‘पद्मदाइ द्यः जुयादीगु दु’

नारद वज्राचार्य

मोबाइलय् सः वयेवं स्वया । स्क्रिनय् खनेदत एच्त् । जिं फोन ल्ह्वना ।
–नमस्ते पद्मदाइ ।
–नमस्ते । – उखें पद्मदाइया लिसः वल।– जिं नारदयात छाय् फोनयानागु धाःसा आः पिहां वइगु जिगु प्याखं सफूया विमोचन नारदं यायेमाल ।
– पद्मदाइया सफूया विमोचन जिं यायेगु ? जितः थःत हे मछिना वल ।
– खः । नारदं हे यायेगु खः । न्हापा जिगु ख्यालः सपूm गणेश साय्मियात याकागु । आः थ्व सफू नारदं यायेगु । पद्मदाइ नं क्वःछिना हे धयादिल । जिगु मतिइ पद्मदाइया सफू हनेबहपिं पाखें विमोचन जूसा बांलाइगु खः । तर पद्मदाइ नं जितः ल्ययादिल । पद्मदाइया आग्रहयात जिं म्हाः नं धायेमफुत । न्ह्याः धायेगु हैसियत नं थःके दु थें मताल ।

पद्मदाइया न्हापांगु ज्याःजंक्वया लसताय् पद्मदाइया पिदनेमानिगु नाटक सफू छगू पिकाये दःसा ज्यू धकाः नरेश दाइ (नरेशबीर शाक्यं) खुलाति न्ह्यः हे जितः धयादीगु । अले नाटक मुनेगु भाला जितः बियादीगु । व हे नरेशदाइनं बियादीगु भाला जिं पूवंका । नाटक मुना । फुक्क फोटोकपि यानाः पद्मदाइयाथाय् वना । मुंगु नाटक छगू सफूयात गाइ थें मच्वन ।

निपु प्यपु मेगु नाटक तने मालीगु खनेदत । जिं च्वयेत आग्रह याना । लिसे लिसें जिमि दथुइ थौंया नेपालभाषाया नाटकया अवस्थाया बारे नं खँ जुल । नाटकया बिषयवस्तुयात कयाः नं खँ जुल । जिं झीगु भाषाय् ख्यालः ला दु तर हास्य नाटकया अभाव जूगु बारे नं न्ह्यथना । लिसें थौंया सामाजिक परिवेशया बारे नं खँ जुल ।

थुथाय् भचा यक्व दत पद्मदाइ नापमलाःगु । गनं सभा समारोहय् नापलाःसां हाइ हलो जक जुइगु । फ्यतुनाः खँल्हाबल्हा मजुयाच्वंगु । थौं नाटक सफू पिकायेगु त्वहलं जि पद्मदाइयाथाय् वनागु । वय्कःया नं जिलिसे यक्व खँ ल्हायेगु दुगु जुयाच्वन । न्हापा न्हापायागु खँ लुमंकाः यक्व खँ जुल । खँया सिलसिलाय् पद्मदाइ नं थःगु बारेया लाबला न्ह्यःया अजूचायापूगु छता खँ कनादिल ।

– नारद , उकुन्हु छकः जितः गजब हे जुल । थन हे । आः छ फ्यतुना च्वंच्वंथाय् उखे जःलाखःला छम्ह नापलाः वःगु, व नाप अथें खँ ल्हानाच्वनागु । जितः ला छक्वलं छु जू छु जू । जि ला अथें मचाया वन खनी । बेहोस जुल खनी । घौ निघौ लिपा जिं मिखा चायेकल खनि । क्वथा जायेक काय्पिं, म्ह्याय्पिं छय्पिं सकलें सकलें छेँजःपिं । जि वाताहां ।

जिं उखें थुखें स्वल खनि । जिं ला छुं चाःगु हे मखु । छय्पिं जिगु म्हय् धित्तुधिनाः बाः बाः धयाच्वन । जि धाःसा सुम्क । सुयातं म्हसिउ थें हे मयाः खनी । पद्मरत्न । पद्मरत्न धकाः जितः छम्हसें सःतल खनी । पद्मरत्न ? सु पद्मरत्न ? – धकाः अःखतं जिं हे न्यन खनी । छ का छ पद्मरत्न । छंगु नां पद्मरत्न धकाः जितः न्वखंक धाल हँ ।

जि धाःसा वाताहां वाताहां च्वंच्वन हँ । थःत हे म्हमसिइकाः । अले छु मानि । छय्पिं मस्त सकलें सकलें ह्वाँय्ह्वाँय् ख्वल खनी । स्वघौ प्यघौ लिपा तिनि जिं बांलाक चाल । गथे जूगु जुइ जितः ह ला ? छगू संजोग हे धायेमाल । थ्व सिबय् न्ह्यः पद्मदाइया निबन्ध पिकायेगु खँ वःगु खः । उबलय् नं निबन्ध मुनेगु भाला जितः हे वल ।

लिपा ख्यालः सफू पिकायेगु खँ वल । ख्यालः मुनेगु भाला नं जितः हे वल । पद्मदाइ बहुमुखी प्रतिभाया धनी खः । यक्व ख्यलय् वय्कः दु । संकटया इलय् राष्ट्रिय राजनीतिइ अहं भूमिकाय् वय्कः दुथ्यानाच्वंगु दइ । सकसितं वय्कः माः । पत्याः दु वय्कःप्रति । राष्ट्रिय, अन्तराष्ट्रिय मानवअधिकारया ज्याय् वय्कः सदां सक्रिय ।

आदिवासी, जनजाति, शोषित, पीडिततय्गु पक्षय् सदां हे संघर्षशील । उकिं वय्कः दिपा मदयेक सदां व्यस्त । वय्कःयात च्वकेत धर्ना बियाः हे च्वकेमाः । थ्व सिउ । न्हापा न्हापा नं ख्यालः, नाटक धेंधेंबल्लाः जुइबलय् वय्कःया जा नये तकं फुर्सत दइमखु । प्रेसया ज्या द हे दु । नेपालभाषा न्हिपौ पिकाये हे माल ।

साहित्यया उखें थुखें जुइगु ज्याझ्वलय् वने हे माल । यक्व मनूत थीथी सल्लाह काः वइ, उपिंलिसे खँ ल्हाये हे माल । वय्कःया बेफुर्सदी सकस्यां सिउ । उकिं खलः पुचःया मनूत वय्कःया मदन प्रिन्टिङ्ग प्रेसय् धर्ना बियाः हे थःत माःगु च्वसु च्वकःवनी । वय्कः नं म्हाः मधाइम्ह । धाःधाःम्हेसित धाःधाःगु च्वयाः बियाच्वनी ।

उबलय् मदनकृष्ण श्रेष्ठं नं थथे हे धर्ना बियाः च्वकाच्वंगु यक्वस्यां खं जुइ । जि नं वना । धर्ना बियाः छुं छुं च्वकेत । गुलिं गुलिं लेख छन्हुं हे पूवनी मखु । तःन्हु तःन्हु बिक्क च्वये मालाच्वनी । थज्याःबलय् खः मनूत अजूचाइगु वय्कः खनाः । वय्कःया तःधंगु खुबि धयागु – थौं न्यापाना खुपाना च्वयादी । अले थःके मतःसे उमित हे बियाछ्वइ ।

आः मेगु कंस पाखे धाइ । कंस वनीबलय् वहे न्हापा च्वयाः बियादीगुया लिपांगु पेजया अन्तिम पाराग्राफ छक्वः सर्रर स्वयादी । अले हानं कथहं च्वयायंकादी ।अजूचायापु वय्कःया स्मरणशक्ति । पुचः पुचः मनूत जिंपिं न्याम्ह च्वनाः नाटक म्हितेगु पद्मदाइ धाःवइ । गुम्हेस्यां जिपिं स्वम्ह च्वना ख्यालः म्हितेगु पद्मदाइ धाःवइ ।

पद्मदाइ नं सकलें म्हसिउ । नाटक, ख्यालः च्वयादीबलय् सु सु मनू छु पात्र जुयाः म्हितीगु खः उमिगु हे स्वभाव, खँ ल्हाइगु पहः वयेक डाइलग च्वयादी । गुकिं नाटक ख्यालः मञ्चन जुइबलय् पात्रत थः न्हापा लिपा गथे खँ ल्हायेगु खः अथेहे जक खँ ल्हाःसां दर्शकतय्त व स्वाभाविक अभिनय जू वनीगु । अथे यानाः च्वयेफुगु थ्व नं वय्कःया अजूचायापूगु खुबी खः ।

पद्म दाइ । अथें सोफाय् सुम्क च्वनाच्वंगु खःसां व सुम्क जुइमखु । अन नं व्यस्त हे जुयाच्वनी । थ्व सिउ । उकिं आः नं नाटक च्वकेत जि हे धर्ना च्वं वयेमालीगु खः धयागु जितः तायाच्वंगु । पद्मदाइथाय् छुं च्वकेत धर्ना च्वं वयेबलय् नं म्हाइपु मजू । वय्कलं च्वयाच्वनीबलय् घौनिघौ सुम्क च्वंच्वनेमाः धयागु मदु ।

थम्हं धायेमाःगु खँ, न्यनेमाःगु खँ धयाच्वंसा जिउ । वय्कलं उकिया नं लिसः बियाच्वनी । अथवा निम्ह स्वम्ह पासापिं धर्ना बिया च्वनेबलय् पासापिं थवंथवय् खँ ल्हानाच्वंसां जिउ । वय्कःयात छतिं डिस्टर्ब मजू । अझ गनं त्वाक्कतिक्क लिसः हे बियाच्वनी । च्वया नं च्वनी । तर थ्वपालय् पद्मदाइ नं जितः याउंका बियादिल । न्हापाया छपु निपु नाटक स्वयाः च्वये धयादिल । जि लिहां वया ।

न्यान्हु खुन्हु लिपा । पद्मदाइया हे जितः फोन वल– नारद, छपु नाटक च्वये सिधल । नारायणयात बियाहये । जिउ पदम दाइ जिउ– जि लय्ताःया थाःगाः हे मंत ।नारदं धाः थें नाटक जुल कि मजुल ? छकः स्व नं धयादिल । जिं जिउ धया । थुकथं मचायेक हे निवाः स्ववाःया दुने न्यापु नाटक च्वये सिधयेकादिल । व नाटक थथे खः –प्यम्ह तःकेहें, मचापिनि खँ, मां व काय्, सकलें ख्वयेमाःपिं, कलाःयात हायेकीम्ह मिजं ।

साधारण कथं न्हिइकाः न्ह्यब्वयातःगु खःसां प्यम्ह तःकेंहें नाटकय् मचायेक आः नं झीगु समाजय् मांया नामय् अधिकार मदुगु खँयात तसलं सः थ्वयेकादीगु दु । मचातय्सं मां मां जक धाइगु, गनं नं मांया नां च्वयेम्वाःगु । थौंया खायुगु समाजयात तिख्खरनक्सां व्यंग्य दु ।
थौंयापिं मचात । मोबाइल म्हिता च्वनी ।

गेम म्हिताच्वनी धकाः यक्व मांबौपिंसं चिउताः कयाच्वनी । खनेदयेक अथे खः सां अथेमखु न्हिं । उमिगु सोच चाःचू मखु । उमिसं ग्लोबल राइट क्लेम यायेमाःगु खँ ल्हायेसः । थन च्वनाः नं अमेरिकालिसे ह्यूमन राइट क्लेमया सः थ्वयेके फु धकाः मचापिनि खँ नाटकय् कनादीगु दु ।याकः काय् । यक्व सम्पत्ति दयाः स्यन वंगु यथार्थ ब्वयातःगु नाटक मां व काय् खः ।

झी मनू । समाजया थथ्याः क्वथ्याः कात्तुकानाः म्वानाच्वना । जीवन थथ्याः क्वथाय् थहांकुहां वनाः म्वानाच्वना । थथे हे म्वायेमाःगु झीगु बाध्यता । सायद थथे हे म्वायेगुयात जीवन धाइगु खः । जीवनय् सकतांं दुसां सुं नं मनूतय् दुःख प्वंगु मदु । छता कि छता दुःख मदुपिं मनू द हे मदु ।हरेकसिया हरेक दुःख । थीथी कथंया दुःख ।

शरीरय् घाः जुयाः दुःख । मनय् घाः जुयाः दुःख । प्राकृतिक विपत्तिं हयाबीगु दुःख । मनूया पशुत्वं यानाः जुइगु दुःख । दुःख अनेक प्रकारं जुइ । हरेकसित थःगु दुःख हे तःधं जुइ । अले वहे दुःखय् ख्वबि हायेकाः मनुखं थःगु जीवन हनाच्वनेमाःगु बाध्यतायात कुलातःगु नाटक सकलें ख्वयेमाःपिं खः ।

थौंया ब्यस्त जीवनय् तःकेँहे छकः नापलायेत नं अनसनया नाटक यायेमाःगु अवस्थाया चित्रण यासे न्ह्यइपुक न्ह्यब्वयातःगु हास्य नाटक खः कलाःयात हायेकीम्ह मिजं । धाथें थुकी कलाःयात हीमी चायेक हे हायेकातःगु दु । मंचन जुइबलय् थ्व नाटकं प्वाः स्याक्क हे न्हीकी । न्हिइकु न्हिइकुं जीवन सरस रुपं हनेगुलिइ हे जीवनया सवाः दु धयागु खँ ब्वँमि÷ स्वकुमियात ध्वाथुइका बी ।

पद्मरत्नया विविध आयाम दु । उकी मध्ये छगू आयाम धयागु वय्कः छम्ह साहित्यकार खः । वय्कः झीगु साहित्य निबन्ध, ख्यालः, प्याखं विधाया छम्ह सिद्धहस्त व्यक्ति खः। अथे ला उपन्यास,कविता, बाखं नं वय्कलं च्वयादीगु दु । अथेखःसां थ्व हे स्वता विधाय् वयेकः तसकं पोख्त । वय्कलं झीगिु साहित्यिक धुकुतिइ दुग्यंगु कृति बियाः जायेकादीगु दु । झीगु साहित्ययात तःमि यानादीगु दु । वय्कःया साहित्यय् झीसं गर्व यायेगु थाय् दु ।

वय्कःया पिदनेधुंगु सफूया धलः थुकथं दु –
निबन्ध
बुलुमि
बाथरुम व मेमेगु निवन्ध
ख्यालः
आः जितः नं तन् तन् दइवल
ख्याः बछि नी बछि
जिं लातकि…. व मेमेगु ख्यालः
प्याखं
ग्वय्दांंं व मेमेगु छधाः प्याखं
उपन्यास
हसिना
लुमंति
लुमंलुमं न्ह्यइपुसे च्वं
सम्पादन
लःहँय्
दक्खिनया बाली
जीवनी
झ्वाः मजुइगु स्वां (संयुक्त लेखन ः भाजु भूषणनाप )
वय्कःया ज्याःजंक्वया इलय् वय्कः आः द्यः जुयादिल धकाः हं वना । अःखबतं वय्कलं जितः थःगु प्याखं सफू ग्वय्दांंं व मेमेगु छधाः प्याखं विमोचन याके बियाः सम्मानित यानादिल ।

आः थज्याःगु खँ लुमंकेगु हे जक जुल । वय्कः पद्मदाइ अर्थात पद्मरत्न तुलाधर –द्यः जुयादीगु जक मखुत, द्यःया लोकय् झायादी धुंकल । वय्कलं थःगु ज्या व कृतिं अमरत्व प्राप्त यानादी धुंकल । अस्तु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS