लुँ छतोलाया नीच्यातका
जिमि मांया नां शीरमाया शाक्य, अबुया नां दानरत्न शाक्य खः । जि वि.सं. १९८७ साल चैत महिनाय् आमाइकुन्हु इतुंबहालय् बूगु । इतुंबहालय् दुने मखु, पिने ‘लुकुंपिने यतखा नांसिमाक्व’ त्वालय् । इतुंबहालं पिहां वयेगु थाय् जूगुलिं ‘लुकुंपिने’ धाःगु खः । अले न्हापा अन ‘नां सिमा’ छमा नं दुगु खः । आः व सिमा मदयेधुंकल । जिमिगु त्वालं पश्चिमय् वनकि यतखा त्वाःया दुवाः वइ, पूर्वय् वनकि च्वखाछेँ गल्ली वइ ।
नब्बे सालय् तःभुखाय् ब्वःबलय् जि स्वदँ जक दत, अबलय् जिमिगु छेँ दुन, अंगः प्वाः खनाः जितः लिकाःगु । जिमि अबुं सरकारयाके त्यास मकासे छेँ दन । जिमि थाना कापःया भोटो फीगु, सुरुवाः न्ह्यायेगु, लाकां न्ह्यायेगु चलन मदु । पासापिंनाप इतुंबहालय् म्हितः वनेगु । जितः च्यादँ–गुदँति दुबलय् इतुंबहाःया केशचन्द्रपारावर्त महाविहारय् बरे छुत ।
बरे छुइ धुंकाः थँजिनिसें क्वजितक विहारय् च्वंम्ह क्वाःपाःद्यः (भगवान द्यः) पुज्यायेगु पाः वइ । जिमिगु संघ दु, संघया बाज्यापिं, अबु, ककापिं, दाजुकिजापिं झ्वःलिक सकसियां पाः वइ । स्वदँय् छकः पाः वइ । च्यान्हुतक पाः फयेमाः । पाः फयेबलय् सुथ न्हापां निभाः द्यः मलूनिबलय् द्यःयात सनां याकेगु (ख्वाः सिकेगु), न्हाय्कं क्यनेगु, बँ पुनाः धाःमन्दः–लःया मन्दः) च्वयेगु ।
तुतः ब्वनाः च्वाम्वः गायेकेगु । हाकनं ९ बजेती सनां जक यायेम्वाः, मेगु गथे खः अथे हे यायेगु । अले घन्ट (गं) ज्वनाः इतुंबहाः चाःहिलेगु । इतुंबहालं बाकुननि, ताहाननि, काय्गःननि, ससुननि अनं बाहाच्वं कुहां वयाः केशचन्द्र विहारय् दुहां वनेगु । न्हिनय् २ बजे व बहनि नं साविक हे यायेगु । बहनि मत छकः बीमाः । उकियात सं यायेगु धाइ । छन्हुया प्यकः विहारय् वनाः उलि यायेमाः ।
तुतः ब्वनाः च्वाम्वलं गायेकेधुंकाः सिँग्वः नं दायेमाः । अथे धइगु छगः सिँग्वःयात ब्वहलय् दिकाः कथिचां दायेगु । सछि व च्याकः तक । पाःलाःम्हेसियां १२ बजेतक छुं नये मजिउ । भ्वय् वने मजिउ,, मेपिंसं थूगु नयेमजिउ, थम्हं हे जा थुयाः नयेमाः ।
इतुंबहालय् तारा द्यः दुगु थासय् जरुं तुं दु, सुयातं जनानागं ज्वन धाःसा अन पुँइ हायेकेगु चलन आतक दनि । जनानागं ज्वनीबलय् जरुं तुथिइ पुँइ हायेमाः ।
पुँइ हायेबलय् तिनितिनि सः वयेक गं थायेमाः । तुंथिइ च्वंम्ह नाग ख्वाँय् जूगुलिं गं थायेमाःगु धाइ । थथे पुँइ हायेगु ज्या च्यान्हुतक पाः लाःम्हेसिनं जक याइ । जिं घन्टाघर स्कुलय् नेपाली भचा ब्वना, अनं लिपा आखः मब्वना । घन्टाघर स्कुल दुबलय् त्रि–चन्द्र कलेज मचायेकूनि, छेँ धाःसा व हे । छेँय् अबुया तिसा दयेकेगु ज्यासः दु । जि झिंनिदँ दुबलय् सिंहदरवारया कर्णचोकय् ज्यामि ज्या याःवना । अन ज्यासः दु, वहलय् बुट्टा कीगु ज्या यायेगु ।
न्हिछिया १२ पैसा ज्याला बी । १० बजेनिसें ५ बजेतक ज्या यायेगु । अन मरिकःमि, सिँकःमि, दँकःमि, लं सुइपिं, बुँज्या याइपिं दक्वं दु । अबलय् पद्म शम्शेर जुजु । लुँ छतोलाया नीच्यातका जक ।त्वालय् केशचन्द्रया विहार गथे दत धकाः जिं न्यनातयागु खँ कने । केशचन्द्रया इतिहासय् गुरुमापाया खँ पिहां वइ । केशचन्द्रया तता व किजा दु । केशचन्द्र तसकं जू म्हितेमाःम्ह । अक्सर व तताम्हेसिया छेँ थँबहिली जा नयेत वनीगु ।
तताम्हेसिनं लुँया देमाय् जा तानाः नकीगु । छन्हु केशचन्द्रं लुँया देमा ज्वनावन, जूलय् पात, बुकल । लिपा ततायाथाय् जा नयेत वंबलय् तताम्हं बँय् जा तानाबिल । थःत हेला यात धकाः जा मनसे प्वःचित अले तिंख्यलय् वनाः ख्वःवन । प्वःचिनातःगु जा फ्वसा ह्वयाच्वन । फ्वसा ह्वःगु जा पानाः नये धकाः वं निभालय् जा पात ।
जा पापां केशचन्द्र न्ह्यलं ब्वनाच्वन । बखुंत वयाः पानातःगु जा छगः हे मदयेक फुक्क नयाबिल । जा नयेमखनाः केशचन्द्र ख्वल, ख्वख्वं हाकनं न्ह्यः वयेकल । पशुपतिइ च्वंम्ह कीर्तिमुख भैरवं व बखुंतय्त सःताः ‘अज्याःम्हेसिया जा छाय् नयागु ?’ धकाः ब्वः बिल । ‘का आः छिपिं अन वनाः लुँ खि फाः हुँ !’ धकाः वरदान नं बिल । दक्वं बखुंत अन वनाः खि फाः वन, खि फुक्कं लुँ जुल । केशचन्द्रया न्ह्यलं चाल ।
थःगु न्ह्यःने लुँ छद्वँ खंबलय् लय्ताल, लय्तायाः लुँ मुनाच्वंबलय् अन गुरुमापा (राक्षस) वल । ‘जितः नयेपित्यात, जिं छंत नयेत्यल’ धकाः गुरुमापां धाल । ‘पाजुं जितः नयेगु ला ?’ धकाः केशचन्द्रं धाल । थःत पाजु धाःम्ह भिंचायात नये मजिल धकाः गुरुमापां बरु वयागु लुँप्वः कुबियाबिल । केशचन्द्रं विहार दयेकल, गुरुमापा अन हे च्वन । वयात छु नकेगु ले ? थः मस्त ख्वयाः हायेकीबलय् ‘गुरुमापा काः वा धालकि छंगु आहार व हे’ धकाः केशचन्द्रं धाल ।
लिपा छन्हु थःहे काय ख्वःबलय् ‘गुरुमापा काः वा’ धकाः च्वाक्क धायेलात । गुरुमापा वयाः वयाम्ह मचा यंकल । वयां लिपा केशचन्द्रं गुरुमापायात तिंख्यलय् तयेयंकल, दछिया छकः छमुरि जाकिया जा व म्येय् छम्हेसिया ला नके हये धकाः बचं बियाः ।
तिंख्यलय् दुगु याकः सिमा क्वय् गुरुमापायात होलिपुन्हिकुन्हु बहनी छखे छमुरि जाकिया जा तग्वःगु पिचाय् व मेखे फछि जाकिया जा चिग्वःगु पिचाय् न्याकुबकुला (झ्यातु याउँ मसिउम्ह) जूम्ह ज्यापुं कुबियाः नकः यंकेगु चलन शुरु जुल ।
२००५ सालय् प्यूखा त्वालय् च्वंम्ह चन्द्रदेवी शाक्यनाप जिगु ब्याहा जुल । भम्चा दुलिइ तयाः हःगु, जोगी बाजं थानाः । इतुंबहालय् झ्वः भ्वय् नकागु ।
LEAVE YOUR COMMENTS