छुं न्हि न्ह्यव जक येँया टेकुइ च्वगु शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालय् छम्ह मनू हैजाया संक्रमण जूगु लुइकूगु खः । नेपालय् दँय्दसं तांन्वःगु मौसम वलकि हैजाया ल्वगि लुया वयाच्वंगु दु । वंगु वालय् हैजाया संक्रमण जूम्ह ल्वगि लुया वःगु समाचारं थ्व ल्वय् प्रकोपया कथं न्यना वनीगु खः कि धयागु ग्याःचिकु नं ब्वलंगु दु ।

तर चिकित्सकतय्सं धाःसा अपाय्सकं ग्याये मायेक महामारीया अवस्था मदुगु खँ धाःगु दु । शुक्रराज ट्रपिकलया इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाया प्रमुख डा. विवेककुमार लालं बिबिसीलिसे खँ ल्हासें हैजा जुल धाःम्ह मनू उपचार यानाः स्वस्थ जुयाः छ्यं लिहां वनेधुंकूगु खँ धयादीगु दु ।

वय्कलं उम्ह विरामीया छेँजः व जःलाखःला सुयाके नं हैजा खनेमदुगुलिं अवस्था सामान्य हे दुगु खँ धयादीगु दु । हैजा छगू सुरुवा ल्वय् खः, अले थ्व दूषित लः व नसाज्वलं पाखें सरे जुया वइ ।

डा. लालया कथं उम्ह मनुखं छ्यलाच्वंगु हिति व तुंथिया लः दूषित खनेदुसां अन हैजा जुइकीगु भिब्रिओ कोलरी नांया ब्याक्टेरिया धाःसा मलूगु खँ धासें उम्ह मनूयात गुकथं हैजाया जीवाणु सुरुवा जूगु खः व धाःसा पत्ता लगे जुइमफुगु खँ धयादीगु दु । लिसें वय्कलं हैजा महामारीया कथं न्यना वनेफुगुलिं सामान्य झारापखाला जक जूसां अप्वः सावधानी नालेमाःगु खँ धयादीगु दु ।

छु खः हैजा ?

– हैजा छगू गम्भीर कथंया झारापखाला ल्वय् खः । इलय् हे उपचार मयात धाःसा थ्व ल्वचं कःम्ह मनू छुं घौ लिपा हे सी नं फु ।

– थ्व भिब्रिओ कोलरी नांया व्याक्टेरिया (जीवाणुं) सरे जुइगु ल्वय् खः ।

– अनुसन्धानकर्तातय् कथं विश्वन्यंकं दँय् १३ लाख निसें ४० लाख तक मनूतय्त हैजाया संक्रमण जुइगु जुयाच्वंगु दु ।

– हैजाया कारणं विश्वन्यंकं दँय् २१००० निसें १,४३००० तक मनूतय् सिनाच्वंगु अनुमान यानातःगु दु ।

– हैजा जूपिं ८० प्रतिशत विरामीयात जीवनजल छ्यलाः सफलतापूर्वक उपचार यायेफइ ।

– गम्भीर कथंया हैजा जुल धाःसा तुरुन्त एन्टिबायोटिक व नसापाखें सलाइन बियाः उपचार यायेमाः ।

– मेमेगु लखं जुइगु ल्वचय् थें हैजा रोकथाम यायेत नं सुरक्षित लः व सरसफाइ महत्वपूर्ण जुइ ।

– विश्व स्वास्थ्य संगठनं हैजापाखें जुइगु मृत्यु ८० प्रतिशत म्हो यायेगु ताः तयाः सन् २०१७ य् छगू रणनीति हःगु खः ।

गुकथं रोकथाम यायेगु

हैजा व मेमेगु लःपाखें सरे जुइगु सरुवा ल्वय् रोकथाम यायेत त्वनेगु लःया स्रोत हे सफा जुइमाः । त्वनेगु लःया लिसें धःया व्यवस्थापन नं तसकं महत्वपूर्ण जुइ । यक्वसिनं छगू हे स्रोतपाखें लः त्वनेगु व धः व शौचालय व्यवस्थित मदुगु थासय् हैजा महामारी कथं ब्वलनीगु सम्भावना यक्व दइ ।

थुकिया लिसें व्यक्तिगत सरसफाइलय् नं विशेष ध्यान बीमाः । नये न्ह्यः नयेधुंकाः, फोहर संकेधुंकाः, चःबिइ वनेधुंकाः साब्वं लखं ल्हाः सिलेगु बानी यायेमाः ।

गुकथं पत्ता लगे जुइ ?
इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाया कथं थगुने नं येँय स्वम्हेसिके हैजा खनेदुगु खः । हैजा संक्रमण खःमखु सीकेत प्रयोगशालाय परीक्षण जूगु खः । स्वनिगः दुने व पिने अझ नं यक्व थासय् त्वनेगु लः व धःया व्यवस्थापन लिसें व्यक्तिगत सरसफाइया स्थिति बांलानाच्वंगु मदुगुलिं स्वनिगः पिने नं हैजा न्यनेफुगु सम्भावना दनिगु खँ धाःगु दु ।

देय्या गुलिखे थासय् अझ नं झाराबान्ताया कारण लुइकेगु निंतिं बांलाःगु प्रयोगशाला मदुगुलिं हैजा खः कि मखु धयागु सिइकेत थाकुनी ।
हैजा मन्यंकेगु खःसा हैजा खनेदुगु थासय् थ्व ल्वय या संक्रमण याइम्ह जीवाणुया स्रोत हे मालाः उकिया व्यवस्थापन यायेगु हे दकलय् बांलाःगु उपाय खः ।

गुकथं जुइ संक्रमण ?
– हैजाया जीवाणु चिपुगु आन्द्राय् संक्रमण याइ । तांन्वःगु व वा व इगु मौसमलय् लःया स्रोतय् हैजाया जीवाणु ल्वाकज्याःवन धाःसा अज्याःगु दूषित लः त्वंम्ह मनूयात थ्व ल्वय् संक्रमण जुइ । अथेहे दूषित नसाज्वलं नल धाःसा नं थ्व ल्वय् सरे जुइफु । उकिं लः क्वाकाः व नसाज्वलं नं बांलाक बुकाः जक नयेत चिकित्सकतय् सल्हा बी ।

हैजा जूम्ह मनू दिसा लखय् ल्वाकज्याः वनाः उकिया ब्याक्टेरियां लःयात दूषित यानाबी, अले अज्याःगु लः त्वनेकि मेम्ह मनूयात थ्व ल्वय् सरे जुइ । उकिं सरसफाइलय् विशेष ध्यान बीमाःगु खँ नं चिकित्सकतय्सं धाःगु दु ।

 

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS