, गभर्नर, साइकोलोजिस्ट, उद्घोषक, कलाकार, संगतिकार, नृत्यकार नांया छेँ दनेगु खःसा आर्ट नांया छेँ दनेमाल । उकिया निंतिं इतिहास, नेपाली, अंग्रेजी, जियोग्राफि, इकोनोमिक्स, सोसियोलोजी, ललितकला, हस्पिटालिटीया अध्ययन यायेमाल ।

एसइइया जगय् कुशल व्यवस्थापक, सिए, कम्पनी सचिव, बैंक, थःगु ज्या स्टार्टअप, गभर्नर, शेयर कारोबारी, उद्योगपति, होटल व्यवसायी, आइटी एक्स्पर्ट, सफ्टवेयर एक्स्पर्ट नांया छेँ दनेगु खःसा कमर्स नांया छेँ दनेमाल, उकिया निंतिं इकोनोमिक्स, इंग्लिस, म्याथम्याटिक्स, विजनेश स्टडिज, मार्केटिङ्ग, एकाउन्टिङ्गया अध्ययन यायेमाल ।

एसइइ धुंकाः छु ब्वनेगु धकाः क्वय् न्ह्यथनाकथं निर्णय यानादीमते

१) जिपिं पासापिं दक्व साइन्स ब्वं वने धाःगुलिं जि नं साइन्स हे ब्वनेगु

२) जिपिं नापनापं जुयाच्वंपिं पासापिं त्वःफी धकाः जि ग्याः, अथे जूगुलिं पासापिंसं छु ब्वने धाल, जि नं व हे ब्वने । (वास्तवय् मेगु हे ब्वनेगु इच्छा दु)

३) जिमि मां व बाःपाखें साइन्स ब्वनाः डाक्टर वा इन्जिनियर हे जुइमाः धाःगुलिं जि साइन्स ब्वने (वास्तविकता व मचा साइन्स ब्वनेत फिट हे मजू) ।

४) जिं जिगु निंतिं मखु, जिगु इच्छा कथं मखु, मांबाः वा तता÷दाजुपिनिगु इच्छा पूवंकेत उमिसं छु धाल व हे ब्वने । (वास्तविकता व मचाया व विषयप्रति इच्छा हे मदु ।)

५) थ्व कलेजं जितः स्कलरशीप बी धाःगुलिं जि व हे कलेजय् उमिसं धाःगु हे ब्वने । (वास्तविकता– व मचाया ब्वने मास्ति वःगु कलेज मेगु हे दु)

६) जिमि अबुं जितः बांलाःगु आइफोन न्यानाबी धाःगुलिं साइन्स हे ब्वने । (वास्तविकता – व मचाया समाजसेवी जुइमास्ति वः ।)

७) प्लस टु पास जुइ धुंकाः मोटरसाइकल स्कुटर न्यानाबी धाःगुलिं साइन्स हे ब्वने । (वास्तविकता – व मचाया लयर जुइमास्ति वः ।)

८) फलानाया कायं साइन्स ब्वनाः गुलि ध्यबा कमे यात, छं नं साइन्स ब्वनाः उलि हे कमे यायेफइ धाःगुलिं जि साइन्स हे ब्वने । (वास्तविकता– व मचाया कलाकार जुइमास्ति वः ।)

९) फलानाया म्ह्याय् कमर्स ब्वनाः थःगु हे अफिस चायेकाः कुस्त दां कमे याःगुलिं छं नं कमर्श हे ब्वँ धाःगुलिं जि कमर्स हे ब्वने । (वास्तविकता – व मचाया वैज्ञानिक जुइ मास्ति वः)

थुकथं निर्णय यानादिल धाःसा छिगु शैक्षिक जीवन व करिअर नितां बर्बाद नं जुइफु । उलि जक मखु फ्रस्ट्रेट जुयाः मानसिक समस्या नं जुइफु ।

निर्मल वज्राचार्य