हिराया ब्यापारया हिरा

आरबी डाइमण्ड व रमेश महर्जन । थ्व निता नां न्ह्यब्वयेबलय् सकसिनं याउँक हे धाइ– हिरा व हिरा ब्यापारी । भाजु रमेश महर्जनाया नां कायेबलय् मेमेगु नं यक्व विशेषण वइ, गथेकि– समाजसेवी, भाषाप्रेमी, राजनीतिक नेता, मिडिया सञ्चालक । थथे थीथी विशेषणं म्हसीकेबलय् यक्वस्यां मसिइफु कि छगू इलय् वय्कः छम्ह साधारण किसान नं खः । न्हियान्हिथं बुँज्या यानाः नइम्ह छम्ह साधारण किसानया काय्मचा खः ।

न्हियान्हिथं बुँज्या यानाः नयेमाःम्ह छम्ह सामान्य ज्यापुया काय्मचा, छम्ह साधारण किसान थौं नेपाःया हे पायोनियर हिरा ब्यापारी जुइधुंकूगु दु । साधारण किसानं हिरा ब्यापार तकया वय्कःया यात्रा म्हो प्रेरणादायी खँ मखु । वय्कलं थ्व यात्राया निंतिं यक्व कठीन संघर्ष, परिश्रम, मेहनत याःगु दु । वय्कःया थ्व संघर्षया बाखनं सफल व्यवसायी जुइ न्ह्याःम्ह न्ह्याम्हेसितं प्रेरित याइ । तर वय्कलं यानादीगु कठीन संघर्ष, मेहनतया बाखनय् जक वय्कःया प्रेरणादायी व्यक्तित्व सीमित मदु । छम्ह सफल ब्यापारी जुइधुंकाः नं झीगु समाज, अझ धाये नेवाः समुदाययात व्यापार व्यवसायय् च्वन्ह्याकेमाः धकाः वय्कलं आः नं याना वयाच्वनादीगु कुतलं अझ झीत प्रेरित याइ, थ्व पक्का दु ।

भाजु महर्जनं ल्याय्म्ह पुस्तायात च्वन्ह्याकेगु निंतिं थौंकन्हय् याना वयाच्वंगु ज्याया चर्चा याये न्ह्यः वय्कलं थःत सफल व्यवसायी कथं थने हयेत यानादीगु संघर्ष व मेहनतया आगं निं छकः चायेके ।

न्हियान्हिथं बुँज्या याना जुइमाःगु यल देय्या छगू सामान्य किसान परिवारय् सन् १९६४ स प्यम्ह दाजुकिजाय् माइलाम्ह काय कथं बूम्ह खः – रमेश महर्जन । थौंकन्हय् गथे ल्याय्म्हत ध्यबा कमे यायेत वैदेशिक रोजगारीइ वनी, अथेहे वय्कः नं थःगु ल्याय्म्ह वैशय् वैदेशिक रोजगारय् वनेमाल । बुँज्या यायेगु बाहेक ल्हातय् छुं सीप मदुम्ह वय्कः घरेलु ज्यामि कथं हंगकंग थ्यन । वय्कःया ससःअबु, ससःदाजु न्हापा हे छम्ह हिरा व्यापारीया छेँय् घरेलु सहयोगी कथं ज्या यानाच्वंगु, वय्कःपिंसं हे रमेशयात नं हंगकंगय् सःतल । छुं नं ज्या तःधं–चीधं मधाइपिं वय्कःपिंसं छँेज्याय् ग्वाहालि यायेगु ज्या नं इमान्दारीपूर्वक यानादिल । उकिं हिरा व्यापारीया छेँजःपिं वय्कःपिं खनाः लय्ताः । लिपा बुलुहुँ वय्कःपिंत थःपिनि व्यापार व्यवसाय सम्बन्धी ज्याखँया जिम्मा नं बीगु याना हल । थ्वहे ज्या यायां वंबलय् छन्हु वय्कलं हिरा साहुयात थः नं हिरा सम्बन्धी ज्या यायेगु इच्छा दु धकाः इनाप यानादिल ।

ज्याप्रति वय्कःया लगनशीलता, मेहनत व इमान्दारिता खनाः भारतीय हिरा साहुनं वय्कःयात नं हिरा जाँच यायेगु, कटिङ यायेगु, प्राइसिङ यायेगु ज्या सयेकेत बम्बइलय् तालिम कायेके छ्वल । हिरासाहुयाथाय् ज्या यानाच्वंम्ह जूगुलिं वय्कःयाके हिरा सम्बन्धी भचा भचा ज्ञान ला दुगु हे जुयाच्वन, अथे जूबलय् मेपिंसं न्यादँ खुदँ बिकाः सयेकीगु ज्या वय्कलं खुलां हे सयेकादिल । तालिम कायेधुंकाः वय्कः हाकनं हंगकंग लिहां झाल । थःगु ल्हातय् सीप दयेधुंकाः थन वय्कःया ‘स्टाय्टस’य् नं हे हिउपाः वल । न्हापा छेँज्याया निंतिं ग्वाहालिमि जुयाच्वंम्ह वय्कः आः ‘सेल्सम्यान’ जुल । हिरा मिमिउँ वय्कलं थःगु सीपयात नं हिरा थें हे जल्ल थीकेगु यानादिल ।

थ्वहे झ्वलय् सन् १९९५ य् वय्कः बिदा कयाः छुं ईया निंतिं नेपाः लिहां झाल । थ्व ई हे वय्कःया जीवनय् टर्निङ प्वाइन्ट जुया बिल, अले वय्कःया परीक्षणया ई नं थनंनिसें हे सुरु जुल । नेपाः च्वनाजःछि वय्कलं नेपालय् हिराया व्यापार गुकथं जुयाच्वंगु दु धयागु अध्ययन यानादिल । नेपालय् हिराया कारोबार यानाच्वंपिं फुक्क धइथें साहुतय्त नापलानादिल । उबलय् वय्कलं खंकादिल, नेपालय् हिराया व्यापार परम्परागत ल्याखं जक जुयाच्वंगु दु । हिरा सम्बन्धी तालिम हे कयाः सुनां ज्या यानाच्वंगु मदु । थन हिरा न्याये–मी यायेगुलिइ थुलि उलि भाः धयागु हे मदु, न्ह्याम्हेस्यां न्ह्याक्व नं कायेत स्वइगु । अथे जूबलय् वय्कलं नेपालय् नं हिरा व्यापार यायेफइगु सम्भावना खंकादिल ।

वय्कः हंगकंगय् च्वनाः ज्या यानादीसां मन धाःसा न्ह्याबलें नेपालय् । नेपालय् च्वनाः नं व्यापार यायेफइगु खनेदयेवं हंगकंगय् ज्या यानाच्वनादीपिं वय्कःया ससःदाजु व वय्कलं नेपालय् हे व्यापार यायेगु क्वःछिनादिल । अले छन्हु साहुयाथाय् वनाः रमेशजुं थःत नेपालय् हे लिहां वनेगु अनुमति फ्वन । तर हिरासाहु माने मजू । हिरासाहुनं वय्कःयात थःपिनि व्यवसायया निंतिं हे तालिम बीकेछ्वयागु, अथे जूगुलिं नेपालय् वने दइमखु धाल । वय्कःयात हंगकंग वा अमेरिका गन न्ह्याः अनया ब्यापार स्वयेगु, छेँजःपिंत नं थः च्वनाथाय् हे सःते दइगु व धाक्व तलब बीगु ‘अफर’ यात । तर वय्कः माने जुयामदी । अथे जूबलय् साहुं लछिया निंतिं नेपाः छ्वयेगु, लछि लिपा हंगकंग लिहां मवल धाःसा हंगकंगय् दुहां वयेमजीक भिसा सस्पेन्स यानाबीगु ख्याच्वः बिल । तर वय्कः थःगु लक्ष्यय् दृढ जुयादीधुंकल, उकिं अज्याःगु ख्याच्वःयात ध्याकुनय् तयाः वय्कः नेपाः लिहां झाल ।

सन् १९९६ य् वय्कः नेपाः लिहां झाल । उबलय् नेपालय् परम्परागत लुँ–वहया तिसा बाहेक हिराया तिसा तीगु धयागु खास हे चलन मदु । थःत याउँक चूलाःवयेत्यंगु सुख–सुविधा त्वःताः नेपालय् हे व्यवसाय याये धकाः वःम्ह वय्कःयात दकलय् तःधंगु हाथ्या हे मनूतय्त हिराया बारे खँ थुइकाः बजाः दयेकेगु जुल । नेपाःया तिसा दयेकीपिंसं हे हिराया बारे बांलाक मसिउसा सर्वसाधारणं सीगु ला खँ हे मजुल । थज्याःथाय् बजाः दयेकेमाःगु, थ्व सामान्य चुनौतिया खँ ला ख हे मखुत ।

धाइ नि– गन च्वंपिंसं लाकां हे न्ह्याइमखु, उगु थासय् लाकांया बजाः झन बांलाइ । थ्व खँ वय्कलं नं बांलाक हे थू । थन च्वंपिंसं हिराया बारे बांलाक मसिउ, यदि सिल धाःसा थन हे बांलाःगु बजाः दइ । थुकिया निंतिं यायेमाःगु धयागु हे हिराया महत्वबारे थुइकेगु व इमान्दारीपूर्वक ज्या यायेगु ।

थ्व हे मन्त्र ज्वनाः वय्कः स्वनिगःया तिसा पसःपसःचाःहिउ जुल, स्वनिगःया साहुमहाजनतय्थाय् वनाः हिराया महत्व थुइकादिल । थन यक्वस्यां हिराया मू धयागु ‘चाहेको मोल’ धयागु जक सिउ, लुँ वहया थें अन्तर्राष्ट्रिय रुपं स्ट्यान्डर्ड भाः दु धयागु हे मसिउ । अथे जूगुलिं हिरा न्यानाः लबः दइमखु धयागु विश्वास । वय्कलं दकलय् न्हापां थ्व हे भ्रमयात चिइकादिल, हिराया भाः थहां वनीगु बाहेक कुहां वनीमखु धयागु थुइकाबिल । थुकिया लिसें वय्कःपिंसं मेगु छगू ज्या यानादिल– ‘शतप्रतिशत क्यासब्याक ग्यारेन्टी’ ।

हिराया भाः थहां वनेगु बाहेक कुहां वनीगु जुइमखु धयागु बांलाक सिउगुलिं वय्कःयात क्यासब्याक ग्यारेन्टी बीत थाकु मजुल । थ्व ‘स्किमं’ मनूतय्त हिराय् आकर्षण ला यात, तर बजारय् तिके जुइत सकस्यां विश्वास याइगु जुइमाः । अले जक बजारय् तिके जुया च्वनेफइ ।
वय्कलं धयादी, ‘जिमिसं गबलें नं जिमिके हिरा न्याइम्हेसित छम्ह ग्राहक धकाः जक बिचाः मयाना । बांलाःगु ज्या यात धाःसा न्ह्याबलें झीथाय् हे वइ धयागु तायेका । उकिं क्वालिटी, सर्भिसय् तसकं ध्यान बियाः ज्या याना ।’

थ्व हे इमान्दारितां बजारय् कुहां वःगु न्याला खुला दुने हे बजारय् विश्वास बीत सफल जुल । अले सन् १९९६ या अन्तपाखे हे चायेकादिल– आरबी डाइमण्ड । थ्वहे झ्वलय् पिनेयागु उत्पादनं जक ग्राहकयात विश्वास बीफइमखु धयागु जुल । पिनेयागु उत्पादनय् छुं भचा समस्या नं खने दयावल, अथे जूबलय् कच्चा हिरा हयाः थःपिंसं हे तिसा उत्पादन यायेगु नं सुरु यानादिल । थुकिं हे बुलुहुँ तःधंगु उद्यम व ब्यापारया रुप कयायंकल ।

थ्व ला जुल वय्कलं हिराया ब्यापारय् यानादीगु सफल यात्रा । तर थुलि जुइवं वय्कःया पलाः मदिउ । हिराया ब्यापारय् अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव दुम्ह वय्कलं बांलाक हे सिउ कि नेपाःया तिसा नं अन्तर्राष्ट्रिय बजारय् यंके फइ । तर थुकिया निंतिं नेपालय् तिसा बजाःया निंतिं छुं सरकारी नीति हे मदु । नेपाःया परम्परागत तिसायात फ्युजन यानाः, परम्परागत रुपं हे दयेकाः नं अन्तर्राष्ट्रिय बजारय् यंकेफइ धयागु खँया लबिङ्ग वय्कलं सरकारी तहलय् मन्त्री, सचिवपिंत यायेगु सुरु यानादिल । थ्व हे झ्वलय् थःगु नेतृत्वय् नेपाल रत्न तथा आभुषण संघ चायेकाः

नेपालय् हिरा, लुँ वहया ब्यापार यानाच्वंपिंत संगठित यायेगु ज्या यानादिल । नेपालय् अन्तर्राष्ट्रिय जेम एण्ड ज्वेलरी एक्स्पो यानादिल । उलि जक मखु सर्वोच्च शिखर सगरमाथाया आधारशिविर कालापत्थरय् वनाः अन्तर्राष्ट्रियस्तरया हिराया तिसाज्वलंया फेशन शो यानादिल । थुकिं नेपाःया तिसा उत्पादनय् अन्तर्राष्ट्रियस्तरं ध्यान सालेत ताःलात ।

थांैकन्हय् वय्कः नेपाःया थीथी खानीं पिहां वःगु पत्थरयात नेपालय् हे शुद्धीकरण यानाः जेम्सया रुपय् उत्पादन यायेमाः धयागु ज्याय् लगे जुयाच्वनादीगु दु । वय्कलं धयादी,‘झीथाय्या खानी पिहां वःगु पत्थरयात अथें मीबलय् किलोया द्वःछि निद्वः वइ जुइ, तर उकियात रिफाइन यानाः जेम्सया रुपय् हये फत धाःसा ग्रामया हे न्याद्वः झिद्वः कायेफइ, लिसें नेपालय् रोजगारी नं यक्व चूलाइ ।’

नच्चागु वैंशय् वैदेशिक रोजगार वनेमाःसां ३२ दँया उमेरय् हे नेपाः लिहां वयाः थन हे ब्यापार ताःलाकेत सफल वय्कलं धयादी, ‘नेपालय् ज्याया कमी मदु, मात्र सीप दयेकेमाः ।’

नेपाःया यक्व ल्याय्म्हत विदेश वनाः दुःख सिउ वनाच्वंगु, तर नेपालय् धाःसा विदेशीत वयाः कमे यानाच्वंगु खँय् वय्कःया नं नुगः क्वतुं । वय्कलं धयादी, ‘हिरा सम्बन्धी खुलाया तालिम काल धाःसा नेपालय् हे लय् ५०–६० हजार कमे यायेफइगु ज्या दु । तर नेपालय् सृजनाया भाः मदु, अथे जूगुलिं निगूगु पुस्ता विदेश पलायन जुयाच्वंगु दु ।’

नेपाःया ल्याय्म्ह पुस्तायात हिराया ज्याय् सीप विकास यायेगु निंतिं वय्कःपिंसं थन हे हिरा कटिङ्ग यायेगु निसें हिरा सम्बन्धी थीथी तालिम बिइगु नं याना वयाच्वंगु दु । थौंकन्हय् नेपाल संवत् राष्ट्रिय न्हूदँ समारोह समिति ११४१ या नायः समेत जुया च्वनादीम्ह वय्कः नेवाःत बुलुहुँ थःगु व्यापार व्यवसायं पलायन जुजुं वनाच्वंगु खँय् नं उलि हे चिन्तित दु । नेवाःतय्त ब्यापारय् हाकनं पुनस्र्थापित यायेमाः धयागु मान्यता ज्वनाः नं वय्कः न्ह्याः वनाच्वनादीगु दु । थौंकन्हय् चिचीधंगु लगानीं छुं नं ज्या यायेत थाकुगु वाःचायेकाः वय्कःपिं तःधंगु लगानी मुंकाः ज्या यायेगु ताः तयाः ‘लगानी ग्रुप’ हे दयेकाः नं न्ह्याः वनाच्वनादीगु दु । थ्व पुचलय् मुक्कं नेवाःत हे जक च्वनाः ज्या यायेगु खँ वय्कलं धयादी ।

नेवाः समुदाययात च्वन्ह्याकेगु निंतिं वय्कलं यानाच्वंगु कुतलय् छगू न्ह्यथनेबहःगु ज्या धयागु वय्कःया नेतृत्वय् यलया पिलाछेँय् दयेकाच्वंगु एकीकृत नेवाः वस्ती नं खः । वय्कलं हे स्थापना यानादीगु माया फाउन्डेशन मार्फत यलया पिलाछेँय् २०७२ सालया तःभुखाचं स्यंगु पुलांगु दक्व छेँ थुनाः एकीकृत रुपं नेवाः बस्ती दयेकेगु ज्या जुयाच्वंगु दु । थौंकन्हय् थ्व ज्या ५० प्रतिशत पूवनेधुंकूगु दु । छुं समस्या दुगुलिं दथुइ भचा ज्या ढिला जूगु खःसां आः हाकनं धमाधम ज्या न्ह्यानाच्वंगु खँ वय्कलं कनादी । ‘छन्हु निन्हु न्ह्यः जक थनया छुं दाजुकिजापिंसं थःपिनिगु चिचीकूगु जग्गाय् अलग अलग छेँ मदँसें छगू हे यानाः दनेगु व थ्रीस्टार स्टाय्ण्डर्डया होटल दयेकेगु खँ जूगु दु’ वय्कलं कनादिल ।

नेपाल मण्डल टेलिभिजनया अध्यक्ष जुयाच्वनादीम्ह वय्कः नेवाःतय्गु छगू बल्लाःगु मिडिया दयेकेगु निंतिं नं सक्रिय जुया च्वनादीगु दु ।
छम्ह ज्यापुया कायमचा थौं थःगु हे लगन, मेहनत, परिश्रमं नेपाःया हे पायोनियर हिरा ब्यापारी जुयाच्वनादीगु दु । करोडौंया कारोबार यानाच्वनाः नं थःगु समुदाय, थःगु भाय्, संस्कृतिया संरक्षणय् वय्कलं उति हे नुगः क्वसायेकाः ज्या यानादीगु दु । उकिं हे थुगुसी ज्यापु दिवसया लसताय् वय्कःयात ज्यापु विकास संस्कृति कोषपाखें ‘ज्यापु रत्न’ उपाधीं छाय्पिउगु दु ।

 

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS