विश्व आदिवासी दिवसय् नेवाः

दँय्दसं अगष्ट ९ यात विश्व आदिवासी दिवस कथं हना वयाच्वंगु दु । थुगुसी २८ क्वःगु विश्व आदिवासी दिवस । नेपाःया सन्दर्भय् नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघया ग्वसालय् दँय्दसं मू मू ज्याझ्वः यानावयाच्वंगु दु । थुगुसी नं नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघया ग्वसालय् मू ज्याझ्वः कथं येँय् हे आदिवासीतय्गु पहिचान सहितया प्रदर्शन यानाः थःपिनिगु सः थ्वयेकेगु ज्या याइ ।

न्हापालिपा थें हे विश्व आदिवासी दिवस हनेगु निंतिं संयुक्त राष्ट्र संघपाखें विश्वन्यंकंया आदिवासीतय्गु नितिं छगू मंकाः नारा बिउगु दुसा नेपाःया सन्र्भय् नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघं मेगु नारा नं बिउगु दु । राष्ट्रसंघपाखें ‘आदिवासी परम्परागत ज्ञान संरक्षण व पुस्तान्तरणय् आदिवासी मिसापिनिगु भूमिका’ धयागु नारा तयार याःगु दु । अथे हे नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघं ‘पहिचान, पहुँच, प्रतिनिधित्व व समावोशीकरणया नितिं आदिवासी जनजाति आन्दोलन, जाति, भाषा, धर्म व संस्कृति संरक्षणया नितिं देय्न्यंकं राष्ट्रिय जागरण’ धयागु नारा बिउगु दु ।

नेपालय् थुगु हे निगू नारायात मू नारा कथं नालाः थुगुसीया आदिवासी दिवसया झ्वलय् सः थ्वयेकेगु नापं बहस यायेगु ज्या याइ । आदिवासी दिवस धायेधुनेवं न्हापा लिपा नं येँय् हे जुइगु अले तामाङ, राई, लिम्बु, मगः, थारुनिसें थीथी आदिवासी जनजातित थःथःपिनिगु पहिचान सहित सांस्कृतिक झाँकी ज्वनाः सहभागी जुइगु खः । नेवाःत धाःसा पतिंचाय् हे ल्याखाये फयेक जक सहभागी जुइगु जुयाच्वंगु दु । न्हापा न्हापा नेवाःतय्गु राष्ट्रिय संगठन नेवाः देय् दबू जातीय खलः पुचः, भाषिक नापं थीथी खलः पुचःया मंकाः दबू जुयाच्वंगु अवस्थाय् थीथी खलः पुचःनिसें जातीय संस्था धाःसा यक्व दइगु तर आदिवासी जनजातिया दथुइ नेवाः धकाः वनेमालकी मनूत मदइगु जुयाच्वंगु खः । अले येँय् हे मूल ज्याझ्वः जूसां नं नेवाःतय्गु सहभागीता तसकं म्हो जुइगु, उकिं यानाः गनं आदिवासी दिवस धयागु नेवाःत बाहेकया आदिवासीतय्सं जक नाला वयाच्वंगु मखुला धयागु न्ह्यसः नं ब्वथलने धुंकूगु खः ।

नेवाःतय्गु राष्ट्रिय संगठन नेवाः देय् दबू आः वया संस्थागत संरचनाया ल्याखं यक्व पाये धुंकूगु दु । विधान कथं स्वल धाःसा नेवाः खलः पुचःनिसें जातीय खलः पुचः नं दुथ्याइगु अले व्यक्ति व्यक्ति नं दुजः जुइगु नापं प्रदेश, जिल्ला, पालिका अले वडा तकं गठन यायेफइगु अवस्था दु । उगु हे कथं थौं नेवाः देय् दबू स्वनिगःया अप्वः यानाः पालिकाय् गठन जुइ धुंकूगु दु । स्वनिगःया स्वंगू हे जिल्ला कमिटी दुसा अथे हे स्वनिगःयात जक विशेष ध्यान बिया स्वनिगः विशेष प्रदेश धकाः नं दयेके धुंकूगु दु । पालिकाया वडा वडाय् तकं समितित निर्माण जुइ धुंकूगु दु । उकिं नेवाः देय् दबूया थःगु हे कथंया संरचना निर्माण याये धुंकूगुलिं आ खलः पुचःया जक भरय् मखुसे थःम्हं हे मनूत मुंकाः छुं यायेफुगु अवस्था वःगु दु ।

नेवाः देय् दबूया केन्द्रीय सचिवालया इनाप कथं नेवाः देय् दबू स्वनिगः विशेष प्रदेश समितिं स्वनिगःया स्वंगू हे जिल्लानिसें फुक्क पालिकाया मंकाः मुँज्या यायेधुंकूगु दु । थुगुसी जुइगु विश्व आदिवासी दिवसया ज्याझ्वलय् नेवाःतय्सं थःपिनिगु पहिचान सहितया सहभागी जुइमाःगु अले स्वनिगः धयागु नेवाः लागा जूगुलिं नेवाःतय्सं विशेष भूमिका म्हितेमाः धकाः तायेकाः न्हापालिपासिबें ब्यागलं कथंया योजना दयेकेगु ज्या जुल ।

प्रत्येक पालिका, प्रत्येक जिल्लापाखें थःथःगु ब्यानार सहित अले स्वनिगः विशेष प्रदेशपाखें नं थःगु ब्यानर सहित सांस्कृतिक झाँकी ज्वनाः येँया शंखधरपार्क अर्थात रत्नपार्कय् मुनाः थःपिनिगु पहिचानसहित प्रदर्शन यानाः जक आदिवासी जनजाति महासंघया मूल ज्याझ्वः भृकुतिमण्डपय् सहभागी जूवनेगु कथंया योजना दयेकूगु दु । थ्व धयागु नेवाःत धयापिं स्वनिगःया आदिवासी खः अले विश्व आदिवासी दिवसय् नेवाःतय्गु बांलाःगु उपस्थिति जूगु दु धकाः आदिवासी जनजातिया दथुइ न्ह्यब्वयेगु नापनापं नेवाःत नं आदिवासी खः धकाः नेवाःत दना वल अले नेवाःतय्सं आदिवासीया अधिकार प्राप्तियाा लँपुइ वनाच्वंगु दुयागुः सन्देश बिइगु कथंया ज्या जुइ धकाः तायेकूगु दु ।

नेपाःया आदिवासी जनजातिया आन्दोलनया न्ह्यलुवाः कथं सर्वमान्य कथं नालातःम्ह मदयेधुंकूम्ह पद्मरत्न तुलाधर खः । वय्कःयात आदिवासी जनजातित सकलसिनं नालातःम्ह खः । अले अथे हे मेम्ह आदिवासी नेता कथं नालातःम्ह मल्ल के सुन्दर नं खः । अथे आदिवासी आन्दोलनया न्ह्यलुवाः धकाः नेवाःतय्त नालातःगु दुसां आदिवासी जनजाति दुने वनाः स्वःवन धाःसा नेवाःत खने हे मदु । आदिवासी जनजाति महासंघय् स्वःवन धाःसा नेवाःतय्गु थौंकन्हय् नेतृत्वदायी भूमिका मदु । अथे हे आदिवासी जनजाति प्रतिष्ठाननिसें आदिवासी जनजाति आयोगय् तकं स्वःवन धाःसां नं नेवाःतय्गु खास हे भूमिका व स्थान खने मदु । अन राई, लिम्बु, मगः, तामाङ लगायतयापिं जक खने दु ।

आदिवासी जनजाति दुने नं नेवाःत धाये धुंनेवं मेमेपिंसिबें ब्यागलं कथं च्वनेत स्वइपिं धकाः तकं थुइका वयाच्वंगु दु । नेवाः बाहेकया आदिवासी जनजातित छथाय् अले नेवाःत छथाय् लानाच्वंगु जकं मखुला धकाः गबलें गबलें न्ह्यसः तइपिं मदुगु नं मखु । थुकिया मूल कारण धयागु आदिवासी जनजातिया ख्यलय् संस्थागत रुपं नेतृत्वया भूमिका व स्थान मदया हे खः ।

नेपाःया संविधानं आदिवासी जनजाति धकाः परिभाषा यानातःगु दु । खस आर्यत धकाः ब्राम्हण, क्षेत्री, दशनामि, ठकुरी धकाः उल्लेख यानातःगु दु । उकिं उपिं संवैधानिक जाति खः । तर आदिवासी जनजातिया सवालय् जनजाति प्रतिष्ठानया ऐनं जक ब्यवस्था यानातःगु दु । ऐनं ब्यवस्था यानातःगु जुयाः नेवाः नापं आदिवासी जनजातित धयापिं दोस्रो दर्जाया नागरिक जुयाच्वंगु दु धकाः ब्याख्या यायेगु नं याना वयाच्वंगु दु । नेपाःया संविधानं नेवाः धाइपिं म्हमस्यू ।

नेवाः धकाः संविधानय् गनं नं उल्लेख यानातःगु मदु । ऐनय् जक जनजाति दुने नेवाःत धकाः च्वयातःगु खने दु । उकिं आःया आवस्थाय् आदिवासीतय्गु अधिकार धकाः संविधानय् च्वयातःगु कायेगु खःसा नेवाः धकाः जक वनां मगाः । आदिवासी जनजाति धकाः हे वनेमाः । आदिवासी जनजाति धकाः वनेगु खःसा मेमेपिं आदिवासी जनजातितलिसे हे जाना वनेमाः । उकिं थौंया इलय् नेवाःतय्सं भाषा, संस्कृतिनिसें पहिचानया अधिकारया नितिं न्ह्याः वनेगु खः सा आदिवासी जनजातितलिसे जाना वनेगु बाहेकया विकल्प मदु ।

आदिवासी जनजातित छप्पँ जुया वनेगु अले मंकाः कथं सः थ्वयेकेगु छगू बांलाःगु अवसर धयागु हे विश्व आदिवासी दिवस नं कुन्हु नं खः । विश्व आदिवासी दिवसय् नेवाःतय्गु गुलि बांलाःगु उपस्थिति दइ उलि हे मेमेपिं आदिवासी जनजातितय्सं नापनापं राज्यं नं नेवाःतय्गु सवालय् ध्यान तइ । नेवाःतय्गु मुद्दायात नं सम्वोधन यायेमाः धकाः थुइकी । उकिं विश्व आदिवासी दिवस नेवाःतय्गु नितिं आदिवासी जनजातिया दथुइ नं थःपिनिगु हैसियत दयेकेगु व पहिचान न्ह्यब्वयेगु नितिं नं खः । अथे हे राज्यया न्ह्यःने नं नेवाःत आदिवासी अधिकार कायेगु नितिं दनावल धकाः सन्देश बिइगु नं खः । नेवाःतय्त नं नेवाःत धइपिं आदिवासी खः धकाः थुइकेगु खः ।

उलि जक मखु संयुक्त राष्ट्रसंघं बिउगु आदिवासी ज्ञान संरक्षण व पुस्तान्तरणय् आदिवासी मिसापिनिगु भूमिका व नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघं न्ह्यब्वःगु ‘पहिचान, पहुँच, प्रतिनिधित्व व समावेशीकरणया नितिं आदिवासी जनजाति आन्दोलन, जाति, भाषा, धर्म व संस्कृति संरक्षणया नितिं देय्न्यंकं राष्ट्रिय जागरण नारायात थ्वयेकेगु अले मनूतय्त थुइकेगु निंतिं नं खः । थुगुसीया २८ क्वःगु विश्व आदिवासी दिवसय् ब्वति कायेया तःताजि अर्थ दुगुलिं नेवाःतय्सं ब्वति कायेगु तसकं पाय्छि जुइ धइगु खँय् सुयां निगू मत दइमखु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS