नेवाःतय्सं यायेमाःगु चुनावया तयारी

नेपाली कांग्रेसया सभापति शेरबहादुर देउवाया नेतृत्वया वर्तमान सरकारयात याकनं हे पूर्णता बिइ जुइ । एमाले त्वःता वःपिं माधव कुमार नेपाल लगयातया नेतातय्सं नीस्वंगु नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)यात मान्यता बिइ धुंकाः आः सरकारयात पूर्णता बीगु प्रधानमन्त्रीया प्रमुख मुद्दा जुइगु स्वाभाविक हे खः । सरकार गठन याःगु यक्व न्हि दये धुंकूसां नं सरकारयात पूर्णता बिइ मफुम्ह धकाः आलोचना यानाच्वंगु नापं थःगु सरकारया ज्या न्ह्याकेत नं पूर्णता बिइमाःगु जूगुलिं नं छुं न्हिया दुने सरकारयात पूर्णता बिइगु ज्या जुइ । नेपाली कांग्रेस नेतृत्वया सरकारय् माओवादी केन्द्र, एकीकृत समाजवादी, जसपा लगायत सहगाभी जुइगु निश्चित खः ।

सरकारय् आः वनेगु धइगु मात्र सरकारय् च्वनाः ज्या यायेगु नितिं जक मखु । थ्व हे सरकारं चुनाव यायेगु नं खः । उकिं मेमेगु दलत नं सरकारय् वनेफइगु सम्भावना नं उलि हे दु । आः चुनाव धइगु संघीय संसदया चुनाव जक मखु प्रदेशया चुनावंनिसें स्थानीय तहया तकं चुनाव यायेगु ई वःगु दु । उकिं थ्व देउवा सरकार बुलुहुँ बुलुहुँ चुनावी सरकारया रुपय् हिला वनी ।

आः देय् चुनावी माहोलय् वनीगु अवस्था दु । प्रमुख प्रतिपक्ष एमाले ला न्हापा सरकारय् दुगु इलंनिसें हे चुनावया तयारीइ न्ह्याः वनाच्वंगु खः । थुगु ल्याखं स्वल धाःसा एमाले चुनावया नितिं तयार दु । अथे हे राप्रपानिसें नेमकिपा तकं चुनावया नितिं हथाय् चायाच्वंगु दु । अले सरकारय् दुथ्याइगु दलत नं चुनावया नितिं तयारी जुइगु अवस्थाय् देय् हे चुनावया नितिं तयार जुइ । उकिं आः झन् झन् चुनावया लकस ब्वलना वनी ।

देय् चुनावय् वनीगु अवस्था थ्यनेधुंकाः तक नं स्वनिगःया आदिवासी नेवाःत चुनावया सवालय् छुं नं बिचाः मयासे च्वनेगु पाय्छि जुइमखु । राजनीतिक दलय् दुपिं नेवाः नेता कर्याकर्तात ला दल नापनापं चुनावय् वनीगु हे जुल । दलय् सक्रिय मजूपिं, दलय् मदुपिं नापं आदिवासी नेवाः धकाः न्ह्याःवनेमाः धकाः तायेकीपिं नेवाः अभियन्तापिंसं नं चुनावया बारे बिचाः यायेमाःगु ई वःगु दु ।

चुनाव धइगु मतदानपाखें जनताया प्रतिनिधि ल्ययेगु खः । जनतां मत तइ अले अप्वः मत सुनां काइ उपिं हे जनताया प्रतिनिधि धकाः त्याना वनीगु खः । उकिं मूल रुपं चुनावय् मत तइपिं मनूत हे प्रमुख खँ खः । मत तइपिं अर्थात मतदान याइपिं नेवाःत नं खः । स्वनिगःया आदिवासी नेवाःतय्सं थः याकः याकः जुयाः मतदान जक यायेगु ला कि नेवाःतय्गु सवालयात कयाः मुद्दा नं ज्वनेगु धइगु न्ह्यसः ब्वलंगु दु । नेवाःतय्सं थःपिनिगु मुद्दायात सम्वोधन याकेगु खःसा उकिया निंतिं मुद्दा नं तयार यायेमाः । मुद्दा अर्थात माग तयार यायेगु निंतिं नेवाः नुगःदुपिं नेवाःतय्सं ब्यापक रुपं सहलह ब्याकेमाःगु आवश्यकता दु । चुनावया सवालय् नेवाःतय्सं थःपिनिगु मुद्दा तयार यायेगु झ्वलय् छु तहया चुनाव जुइगु खः उगु तहयात ल्वःगु कथंया मुद्दा ज्वनेमाःगु आवश्यकता दु ।

स्थानीय चुनाव
स्थानीय तहयात स्थानीय सरकार धाइ । स्थानीय सरकारया चुनावया नितिं स्थानीय सरकारं हे यायेफुगु मुद्दायात नेवाःतय्सं ज्वनेमाः । स्वनिगःया आदिवासी नेवाःतय्सं म्होतिं नं स्वनिगःया स्थानीय सरकारपाखें यायेफइगु धइगु स्वनिगःया फुक्क लागाया पुलांगु हे नेवाः नां दुगु जुयाः पुलांगु हे नां कायम याकेगु नितिं मुद्दाया रुपय् ल्ह्वनेमाः । स्वनिगःया भूमि नेवाःतय्गु खयां नं थीथी लागाय् वःपिंसं थःपिं च्वनेगु थासय् लाक्व पाक्व नां तयेगु नापं नां तकं हिलेगु ज्या यानाच्वंगु दु । नेवाःतय्गु थःगु नां दुगु थासय् मेगु नां तयेगु ज्या पनेगु मुद्दा दलया नेतातय्सं बचं बिइमाः धकाः नेवाःतय्सं माग यायेमाः । नां तयाः साइनबोर्ड जक तयेगु मखु गबलें नं महुइगु कथं मेट्रिक प्रणाली कथं हे नेवाः नां दुथ्याकाः अले स्थानीय तहपाखें उकियात मान्यता बिइगु नापं व्यवहारय् तकं छ्यलेगु यायेमाः धकाः नेवाःतय्सं सः तयेमाः ।

स्थानीय सरकारं यायेफुगु धइगु स्थानीय सरकार संचालन ऐन व नेपाःया संविधान कथं थःगु लागा दुनेया संस्कृति संरक्षण यायेगु निंतिं सांस्कृतिक संरक्षित क्षेत्र घोषणा यायेफु । नेवाःतय्गु प्रथाजन्य संस्थायात मान्यता बियाः सांस्कृतिक संरक्षित क्षेत्र घोषणा कथं निर्माण जुइगु संरचनाय् दुथ्याकेफु । व धइगु प्रथाजन्य संस्थायात स्थानीय सरकारं मान्यता बिइगु नापं अनया संस्कृति, संस्कार नाप स्वापू दुगु भूमियात तकं संरक्षण यायेगु ज्या यायेफु । उकिं स्थानीय सरकारं यायेफुगु थुगु ज्यायात नं नेवाःतय्सं मुद्दाया रुपय् ल्ह्वनेमाः ।
स्थानीय सरकारं स्थानीय पाठ्यक्रम स्थानीय भाषां हे ब्वंकेफु । स्वनिगःया फुक्क स्थानीय सरकारं स्थानीय पाठ्यक्रम छगू तगिंनिसें च्यागू तगिं तक ब्वंकेफुगु जुगुलिं उकियात कार्यान्वन यायेमाः धकाः नेवाःतय्सं मुद्दा ल्ह्वनेमाःगु दु । कार्यान्वयन यानाच्वंगु स्थानीय सरकारयात सुभाय् बिइगु अले उकियात हे निरन्तरताया निंतिं बः बिइमाः । अले गन गन कार्यान्वयन मजूनि अन अन स्थानीय लागाय् थुकियात मुद्दाया रुपय् दयेकेगु ज्या यायेमाः ।

प्रदेश चुनाव
नेपाःया संविधानय् ब्यवस्था यानातः कथं प्रदेश सरकारं छगू वा छगूसिबें अप्वः जिल्लायात दुथ्याकाः स्वायत्त क्षेत्र घोषणा यायेफइगु अवस्था दु । स्वनिगः व स्वनिगः जःखःयात नेवाः स्वायत्त क्षेत्र बाय् नेवाः सांस्कृतिक स्वायत्त क्षेत्र घोषणा यायेमाः धइगु मुद्दा ज्वनेमाः । थुगु मुद्दायात सम्बोधन यायेमाः धकाः नेवाःतय्सं छसः याना तयेमाः ।
प्रदेश सरकारं थःगु सरकारय् मातृभाषायात कामकाजी भाषाया रुपय् नं प्रयोग याकेफइगु अवस्था दु । भाषा आयोगया सिफारिसय् जुइ थ्व ज्या । म्होतिं नं वाग्मती प्रदेशय् नेवाः भाय्यात सरकारी कामकाजया भाषाया रुपय् मान्यता बिइकेगु धइगु नेवाःतय्गु मुद्दा खः, थुकियात नेवाःतय्सं ल्ह्वनेमाः ।

संघीय चुनाव
संघीय संसदया चुनावय् त्याकाः वनीपिं सांसदत मन्त्री जुइगु नाप नापं देय्या मूल कानुन संविधानयात तकं संशोधन यायेफुपिं अले आवश्यकता कथं कानुन दयेकेफुपिं खः । उकिं थ्व इलय् पहिचानया आधारय् प्रदेशत निर्माण मजूगुलिं पहिचानया आधारय् प्रदेश निर्माण यायेत संविधान संशोधन यायेमाः धइगु नेवाःतय्गु मूल मुद्दा जुइमाः । संविधानं नेवाःत नाप नापं आदिवासी जनजातियात निगूगु दर्जाया नागरिक दयेकाः यानातःगु विभेदयात चीकेमाः धकाः नेवाःतय्सं सः थ्वयेकेमाः ।

अथे हे नेपाल पक्ष राष्ट्र जुयाच्वंगु आइएलओ १६९ व विश्वब्यापी आदिवासीतय्गु मानव अधिकार सम्वन्धि घोषणा पत्र युएनड्रिपया आधारय् नेपाःया आदिवासीतय्गु निंतिं कानुन दयेकेमाःगु खः आः तक नं दयेकेगु ज्या जुयाच्वंगु मदु । उकिं संघीय संसदया चुनावया निंतिं नेवाःतय्सं नाप नापं फुक्क आदिवासीतय्सं थुकियात मूल मुद्दा दयेकेमाः ।

थुगु कथं संघीय संसद, प्रदेशनिसें स्थानीय तहया चुनावया नितिं नेवाःतय्गु मंकाः मुद्दा धकाः दयेकाः उकियात ब्यापक रुपं प्रचार प्रसार यानाः जनतायाथाय् यंकेगु नापनापं दलतय्गु ध्यानाकर्षण यायेमाः । अले नेवाःतय्गु थुगु कथंया मुद्दायात सम्वोधन याइपिंत जक नेवाःतय्सं मत बिइ धकाः नेवाःत छसः जुया न्ह्याः वनेमाःगु अवस्था दु । उकिया नितिं नेवाःतय्सं ब्यापक रुपं आवंनिसें हे सहलह ब्याकेगु यायेमाः ।

 

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS