अन्योलय् सहकारी

करुणारत्न बज्राचार्य

परापूर्वकालंनिसें अनौपचारिक रुपं समाजय् दुगु गुथि, धुकुति, भजन मण्डल, दाफा आदिं सहकारी अभियान दु धइगु क्यं । सहकारीं नेपालय् थौं स्वयां ६२ दँ न्ह्यः २०१३ सालंनिसें औपचारिक रुप धारण याःगु खः । चितवनया बखानपुरय् च्वंगु छगू गामय् दुगु उगु सहकारीं सुरु जूगु नेपाःया सहकारी आन्दोलनया झ्वलय् थांै ३५ हजारगू सहकारी थ्यनेधुंकूगु दु । यलय् नं थ्व झ्वलय् थीथी कथंया सहकारी संघसंस्था नीस्वनाः सञ्चालन जुया वयाच्वंगु दु ।

न्हापा न्हापा पंचायतकालय् जिल्ला सहकारी संघ स्थापना यानाः, सचिव नियुक्त यानाः थ्व संघयात सरकार नियन्त्रित संस्था कथं सञ्चालन यानावःगु खः । महालक्ष्मीस्थानय् दुगु थ्व संस्थापाखें हे न्हापा न्हापा कृषकतय्त साःयात बन्दोबस्त यायेगु, हेटौंडा सिमेन्ट हयाः मीगु नापं थीथी कथंया खाद्य पदार्थ व कृषि बिउविजनया ओसारपसार व विक्री वितरण प्रणालीइ सहजीकरण याना वयाच्वंगु खः ।

देसय् प्रजातन्त्र वयेधुंकाः धाःसा सहकारीया मान्यताय् भचा हिउपाः वःगु दु । थ्व स्वयां न्ह्यः तक सरकार नियन्त्रित सहकारी संघसंस्थाय् बुलुहुं जनसमुदाय नं खनेदत ।सहकारीया हे जग्गा, सहकारीया हे भवन तर सरकारी स्वामित्वय् चले जुया वयाच्वंगु सहकारी अभियान अबलय् तीव्र गतिं न्ह्यात, गबलय् देसय् २०४६ सालया जनआन्दोलन सफल जुल ।

न्हापां २०४८ सालय् सहकारी ऐन वयेधुंकाः यल जिल्लाय् नं धमाधम सहकारी संघसंस्था नीस्वनेगु ज्या जुल । नीन्याम्ह सञ्चालक दयेवं न्हूगु सहकारी दर्ता याये दइगु अबलय्या नियम कथं धमाधम सहकारी दर्ता जूगु खः । थ्व झ्वलय् यलय् जक आः झिंनिसःगू सहकारी संस्था दर्ता जुयाच्वंगु दु । उकी मध्ये खुुसः व स्वीगू धइथें बचत तथा ऋण सहकारी संस्था दु ।

सरकारं डिभिजन सहकारी कार्यालय खारेज यायेधुंकूगु स्थिति दु । डिभिजन सहकारी कार्यालय खारेज यानाः फुक्कं सहकारी संघसंस्थात स्थानीय निकाय अन्तर्गत तयेगु धकाः सरकारं घोषणा याये धुंकूगु दु । तर आःतकं नियमावली मवःगु कारणं थ्व ज्या अलमल जुयाच्वंगु दु ।

२०४९ सालय् सहकारी नियममावली लागु जुइधुंकाः थ्व संस्थातय्सं धमाधम थःपिनि कारोबार विस्तार यानायंकल । डिभिजन सहकारी कार्यालयया स्थापनां थुकियात व्यवस्थित व मर्यादित यायेत ग्वाहालि यानाच्वन । आः हाकनं छक्वः थ्व फुक्कं सहकारी संघसंस्थाय् अन्योलपूर्ण स्थिति ब्वलंगु दु । सरकारं डिभिजन सहकारी कार्यालय खारेज यायेधुंकूगु स्थिति दु ।

डिभिजन सहकारी कार्यालय खारेज यानाः फुक्कं सहकारी संघसंस्थात स्थानीय निकाय अन्तर्गत तयेगु धकाः सरकारं घोषणा याये धुंकूगु दु । तर आःतकं नियमावली मवःगु कारणं थ्व ज्या अलमल जुयाच्वंगु दु । २०७४ साल कार्तिक १ गते न्हूगु सहकारी ऐन लागू याःगु खः । थ्व ऐनय् स्थानीय निकाययात सहकारी संस्थात व्यवस्थापनया जिम्मेवारी बिइगु खँ न्ह्यथनातःगु दु ।

तर थुकियात स्पष्ट याइगु कथं नियमावली धाःसा आःतकं दयेके फुगु मदुनि । थथे नियम कानून वा ऐन धाःसा वइगु तर नियमावलीया अभावं यानाः सहकारी भद्रगोल अवस्थाय् दु ।स्थानीय तह वा छगू नगरपालिका वा छगू गाविस जक कार्यक्षेत्र दयेकाः ज्या यानाच्वंगु संघसंस्था ला छगू स्थानीय निकाय अन्तर्गत च्वनी, पाय्छि हे जुल । तर निगू गाउँपालिका वा निगू नगरपालिकाय् कार्यक्षेत्र दयेकातःगु जुल धाःसा उगु संघसंस्थायात स्थानीय निकायं मस्वसे प्रदेश सरकारं स्वयेमाःगु प्रावधान दु ।

थ्व ज्यां यानाः नं गुलिखे सहकारी संघसंस्थाय् दर्ता, सञ्चालन व अनुगमनया ज्या आः सुयागु नीति निर्देशन अनुसार यायेगु धइगु अन्यौल ब्वलनाच्वंगु दु । देय्न्यंकं कार्यक्षेत्र लागू जुयाच्वंगु संघ वा सहकारीयात संघीय सरकारं हे अनुगमन यायेगु व नीति निर्देशन बिइमालीगु जुल । अथेहे निगू वा निगू स्वयां अप्वः स्थानीय निकाय वा जिल्लाय् कार्यक्षेत्र दुगु सहकारी संस्था जुल धाःसा प्रदेश सरकारं स्वये मालीगु जुल ।

थथे गुगु स्तरया सहकारी संस्था गुकथं स्वयेगु धइगु खँ आःतक नं अन्यौल जूगु कारणं सहकारी संस्थात अलपत्रय् लानाच्वंगु खः । २०५५ आश्विन ६ गते स्थापना जुयाः यलय् नगर दुने जक थःपिनि कार्यक्षेत्र लागू यानातःगु रत्नाकर बचत तथा ऋण सहकारी संस्था ला आः तप्यंक यल महानगरपालिकां स्वइगु जुल । तर महालक्ष्मी नगरपालिका व गोदावरी नगरपालिका दुने स्थापना यानातःगु सहकारी धाःसा आः उमिसं जक स्वयां गाःथाय् प्रदेशं तकं स्वयेमालीगु स्थिति वःगु दु ।

थथे जूगु कारण धइगु न्हूगु संविधान वयेधुंकाः नगरपालिका घोषणा याःगु गुलिखे नगरपालिकाय् तत्कालिन निगू स्थानीय निकाययात ल्वाकछ्यानाः छगुलिइ हःगुलिं नं खः । जिमिगु रत्नाकर बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाया हे खँ ल्हायेगु खःसा आर्थिक भ्रमण, बाल बचत, जात्रा पर्वय् ग्वाहालि यायेगु व मेमेगु ज्या यानाच्वंसां यल दुने हे जक कार्यक्षेत्र दयेकाः ज्या यानाच्वनागु दु ।

तर जिमित नं आः गन प्रतिवेदन बुझे यायेगु, गन नियमावली कायेगु, अले गनं नियमन याकाः थःपिंत पारदर्शी यायेगु धइगु अन्योल ब्वलनाच्वंगु दु । अझ गुलिं गुलिं सहकारी ला मर्ज यायेगु वा निगू स्वंगू मिले यानाः छगू याये मालीगु अवस्था नं वयाच्वंगु दु । आः न्हूगु प्रस्ताव कथं महानगरपालिका दुने न्यागू जक सहकारी तये दइगु, नगरपालिका दुने स्वंगू जक सहकारी तये दइगु, गाउँपालिका दुने निगू जक सहकारी तये दइगु अले गुलिं थासय् जिल्लाय् हे छगू जक सहकारीया अस्तित्व दइगु प्रस्ताव जूगु दु ।

न्हूगु प्रस्ताव कथं महानगरपालिका दुने न्यागू जक सहकारी तये दइगु, नगरपालिका दुने स्वंगू जक सहकारी तये दइगु, गाउँपालिका दुने निगू जक सहकारी तये दइगु अले गुलिं थासय् जिल्लाय् हे छगू जक सहकारीया अस्तित्व दइगु प्रस्ताव जूगु दु । थुकिं नं अन्यौल ब्वलनाच्वंगु दु ।

थुकिं नं अन्यौल ब्वलनाच्वंगु दु । देशय् दुगु ३५ हजार सहकारी संस्था आः तकं डिभिजन सहकारीया मातहतय् चले जुयाच्वंगु खः । आः सुयागु मातहतय् चले यायेगु धइगु नं अन्यौलय् लानाच्वंगु दु । दक्षिण कोरियाय् नं न्हापा न्हापा स्वीन्याद्वः सहकारी म्हो यायां, मर्ज यायां आः छगू निगू दर्जन हे जक सहकारीं देय्न्यंकं ज्या यानाच्वंगु दु । नीन्याम्ह दुजः मुनेवं सहकारी दर्ता याये फइगु प्रावधान दुगु इलय् दर्ता यानातःगु आपालं सहकारी आः नं अन्यौलय् तिनि ।

थज्याःगु अन्योलया दथुइ आः नं न्हूगु नियम कथं सछिम्ह मनूया नागरिकता दयेवं सहकारी दर्ताया प्रावधान दु ।छगू हे परिवारया दुजः छगू बाहेक मेगू सहकारीइ च्वने मजिउगु प्रावधान वःगु दु । सछिम्ह हे जक च्वनाः सञ्चालन यानाच्वंगु सहकारीनिसें १ लाख ३० हजार सदस्य दुगु झापाया सहारा नेपाल थेंज्याःगु सहकारी नं आपालं दु । थज्याःगु सहकारीयात आः गुकथं व्यवस्थापन यायेगु धइगु हाथ्या ब्वलंगु दु ।

सहकारी संघ नं डिभिजन सहकारी कार्यालय अन्तर्गत चले जुजुं वयाच्वंगुलिइ आः थज्याःगु संघसंस्थात नं स्थानीय निकाय अन्तर्गत चले यायेगु धायेधुंकाः थुकी आः स्थानीय निकायं हे ध्यान बीमाःगु जूवःगु दु । सहकारीविद्, योजनाविद् व अनुगमनय् ज्या याइपिंत नं तसकं मछिनाच्वंगु स्थिति दु । खास यानाः विधि व प्रविधियुक्त सहकारी स्थापना याये मफुगु हे दकलय् तःधंगु दोष खः ।

उकिसनं छुं नं सहकारीया सञ्चालकतय्सं आः तक प्रमाणपत्र कयाः वा लाइसेन्स कयाः ज्या यानाच्वंगु मदु । यायां हे सयेकूपिं जुयाः नं उमि दथुइ नं आपालंआपाः कमी कमजोरी दु । सहकारी बिसिउँ वनेमाःगु अवस्था वयाच्वंगु दु । उकियात व्यवस्थित याये फयाच्वंगु मदु । न्ह्यागु हे ज्या जूसां व्यावसायिक जुइ मफुत धाःसा स्यनी । सहकारीया मामलाय् नं अज्याःगु हे अवस्था दु ।

थन सुं नं प्रोफेसनल मदु । विश्व सिद्धान्त, सार्क सिद्धान्त कथं हे सहकारी चले जुयाच्वंगु दु । यायां सयेकाच्वंगु दु । अथेनं स्थानीय निकायं बांलाक व्यवस्था यात धाःसा थौं मखुसा कन्हय् वनाः सहकारी अभियान अझ व्यवस्थित व मर्यादित जुइगु खँय् निगू मत मदु । यल छगू सहकारीमय जिल्ला खः । यलया जिल्ला सहकारी संघ नं तसकं बांलाःगु खः । नापं बैंक व वित्तीय संघ संस्थाया मनूत नं बांलाः ।

अझ सहकारीया बांलाःपिं स्टाफत बैंकं साला कायेगु नं यानाच्वंगु दु । थौं ६२ क्वःगु सहकारी दिवस हनेगु न्हि तक वःगु इलय् यलया सहकारी आन्दोलनय् जिल्ला सहकारी संघ लिसें थनया मेमेगु सहकारीपाखें बांलाःगु हे ज्या याना क्यंगु खनेदु । ललितपुर जिल्ला सहकारी संघया वरिष्ठ उपाध्यक्ष वज्राचार्य लिसे खँल्हाबल्हाया लिधंसाय.

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS