जनगणनाय् नेवारी धायेमाःगु कारण

नेवाःतय्सं अन्दोलनया झ्वलय् नेवाःतय्गु मांभाय् धयागु नेवारी भाषा मखु नेपालभाषा धायेगु याना वयाच्वंगु खः । नेपालय् भाषा आन्दोलन शुरु याःपिं हे नेवाःत खः । अले नेवाःत धयापिं यक्व कथंया नस्ल दुपिं अले भाषाया ल्याखं एकता जुयाच्वंपिं खः । उकिं धर्मया ल्याखं अले संस्कृतिया ल्याखं नं विविधता दु । थौंकन्हय् हिन्दू धर्म, बौद्ध धर्म, शैव धर्म अले नेवाः धर्म नापं प्रकृति धर्म धायेमाः धाइपिं नं नेवाः समाजय् मदुगु मखु । धर्मया ल्याखं नं नेवाःतय्गु दथुइ विविधता खनेदु । विविधताय् दुने एकता धइगु हे भाषा खः । उकिं भाषाया सवालय् दकलय् अप्वः संवेदनशील जुयाच्वंपिं नापं नेपाःया आदिवासी जनजातिया दथुइ भाषा आन्दोलनया प्रणेता धाःसां छुं पाइमखु नेवाःत । नेवाःत भाषाया सवालय् गुलि गम्भीर खः मेगु सवालय् उलि मजू । अले भाषा आन्दोलनया झ्वलय् नेवाःतय्सं नेवारी भाषा धालकि थःपिंत हेपे यानाः क्वह्यंकाः धाःगु धकाः तायेका वयाच्वंगु दु ।

नेवाःतय्गु थःपिनिगु मांभाय्यात नेपालभाषा धायेमाः धकाः याःगु आन्दोलनया कारणं हे सरकारं तकं नेवाःतय्गु मांभाय् नेपालभाषा धकाः धायेत बाध्य जूगु दु । तत्कालिन अवस्थाय् मनमोहन अधिकारया नेतृत्वय् दुगु सरकारं २०५१ सालय् नेवाःतय्गु मांभाय् नेपालभाषा धकाः आधिकारीक रुपं निर्णय याःगु खः । थ्व छगू कथंया आन्दोलनया सफलता खः । व हे आन्दोलनया सफलता कथं नेवाःतय्गु मांभाय् नेपालभाषा धकाः सरकारं हे निर्णय याःगुलिं नेवाःतय्त नेवाःतय्गु मांभाय् नेवारी भाय् धकाः धाइगु मयइगु अले उकियात स्वीकार याये मफइगु नं स्वाभाविक हे खः । उकिं नेवारी भाषा धकाः धाइगुयात नेवाःतय्सं तप्यंक हे अस्वीकार यायेगु ज्या याना वयाच्वंगु खनेदु ।

थुगुसी जूवनाच्वंगु राष्ट्रिय जनगणनाया सवालय् नं नेवाःतय्सं भाषाया सवालय् दकलय् अप्वः चिउताः प्वंकूगु दु । स्वनिगःया आदिवासी नेवाः समुदाय दुने राष्ट्रिय जनगणनाया सवालय् मूल रुपं भाषाया

बारे दकलय् अप्वः बहस जुयाच्वंगु दु । कयौं नेवाःतय्सं न्ह्याम्हेस्यां न्ह्यागु हे धाःसां नेवाःतय्गु मांभाय् नेपालभाषा धकाः हे तयेमाः धकाः सः तया वयाच्वंगु दु । अले यक्वसिनं आः राष्ट्रिय जनगणना कथं नेवाःतय्गु भाय् नेवारी भाषा धकाः कोडय् उल्लेख जुयाच्वंगुलिं नेवारी भाषा धकाः हे तयेमाः धकाः धायेगु यानाच्वंगु दु ।
थुगुसी जनगणना न्हापालिपासिबें ब्यागलं कथं जुयाच्वंगु दु । न्हापांगु चरणया जनगणना थौंकन्हय् जुयाच्वंगु दुसा निगूगु चरणया जनगणना कार्तिक महिनाय् जुइ । भदौ ३० गतेनिसें असोज १८ गते तक न्हापांगु चरणया जनगणनाय् छेँया विवरण, छेँजःया विवरण, कृषि नाप स्वापू दुगु अले वित्तिय कारोवार नाप स्वापू दुगु खँ न्यनाः च्वयेगु याइ । न्हापांगु चरणया जनगणना धयागु पूवंक जानकारी कायेगु नितिं तयारी जनगणना कथं हे खः । कार्तिक २५ गतेनिसें मंसीर ९ गते तक निगूगु चरणया जनगणनाय् पूवंक जानकारी कायेगु याइ । व्यक्तिगत विवरण, लजगाः, शिक्षा, दँ, आर्थिक अवस्था, सम्पत्तिनिसें परिवारया बारे अले समुदाय नाप स्वापू दुगु खँ नं न्यनी । धर्म, जात जातिनिसें मांभाय् अले वंशया भाय् अर्थात पुख्र्याैली भाय् जक मखु निगूगु भाय् तकं न्यनेगु याइ । थुकिं नेपाःया जनतातय्गु आर्थिक अवस्थांनिसें सामाजिक व मेमेगु यक्व कथंया विवरण तकं मुंकेगु ज्या याइ । न्हापांगु चरणया जनगणनासिबें नं निगूगु चरणया जनगणनायात नेवाःतय्सं तसकं प्राथमिकता बियाच्वंगु दु । निगूगु चरणय् नेवाःतय्गु मांभाय् नेपालभाषा अर्थात नेवारी भाषा ल्हाइपिं गुलि दु अले नेवाःत गुलि दु धकाः नं विवरण वइगु जूगुलिं थुकियात अप्वः प्राथमिकता बिइगु स्वाभाविक हे खः ।

आः जुयाच्वंगु राष्ट्रिय जनगणना कथं जात जाति, भाषा नापं धर्मया सवालय् तकं फलाना जातीयाम्ह मनू, फलाना मांभाय् अले फलाना धर्म माने याइम्ह धकाः आखलं हे च्वयेगु ज्या याइ मखु । उकिया निंतिं कोड नम्बरया व्यवस्था यानातःगु दु । नेवाःतय्गु मांभाय् नेवारी भाषा धकाः उल्लेख यानातःगु दुसा उकिया कोड नम्बर ६ खः । अथे हे नेवाःतय्त जात जातिया ल्याखं नेवार धकाः च्वयातःगु धलखय् कोड नम्बर नं ६ हे तयातःगु दु ।

जात जातिइ नेवाः अले भाषाया धलखय् नेपालभाषा धकाः च्वयातःगु मदु । थुगु ल्याखं स्वल धाःसा थःगु मांभाय् नेपालभाषा धकाः च्वयेमाः धकाः अडान कायगु अवस्थाय् नेपालभाषा अन्य भाषाया धलखय् लाःवनीगु अवस्था दु । अथे हे जात जातिया धलखय् नेवाः जाति धकाः च्वयेमाः धकाः अडान काल धाःसा गणकं अन्य जाति तयाबीगु अवस्था दु । थ्व नेवाःतय्गु नितिं वःगु तःधंगु समस्या खः । उकिं नेवाः समाजय् थुगु सवालयात कयाः तिब्र रुपं बहस जुयाच्वंगु दु ।

जनगणनाय् कोडय् दुगु कथं नेवाःतय्सं थःपिनिगु मांभाय् नेवारी भाषा धकाः च्वयेमाः अले जात जातिइ नेवार धकाः च्वयेमाः धकाः खँ तया वयाच्वंपिंत भाषाप्रति तसकं मतिया यानादीपिं अले नेवाः जुया गौरव तायेकाच्वंपिंसं ब्वःबिइगु ज्या नं मयाःगु मखु । सामाजिक सञ्जालय् तकं अज्याःगु अवस्था खनेदु । कयौं नेवाःतय्गु संगठनं ला भाषाया सवालय् नेपालभाषा अले जातिया सवालय् नेवाः धकाः च्वयेत इनाप यानाः अपिल तकं जारी याःगु अवस्था दु ।

थ्व इलय् नेवाःतय्गु जनगणनाया अवस्थायात थुइकाः नेवाःतय्गु ल्याः उखेथुखे मजुइकेत नापं नेवाःतय्गु मांभाय्या धलः तकं उखेथुखे मजुइकेगु नितिं वाकुंछिनाः जूसां नं भाषाया सवालय् नेवारी भाषा अले जातिया सवालय् नेवार धकाः च्वयेमाःगु अवस्था वःगु दु । उकिया नितिं नेवाःतय्गु थीथी संगठनतय्गु दथुइ सहलह ब्याकाः मंकाः कथं नेवाःतय्त इनाप यायेमाःगु अवस्था दु । थ्व हे दथुइ नेवाःतय्सं आः हे तथ्यांक विभागय् वनाः नेवाःतय्गु मांभाय् नेपालभाषा खः उकिं कन्हय् जनगणनाया विवरण पिकाइगु इलय् नेवारी भाषा धकाः मखु नेपालभाषा धकाः च्वयाः सार्वजनिक यायेमाः धकाः माःगु कथंया दबाव बिइगु ज्या हथाय् जुइ धुंकूगु दु । नापं नेवाः संगठनतय्सं व न्ह्यलुवातय्सं आः हे तथ्यांक विभागय् वनाः नेवाःतय्सं थःपिनिगु मांभाय्यात नेवाः भाषा व नेपालभाषा धयाच्वंगु जुयाः सुं नं नेवालं थःगु भाषा नेवाः धकाः धाःसां, नेपालभाषा धाःसां नं नेवारी भाषाया धलखय् दथ्याकेगु अर्थात कोड नम्बर ६ तयेत गणकतय्त सर्कुलर यायेमाल धकाः माग यानाः ज्ञापनपत्र बिइत वनेमाःगु अवस्था दु ।

नेवाःतय्गु खलः पुचः नापं संघ संस्थातनिसें जातीय संगठनतपाखें तकं जनगणनाया इलय् नेवाःतय्गु गणना पाय्छि कथं याःगु दु ला कि मदु ? नेवाःतय्गु भाषाया सवालय् व जातिया सवालय् कोड नम्बर ६ तयेगु ज्या याःगु दुकि मदु धकाः अनुगमन यायेगु नाप नापं नेवाःतय्त थुइकेगु अभियान संचालन याये हथाये जुइ धुंकूगु दु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS