ने. सं. ११४६ बछलाथ्व पारू - बुंगद्यःरथय् तइगु / याेगबीरसिं बुदिं

संस्कृति, सम्पदा व सवारी साधन

येँ देशय् दकलय् जीवन्त जुइगु ई धयागु येँयाःया ई खः । दछि न्ह्यः कोरोना महामारीया कारणं यँयाः नखः हने मखन । दछि न्ह्यः हनेमखंगु जोश सहित थुगुसी हानं झःझ धायेकः यँयाः नखः क्वचाल । महामारीया कारणं ताः ई तक छेँय् दुने जक च्वनेत बाध्य जुइमाःपिं नं थ्व नखतय् ब्वति काः वःगु खः । बाजं थानाः, प्याखं ल्हुयाः नापं खः सालाः थुगु नखतं येँ देय्यात थप जीवन्तता प्रदान यात । द्यः छेँय् तयातःपिं द्यःत निसें लाखे, पुलुकिसि, सवद्यः फुक्कं सतकय् पिहांवयाः यँयाः मौलिकतायात ल्यंकातयेगु ज्या जुल । कुमारी माजु नापं गणेद्यः व भैलद्यःया खः थःने व क्वःने नापं नानीचाः याः कुन्हु तक खः चाःहिकाः यःसिं क्वथलेवं थुगुसीया जात्रा क्वचाल ।

सामान्य रुपं मनूतय्सं येँयाः थुलि तःजिक क्वचाःगुलिं झीगु संस्कृति व सम्पदायात आस्था तइपिं यक्व दु धकाः बिचाः तइगु स्वभाविक खः । संस्कृति प्रति सम्मान तइगु छगू सकारात्मक खँ खत । तर धाथें यँयाः केवल सम्मान याइपिंसं जक ब्वति काःगु खःला ? वा यँयाः जात्राय् वःपिं फुक्कसिनं सम्मान स्वरुप जक जात्राय् ब्वति काःगु खःला ? संस्कृति व सम्पदाया सम्मान केवल जात्राय् ब्वति कायेवं जक अवश्य नं जुइगु मखु । उकीयात सहि तवरं थुइके मफुसा झीगु संस्कृति व सम्पदा सम्मानित जुइगु मखु अपमान जूगु ठहर जुइ ।

दसुया निंतिं इन्द्रजात्रा कुन्हु राष्ट्र प्रमुख वयाः थुगु जात्रा अवलोकन याइगु परम्परा दु । राष्ट्रया प्रमुख वयाः जात्रा स्ववयेगु धयागु पक्कां नं झीगु संस्कृतिया निंतिं गौरवया विषय खः । थुगुसी नं राष्ट्रप्रमुख लगायत राज्यया प्रमुख अंगया पदाधिकारीत निसें कुटनीतिक नियोगया पदाधिकारीतय्सं जात्राया अवलोकन यात । राष्ट्रप्रमुखया नातां महामहिम विद्यादेवी भण्डरीं नं ब्वति कयादिल । तर राष्ट्र प्रमुख जब गद्दी बैठकं जात्राय् स्वयेत वये–वनेगु यात उगु इलय् वय्कः सम्पदा क्षेत्र स्थलय् न्यासि मझाः, वय्कः थःगु गाडीइ सवार जुयाः लाय्कू दुने दुहांवयेगु ज्या यानादिल । न्हापा लिपा नं वय्कलं थुकथं हे गाडीइ च्वनाः लाय्कू दुने वयेगु यानाच्वंगु खत । राजतन्त्रया इलय् जुजुपिंसं याइगु नं थथे हे खत । जात्रामय जुयाच्वंगु, उकी नं सम्पदा स्थल दुने गाडीइ सवार जुयाः वयेगु धयागु सायद छुं नं कोणं संस्कृति व सम्पदा प्रतिया सम्मान कथं कायेगु थाय् मदु ।

महामहिम राष्ट्रपति जक मखु यँेयाःया झ्वलय् पुजा यायेत वःम्ह पुलांम्ह युवराज पारस नं सम्पदा स्थल दुने गाडीइ सवार जुयाः हे वःगु खः । केवल १०० मिटरया दुरी पिने गाडी दिकाः वयेत वय्कःपिं थज्याःपिं मनूतय्त छाय् अपाय्सकं समस्या ? छगू रेडिमेड लिसः वइ – सुरक्षाया कारणं । यदि अथे खःसा १०० मिटर दुरीयात सुरक्षा बी मफुगु झीगु सुरक्षा प्रणाली हे ज्यालगे मजू । गुकीं यानाः झीगु संस्कृति व सम्पदा अपमानित जुइत बाध्य जुयाच्वंगु दु । सुरक्षा प्रणाली चुस्त जूसां राष्ट्रपति व पुलांम्ह युवराज न्यासि वनेत थाकूचाःगु खःसा झीसं थुइके वय्कःपिं जात्राय् वा नखः हनेत वयाः झीसं गौरव यायेमाःगु स्वयां हिन्नताबोध यायेमालाच्वंगु दु । थज्याःगु गतिविधिं झीगु संस्कृति व सम्पदा अपमानित जुयाच्वंगु बारे वय्कःपिंसं नं वाःचायेकी धयागु आशा याये ।

थ्व खँ केवल वय्कःपिं लिसे जक स्वनाच्वंगु विषय मखु । यँेयाःया जात्रा सुरु जुइ न्ह्यः खः दयेकाच्वंगु इलय् जक स्वयेगु खःसां लाय्कू क्षेत्रय् निर्वाध रुपं सवारी साधन आवत जावत जुयाच्वंगु खनेदु । छखे झीसं जात्रा यायेत दयेकातःगु कुमारी माजु, गणेद्यः व भैलद्यःया खः, वयाः नापसं सवारी साधन वये–वनेगु यानाच्वंगु । अझ लिक्कसंला मोटरसाइकलत दिकातःगु । मानौं उगु क्षेत्र सम्पदा स्थल मखु पार्किङ क्षेत्र थें च्वं । सवारी ज्वनाः उगु क्षेत्रय् वये–वने याइपिं लिसें सवारी दिकाः उगु क्षेत्रय् चाःहिलेत वइपिं फुक्कसिनं सम्पदा क्षेत्रयात याइगु सम्मान थ्वहे खःला ? अझ जात्राया इलय्, खः दयेकाच्वंगु इलय् क्यनेमाःगु सुझबुझ थथे हे खत ला ? थज्याःगु व्यवहारं झीगु संस्कृतियात तःमि दयेकी वा चीमी, झीसं बिचाः याये हथाय् जुइधुंकल ।

सम्पदा क्षत्रे उकी नं विश्व सम्पदा क्षेत्र । अज्याःगु धलखय् लाःगु थाय्या छगू निश्चित मापदण्ड दइ । छु यायेज्यू, छु यायेमज्यू धयागु बारे नियम पालना यायेमाः । उकी मध्ये छगू महत्वपूर्ण खँ धयागु सवारी साधनया प्रवेश निषेध खः । तर येँया लाय्कू दुने जुयाच्वंगु थज्याःगु लापरवाहीं यानाः कन्हय् थ्व क्षेत्र हे विश्व सम्पदा धलखं चीकीगु तकं खःला धकाः ग्याःचिकु दयेधुंकल । लाय्कू क्षेत्र संरक्षण यायेत नीस्वनातःगु निकाय, स्थानीय प्रशासन निसें राज्यया सम्बन्धित अंगं थज्याःगु सम्वेदनशील खँय् ध्यान मबीगु खःसा लाय्कू क्षेत्रयात सुरक्षित तयातयेत थप हाथ्या ब्वलनी ।

येँया दुनेया लागाय् अव्यवस्थित सवारी चापया कारणं थनया संस्कृति व सम्पदा क्षेत्रय् खतरा ब्वनाच्वंगु अप्वः दयेधुंकल । अज्याःगु अनियन्त्रित सवारीं यानाः दुने जुइगु आपालं जात्रा व नखतय् लिच्वः लाकाच्वंगु ला द हे दु । सापारु व उपाकु थज्याःगु इलय् थः मदुपिनि सम्मानय् देय् चाःहिलीपिं असहज जुया हे च्वंगु दु । आः येँयाः थज्याःगु तःजिगु नखःया इलय् सवारी साधनया व्यवस्थापनया कमजोरीं मेगु असहजता ब्वलंकाच्वंगु दु । अझ विश्व सम्पदा स्थलय् सवारीसाधनया आवगमनं झीगु संस्कृति व सम्पदायात अवमूल्यन यायेगु ज्या जुयाच्वंगु दु । राष्ट्र प्रमुख निसें सर्वसाधारण तक, स्थानीय निकाय तक स्थानीय क्लबतय्सं आः थ्व विषयलय् गम्भीर जुयाः मूल्यांकन यायेमाः । सवारी साधनया उचित व्यवस्थापन यानाः झीगु जात्रा पर्वयात तःजि यानाः यंके, सम्पदा क्षेत्रयात संरक्षण याये ।