ने. सं. ११४६ बछलागा पञ्चमी -

गबलय् वइ मेलम्ची ?

येँ (रासस)-बर्खा फुनाः सुख्खा मौसम वयेधुंकाः आतक नं मेलम्चीया लः स्वनिगलय् मवयेवं त्वनेगु लःया अभाव हाकनं अप्वया वंगु दु । सिन्धुपाल्चोक जिल्लाया हेलम्बु गाउँपालिकास्थित अम्बाथानय् च्वंगु मेलम्ची खानेपानी आयोजनाया मुहानस्थलय् हेडवक्र्स निर्माण सिमधःगुलिं बर्खाया इलय् सुरुङय् लः छ्वयेगु बन्द याइगु खः ।

वि.सं. २०७८ असार १ गते वःगु खुसिबालं आयोजनास्थलय् क्षति यायेवं बर्खां वा वइगु इलय् सुरुङय् लः छ्वयेगु बन्द याःगु खः । खुसिबाः वये छन्हु न्ह्यः जक सुरुङ बन्द याःगुलिं सुरुङ दुने क्षति मजुल । खानेपानी मन्त्रालय व मेलम्ची खानेपानी आयोजनां कात्तिक दुने हे मेलम्चीया लः स्वनिगलय् हयेगु धाःगुलिइ थ्व महिनाय् लः मवइगु निश्चित जूगु दु । थगुने मेलम्चीया खुसिबालं दुंगु सतक हेलम्बु गाउँपालिकां हे दयेकाः लः हयेगु वातावरण दयेकूगु खः । सतक दयेकाः लः हयेत ग्वाहालि यायेवं संघीय सरकारं २०७८ असार १ गतेया खुसिबालं क्षति जूगु मुहानस्थलया संरचना दयेकेत ग्वाहालि मयाःगु जक मखु वास्ता तकं मयाःगु गाउँपालिकाया अध्यक्ष निमा ग्याल्जेन शेर्पां कनादीगु दु ।

‘गाउँपालिकां सतक मदयेकेवं मेलम्ची आयोजना थम्हं नं आतकं दयेके फुगु मदुनि, स्थानीय सरकारं लः यंकेत पंगु मखु, तर जिमिस लः मबिउगु, लः यंकेत पंगु धकाः दुष्प्रचार यानाच्वंगु दु । मेलम्चीया लः स्वनिगलय् यंकाः महसुल उठे यासेंलि उकिया २५ प्रतिशत लेभी स्थानीययात दयेमाः धकाः माग तयागु खः, थनया लः यंकाः सरकारं स्वनिगलय् सितिकं इना बिउगुला मखुनि, महसुल काइ । महसुल कासेंलि उकिया २५ प्रतिशत जिमित दयेमाः’ वय्कलं धयादिल ।

राजधानीवासीयात लः त्वंकीगु हेलम्बुया सतकय् बर्खा वयेवं न्यासि तकं वने मफइगु समस्या समाधानया निंतिं नं स्थानीय सरकारं माग याना वयाच्वंगु दु । मेलम्ची खानेपानी आयोजनाया मुहानस्थलय् तच्वकं खुसिबाः वनाः धनजनया क्षति जूगु दत्या दयेधुकाः नं पुनःनिर्माणय् केन्द्रीय सरकारं वास्ता यानामच्वंगु स्थानीय सरकारया गुनासो दु । मेलम्ची खुसिबाःया विषय चालु आर्थिक दँया सरकारं नीति तथा कार्यक्रम व बजेटय् दुमथ्याकूगुलिं नं स्थानीय सरकार तम्वयाच्वंगु खः ।

अध्यक्ष शेपां धयादिल, ‘जिमिसं जक ग्वाहालि यानाच्वनेगु खः ला ? मेलम्ची पीडितयात छुं हे याये म्वाःगु ला ? राजधानीवासीयात लः त्वंकीगु हेलम्बुइ बर्खाया इलय् वये फइगु अवस्था मदु । राजधानीया निंतिं त्वनेगु लः हायेगु मुहानय् वनेगु पूर्वाधारया निर्माणय् सरकारं ध्यान बी म्वाःला ?’

स्थानीय सरकार मदुगु इलय् सामाजिक संस्थापाखें संचालन यानातःगु सामाजिक उत्थान ज्याझ्वःयात पालिकापाखें यंकेमाःगु माग नं वय्कलं यानादिल ।
थगुने लः छ्वःगु इलय् खानेपानी मन्त्रीमार्फत् प्रधानमन्त्रीयात ज्ञापन पौ मबिउगु खँय् स्थानीयवासीत तम्वयाच्वंगु दु । स्थानीय सरकारं लः रोके मयासे सरोकार संबोधन यायेत जोडदार माग यानागु खँ न्ह्यथंगु दु । लः रोके यात धाःसा थन स्वयां जटिल परिस्थिति वइगु जूगुलिं सचेत जुइत अध्यक्ष शेर्पां इनाप यानादीगु दु ।

थुखे मेलम्चीया लः येँय् हयेत पूर्वाधार पुनःनिर्माणया तयारी यायेगु शुरु जूगु दु । बर्खाया इलय् बन्द यानातःगु मेलम्चीया लः हाकनं स्वनिगलय् हयेत प्राविधिक अध्ययन यायेत आयोजनाया कार्यकारी निर्देशक कमलराज श्रेष्ठ नेतृत्वया पुचः आयोजनास्थल थ्यंकः वंगु दु । मुहानस्थलया स्थलगत अध्ययन यायेधुंकाः जक गबलय् तकया दुने लः स्वनिगलय् यंके फइ धाये फइगु वय्कलं कनादिल ।

स्वनिगलय् मेलम्चीं न्हिं १७ गू करोड ५० गू लख लिटर लः वइ । न्हापांगु चरणय् मेलम्ची खुसिं हःगु १७ गू करोड ५० गू लख लिटर लः सुन्दरीजलय् प्रशोधन यानाः स्वनिगःया स्वंगुलिं जिल्लाया थीथी थासय् वितरण याइ । मेलम्चीया लः सिन्धुपाल्चोकया हेलम्बुनिसें येँया सुन्दरीजलतक २७.५ किलोमिटर सुरुङ जयाः स्वनिगलय् हइ ।

वि.सं. २०७७ चैतय् बहुप्रतिक्षित मेलम्चीया लः येँय् थ्यंकः वःगु खः । करिब निलात्या लिपा बर्खाया इलय् वा वयाः लिच्वः लाके फइगु अनुमानया कारणं २०७८ जेठया लिपांगु वालय् सुरुङय् लः तयेगु बन्द याःगु खः । सुरुङय् लः छ्वयेगु बन्द याःगु छन्हु लिपा हे असार १ गते वःगु गेग्रानसहितया खुसिबालं मुहानस्थलय् क्षति याःगु खः ।
वि.सं. २०७८ जेठया अन्तिम वाः तक बन्द याःगु लः न्याला लिपा कात्तिकय् हाकनं स्वनिगलय् लः छ्वया हःगु खः । थुगु दँय् धाःसा सुरुङय् लः छ्वयेगु बन्द याःगु न्याला पूवनेधुंकाः नं हाकन लः हयेत पहल मजुइवं स्वनिगःवासीत काकाकुल जुइगु अवस्था वःगु उपभोक्ता अधिकारकःमि रोशन पोखरेलं कनादिल ।