निःशुल्क व अनिवार्य शिक्षाय् चुनौति
शिक्षाया ख्यलय् गुलिखे प्रगतिशील ज्याझ्वःत दुथ्याःसां नं लगानीया अपर्यप्ततां निःशुल्क व अनिवार्य शिक्षाया कार्यान्वनय् चुनौति खनेदु । शिक्षा ख्यलय् कुल बजेटया २० प्रतिशत बजेट विनियोजित जुइमाःगु अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिवद्धतायात नेपाल सरकारं पूरा मयाःगु धासें शिक्षाया जानकार, शिक्षक समुदाय व नागरिक ख्यलं टिप्पणी यानाहःगु दु ।
अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिवद्धताकथं कुल बजेटया म्होतिं नं २० प्रतिशत वा गार्हस्थ उत्पादनया ६ प्रतिशत बजेट शिक्षा ख्यलय् उपलब्ध याकेमाः । अर्थमन्त्री डा. युवराज खतिवडां थ्व हे वंगु जेठ १५ गते संसदय् न्ह्यब्वयादीगु आर्थिक दँ २०७६÷०७७ या बजेटय् सार्वजनिक शिक्षा ख्यःयात गुणस्तरीय व प्रतिभाशाली दयेका यंकेगु महत्वपूर्ण योजना दुथ्याकूगु सकारात्मक जूसां नं शिक्षा ख्यःया निंतिं बजेट वृद्धि मयाःगु खँय् चिउताः प्वंकूगु खः ।
शिक्षा ख्यलय् अपर्याप्त लगानीं जीवनस्तरय् गुणात्मक सुधार यायेगु, सामाजिक न्यायसहितया द्रुत आर्थिक विकास यायेगु व समाजवादोन्मु अर्थतन्त्रया आधारशील निर्माण यायेगु थेंज्याःगु बजेटं काःगु लक्ष्य पूवंकेत थाकुइगु वय्कःपिनिगु धापू दु । बजेटय शिक्षा ख्यःया निंतिं कुल छगू खर्ब ६३ गू अर्ब ७६ गू करोड बजेट (१० दशमलव ६८ प्रतिशत) विनियोजन याःगु दु ।
आकारया दृष्टिं चालु आर्थिक दँया तुलनाय् २९ अर्बं अप्वः खः । संविधानया धारा ३१ बमोजिम माध्यामिक तहतक कानूनकथं निःशुल्क शिक्षाया मौलिक हक जूसां नं उकिया निंतिं उगु बजेट पर्याप्त मजुइगु स्पष्ट दु । थुकिं सामुदायिक विद्यालयय् चन्दा वा ग्वाहालिया नामय् अभिभावकलिसें ध्यबा कायेगु प्रवृत्ति कायम जुइगु व निजी विद्यालयया बोलवाला कायम हे जुइगु खनेदु ।
शिक्षा सेवाय् ताःईतक ज्या यानादीधुंकूम्ह नेपाल सरकारया पूर्व सचिव महाश्रम शर्मां समग्रय् स्वयेबलय् शिक्षाया ज्याझ्वलय् छुं न्हूगु पन व सुधारया सम्भावना खने दुसां नं निःशुल्क व अनिवार्य शिक्षा गुकथं सुनिश्चित जुइ धइगु दृष्टिकोणया अभाव जूगु धयादी । वय्कलं धयादिल, ‘स्वयंसेवक शिक्षक छ्वयेगु खँ न्हापा नं जूगु खः, छुं ई दी धुंकाः हाकनं पुनःसंचालन जुइगु जूगु दु तर थुकिं जक विद्यालयया गुणस्तर अभिवृद्धि जुइमखु ।
अपुग शिक्षकया दरबन्दी थप यायेगुपाखे वनेमाः ।’वय्कलं न्हिनय् खाजा व न्यागू अर्बया राष्ट्रपति शैक्षिक सुधार कोष स्थापना सकारात्मक जूगु तर सामुदायिक विद्यालयया रुपान्तरण गुकथं यायेगु, स्थानीय तहया भूमिका छु जुइ धइगु अपर्याप्त लगानीं सरकारया प्राथमिकता छुकी खः धइगु स्पष्ट मजू धयादिल ।
शिक्षक दरबन्दीया सम्बन्धय् सुझाव बीत गठन यानातःगु शर्मा नेतृत्वया कार्यदलं देशय् करिब न्यय्न्हय्द्वः शिक्षक अपुग जूगु सुझाव बिउगु खः । नेपाल शिक्षक महासंघया उपाध्यक्ष तिलक कुँवरं बजेटं शिक्षकया मुद्दायात संबोधन मयाःगु व स्वयंसेवक शिक्षाया नामय् शिक्षकया प्रकार अप्वयेकेगु व विद्यालयय् विकृति हइगु टिप्पणी यानादिल ।
राहत शिक्षकयात आन्तरिक दरबन्दीया आधारय् सीमित प्रतियोगिता याकेत व बालविकास शिक्षकयात दरबन्दीइ हयेत आवश्यक बजेट विनियोजन जूगु मदु । थौंकन्हय् देय्या ३५ द्वः व न्ययन्यागू विद्यालयमध्ये २७ द्वः ७२८ सामुदायिक विद्यालय दु । सामुदायिक विद्यालयय् थौंकन्हय छगू लाख न्यय्छद्वः७४८ म्ह शिक्षक दु ।
आधारभूत तहय् ५५ गू लाख ५५ द्वः विद्यार्थी दु । बजेटय् वि.सं. २०७६ निसें २०८५ यात सामुदायिक विद्यालय शैक्षिक गुणस्तर अभिवृद्धि दशकया रुपय् न्ह्यःने न्ह्याकेगु, दक्वं सामुदायिक विद्यालयया भौतिक पूर्वाधार सुधार याना यंकेगु, वइगु दँय् ३०० विद्यालय भवन निर्माण व कक्षाक्वथा विस्तारया निंतिं च्यागू अर्ब न्यय्स्वंगू करोड विनियोजन याःगु दु ।
दुर्गम व हिमाली क्षेत्रया विद्यालय व अपांगता जूपिं मस्त अध्ययन याइगु विद्यालयय् आवासीय सुविधा प्रबन्ध याना यंकेगु न्ह्यथनातःगु दु ।
‘म्हसीके थःगु चा, दयेके थःगु हे देय्’ अभियान संचालन यानाः प्राविधिक विषयय् स्नातकोत्तर व स्नातक ल्याय्म्हतय्त शिक्षक विद्यार्थी अनुपातय् यक्व दुगु गणित, अंग्रेजी व विज्ञान शिक्षक मगाःगु खःसा विद्यालयय् स्वेच्छिक रुपय् शिक्षण स्वयंसेवकया रुपय् परिचालन जुइत्यंगु खः ।
अज्याःगु विषयय् मगाःगु शिक्षकया निंतिं शिक्षण सिकाइ अनुदान तकं यानाः छगू अर्ब न्यय्गू करोड विनियोजन याःगु दु । बजेटं पूर्ण साक्षर जिल्लाया संख्या ७० गू थ्यंकेगु न्ह्यथंगु दु । थौंकन्हय् ५० गू जिल्ला पूर्ण साक्षर घोषणा जुइधुंकूगु दु । शिक्षा, विज्ञान व प्रविधि मन्त्रालयया सहसचिव डा. हरि लम्सालं मन्त्रालयं निःशुल्क शिक्षाया निंतिं माग यानागु ति बजेट विनियोजन जूगु खने मदुगु व पूर्ण ज्याझ्वः अध्ययन यानाः थःपिं न्ह्यः वनेगु धयादिल ।
नागरिक संजालया चिउताः
सामाजिक संस्थाया संजाल ‘शिक्षाया निंतिं राष्ट्रिय अभियान (एनसीइ) नेपालं’ नेपाःया संविधानं यानातःगु व्यवस्था अनुरुप शिक्षाया मौलिक हकयात व्यवहारतः कार्यान्वयन यायेत, दिगो विकास लक्ष्यया संकल्प व नेपाल सरकारं काःगु ‘समृद्ध नेपाल सुखी नेपाली’या लक्ष्ययात सार्थकता बीत शिक्षाय् लगानी अपर्याप्त जूगु न्ह्यथंगु दु ।
उगु संजालं उच्चस्तरीय राष्ट्रिय शिक्षा आयोगया प्रतिवेदन सार्वजनिक यानाः उकिया कार्यान्वयन यायेत नं माग याःगु दु ।
एनसीईं जारी याःगु विज्ञप्तीइ आधारभूत तहय् निःशुल्क व अनिवार्य शिक्षा, न्हिनसिया खाजाया व्यवस्था, मांभासं शिक्षा प्राप्त यायेगु, सामुदायिक विद्यालयया भौतिक सुधार याना यंकेगु, विपन्नता, अपांगता व विशेष प्रकृतिया मस्तय् निंतिं छात्रवृत्तिया व्यवस्था, अपर्याप्त शिक्षकया समस्या समाधान यायेत स्वयंसेवक शिक्षकया व्यवस्था लगायतया योजनायात धाःसा अभियानं सकारात्मक रुपं काःगु दु ।
LEAVE YOUR COMMENTS