शाक्यत नांया लिउने घाइपिं जात मखु, वंश खः

संघरत्न शाक्य

नेपाल संवत् ११३८ बछलाथ्व १० (२०७५ बैशाख १६ गते, आइतवाः) छिगु पत्रिकाय् वंशीधर वज्राचार्यया ‘आः जिं छु वज्राचार्य मच्वये’ धाःगु च्वसु ब्वना । वसपोलं डा. केशवमान शाक्यया ‘नेपाःमि शाक्यतय् गौतम बुद्धलिसे स्वापू’ धइगु १६ पेजया सफू ब्वने धुंकाःलि बियाबिज्यागु प्रतिक्रिया खः । वसपोलं न्ह्यथना बिज्याःगु गुलिखे खँ हचुवाया भरं बिउगु जिं तायेका ।

थुकिया बारे छुं खँ स्पस्ष्ट यायेगु तातुनाः थ्व च्वसु च्वयाच्वना । खय्तला डा. केशवमानया सफू जिं ब्वनागु मदुनि, अथेखःसां वसपोलं बियादीगु प्रतिक्रिया हे जितः आपत्तिजनक ताल । दकलय् न्हापां वसपोलं वज्रयान, वज्राचार्य व पुजाआजा बारे न्ह्यथनातःगु खँ प्रति आपत्ति तायेकू थें जितः ताल ।

उगु सफू राष्ट्रिय शाक्य समाजनाप सम्बन्धित व नांया लिउने ‘शाक्य’ घाना च्वंपिंत इनीगु सफू धकाः धयाबिज्यात, थन शाक्यतय् संगठन राष्ट्रिय शाक्य समाज व शाक्य फाउण्डेशन जक मखु शाक्य महाविहार संघ नं दु धकाः थुइका बिज्यायेमाल । अले ‘नांया लिउने शाक्य घानाच्वंपिंत इनिगु सफूचा’ धकाः बडो हेपाहा पारां धयाबिज्यात । वसपोलं धायेत्यंगु छु, व हे मथुल ।

वसपोलं शाक्य, वज्राचार्य धइगु छुु खः, व नं मथू थें ताल । नांया लिउने शाक्य, वज्राचार्य तयातल धकाः अपवाद जुइकथंया खँग्वः छ्यलाबिज्यात । वज्राचार्य जुइ न्ह्यः वसपोल सु खः स्पष्ट याना बिमज्याः । वन्दे लुनाः वज्राभिषेक कालकि तिनि वज्राचार्य जुइगु कि आचार्य यातकि वज्राचार्य जुइगु स्पष्ट याना बिमज्याः ।

वज्राचार्य गुरुजुपिंसं वज्रयानय् आचार्यत्व ग्रहण याये धुंकाः जक नांया लिउने वज्राचार्य घाके दइगु खः । तर थन अथे जुयाच्वंगु मदु । आचाः लुनाः (वज्राभिषेक) तप्यंक हे वज्राचार्य पदवी बीगु चलन जुयाच्वंगु दु । शाक्यतय् सन्दर्भय् अथे नांया लिउने शाक्य घाना वइगु मखसे शाक्यवंश जूगुलिं शाक्य धया वयाच्वंगु खः । वन्दे लुइ धुंकाः जक शाक्य जुइगु मखु ।

गधाःयात चीबर पुकेवं भिक्षु जुइमखु । छुं दँ न्ह्यः पं बद्रिरत्न वज्राचार्यजुपाखें लुम्बिनीइ थीथी जात–वर्गयात वन्दे लुइगु ज्या यानाबिज्यागु खः । थ्व खँ यक्वसिनं सिउ जुइ । छु वय्कःपिं सकलें शाक्य जूगु जुल ला ? अबलय् वन्दे लूपिं छुं व्यक्तिपिं आः जिपिं नं बरे जुल धकाः हाला जूगु खः । छु इपिं आः नांया लिउने ‘शाक्य’ घाना वःपिं जुल ला ? वन्दे लुइगु धइगु शाक्य, वज्राचार्य जुइत मखसे प्यन्हुतक बुद्धशासनय् तइगु खः ।

मचांनिसें बुद्धधर्मया आचरण पालना यानाः बुद्धशासनया अभ्यास याकिगु खः । थजाःगु महत्वपूर्ण ज्यायात थौंकन्हय्या शाक्य, वज्राचार्यपिंसं थुइकाच्वंगु मदु । भासं हे मसिउपिं मस्तय्त वन्दे लुनाः छगू कथं गलत प्रकृया न्ह्याकाच्वंगु दु । थ्व ज्या क्रिया पद्धतिया लागि याइगु मखु धकाः शाक्य, वज्राचार्यपिंसं थुइकेमाःगु दु ।

बंशीधर गुरुजुं,.. छु थुइके माल धाःसा नांया लिउने वज्राचार्य घाकिगु मखु । वज्रयानय् आचार्य यातकि तिनि ‘वज्राचार्य’ जुइगु खः । तर थन म्हो हे जक अथे जुयाच्वंगु दु । लाय्कूया शैलेन्द्र गुरुजुं छक्वः टिभि व पत्रिकामार्फत सुं नं वज्रयान ब्वने मंदुपिंसं स्वापू तः वा धकाः विज्ञापन नं याःगु खः । थुकिया बारे सुं हे वज्राचार्यपिंसं थ्व याये जिउ ला कि मजिउ धकाः तिरिक्क छसः नं तःगु मखना ।

वज्राचार्यया कायमचा आचाः लुइगु ज्या मजुयाः शाक्य जूवंगु दसु नं थन मदुगु मखु । जिं सिउकथं थन स्वंगू किसिमयापिं वज्राचार्य दु । १. भारतं वयाः थन वज्राचार्य जूपिं । २. वज्रयानय् आचार्य यानाः वज्राचार्य जूपिं व ३. वज्राचार्यया सन्तान जूगुलिं वज्राचार्य जूपिं । वज्राचार्य जात मखसें छगू पदवी जक खः धकाः सकसिनं मसिउगु मखु । अथे खःसां नं थन पदवीयात जात कथं नाला यंकाच्वंगु दु । छःपिंसं हे वज्राचार्य जात मखु पदवी खः धका ‘ठोके’ याना धयाबिज्याःगु दु ।

आः धयाबिज्याहुँ छःपिंसं थःत वज्राचार्य धका च्वयेगु कि मच्वयेगु ! ?छगू हे विचारधाराया निगू स्वंगू संस्था दयेवं धेंधेंबल्लाः जुइगु स्वाभाविक खः । शाक्यवंशया नां तयाः चायेकातःगु संस्थाय् मेगु जातिया मनूत सदस्य जुइगु सान्दर्भिक मखु । बंशीधरजुं, स्वनिगलय् परम्परागत महायान बौद्ध विहारय् चुडाकर्म व वज्राभिषेक विधि परम्परायात स्वत धाःसा शाक्य व वज्राचार्य निगुलिं पद कथं हे जुयाच्वंगु दु धकाः च्वयाबिज्यात ।

शाक्य धइगु पद मखु बरु वज्राचार्य धइगु पद खः । वन्दे लुइगुयात चुडाकर्म धकाः सम्बोधन यानाबिज्याःगु बिल्कुल गलत खः । वज्राभिषेक धाःथें प्रव्रज्याभिषेक वा प्रव्रज्यासंवर धायेमाःगु खः । तर चुडाकर्म धकाः हिन्दूकरण यानाच्वंगु दु । चुडाकर्मया अर्थ छु धइगु मथुइकं हे थ्व खँग्वः छ्यला वयाच्वंगु दु । शाक्य, वज्राचार्यपिंसं वन्दे लुइगु अर्थात चुडाकर्म मधासें प्रव्रज्याभिषेक वा प्रव्रज्यासंवर हे धायेमाःगु खः । तर विडम्बना थथे धयाच्वंगु मदु ।

न्हापा स्वनिगःया विहारय् हे थीथी जातं विधिपूर्वक दुहांवःपिं शाक्य वज्राचार्य जूगु दसि झीथाय् न्ह्यःने दु धकाः धयाबिज्यात, अज्याःपिं शाक्य, वज्राचार्य गन विहारय् दुगु खः व नं धयाबिज्याःगु खःसा बेस जुइगु खः । थ्व हे न्हिपौ मार्फत जानकारी बियाबिज्याःसा आभारी जुइ । छलपोलं शाक्यवंश धायेगु व शाक्य जक धायेबलय् फरक जुइ । कपिलवस्तुया शाक्यवंशनाप स्वापू क्यने फुसा जक शाक्यवंश जुइ धयाबिज्यात ।

शाक्यत धइपिं कपिलवस्तुं हे वःपिं खः । शाक्यत कपिलवस्तुस गणराज्य स्थापना यानाः शासनया यानावयाच्वंपिं खः । शाक्यमुनि बुद्धयागु हे जीवनकालय् (ई.पू. ४८३)पाखे कौशल जुजु प्रशेनजीतया काय राजकुमार विडुडभ जुजु जूगु इलय् शाक्य गणराज्यय् आक्रमण यानाः ७७,००० शाक्यतय्त स्यानाबिल । शाक्यतय्त थथे नरसंहार यानाः शाक्य गणराज्य ध्वस्त याना बिसेंलि, थःगु जीवनरक्षा व बुद्धधर्मया संरक्षणया लागि शाक्यत थाय् थासय् बिसिउँ वन ।

थथे बिसिउँ वनेगु क्रमय् छथ्वः शाक्यत नेपाः गालय् नं दुहां वल । थथे नेपालमण्डलय् दुहां वये धुंकाः थःके दुगु कला, शीप–कौशल छ्यलाः नेपालमण्डलया विकासय् तःधंगु योगदान बिउगु खः । थुकिया दसुकथं विहार विहारय् धस्वानाच्वंगु कलाकृति हे थुकिया दसु ख ः । अले कपिलवस्तुया शाक्यवंश नापया स्वापू क्यनेगु धइगु गुकथं क्यनेगु खः । व नं स्पष्ट याना बिउसा बेस जुइगु खः ।

थथे शाक्य नं पद जुयाः दुहां वइगु नेपालमण्डल दुने सम्भावना मदु । भारतयागु सन्दर्भय् थ्व लागु जुइफु, छाय्धाःसां शाक्यवंश धकाः अन २६ गू जातय् विभाजन जुयाच्वंगु दु । वज्राचार्य धइगु वज्रयानय् आचार्य याःपिंत बीगु पदवी खः । उकिं छःपिंसं थःत वज्राचार्य च्वयेगु कि मच्वयेगु धइगु खँय् छलपोलं थःगु स्वविवेक प्रयोग याना बिज्याहुँ । नापं शाक्य धइपिं लिउने घाना वइगु व सुनां नं बियातःगु जात मखु थ्व वंश खः धइगु खँ नं थुइका बिज्याहुं !
(च्वमि शाक्य महाविहार संघ येँया महासचिव खः)

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS