ईमेल फिसिङ न्हूकथंया साइबर अपराध

सामाजिक संजालय् प्रयोग अप्वया वनाच्वंगुया लिसें लिपांगु इलय् न्हूगु तरिकाया साइबर अपराध जुइगु यानाच्वंगु दु । सामाजिक संजालया प्रयोग अप्वया वंलिसे फेसबुक, ट्विटर, भाइबर, गुगल थेंज्याःगु संजालय् न्हूगु खाता (एकाउन्ट) चायेकाः मनूतय्सं ध्यबा लुटे यायेगु व सुं मेम्ह मनूया हैसियत हे सिधयेका बीगु थेंज्याःगु घटना अप्वया वनाच्वंगु दु ।

थ्व हे झ्वलय् लिपांगु इलय् ‘इमेल फिसिङ’ मार्फत करोडौं तका ठगी यायेगु ज्या नं जुया वयाच्वंगु दु । महानगरीय अपराध महाशाखाय् लछिया दुने १० गू निसें १५ गू उजुरी ‘इमेल फिसिङ’या वयेगु यानाच्वंगु दु ।

‘इमेल फिसिङ’ धइगु निम्ह व्यवसायी वा थःथिति दथुइ इमेलय् जूगु खँल्हाबल्हायात सुं छम्ह म्हसिउम्ह मनुखं दथुइ च्वनाः गोप्य निगरानी यानाच्वनेगु व व्यवसायी वा थःथितिया दथुइ इमेलपाखें ध्यबाया कारोबार जुइगु याना हयेवं ईमेल आईडी, बैंकया खाता नम्बर व देय् तकं इमेलपाखें हिलाः ध्यबाया ठगी यायेगु खः ।

महानगरीय अपराध महाशाखाया प्रमुख, प्रहरी निरीक्षक लिलाराज डाँगीं नेपालपाखें विदेशय् जुइगु उकथंया कारोबारय् अप्वः ‘इमेल फिसिङ’ जुइगु यानाच्वंगु धयादी । ‘विदेशपाखें सामान आयात यानाः इमेलपाखें ध्यबा भुक्तानी यायेबलय्, ट्रेकिङ, ट्राभल्स, टुर्स कम्पनीया अप्वःथें ‘इमेल फिसिङ’ जुइगु यानाच्वंगु दु’, वय्कलं धयादी ।

अथे हे छम्ह प्रतिष्ठित व्यक्तिया फेसबुक, ट्विटर एकाउण्ट ह्याक यानाः गोप्य सुचं कयाः ध्यबाया बार्गेनिङ यायेगु, मेम्हेसिया नामय् (फेक आइडी) फेसबुक व ट्विटर चायेकाः गोप्य सुचं कायेगु व दुःख बीगु यानाच्वंगु उजुरी प्रहरीइ वयेगु यानाच्वंगु महाशाखां न्ह्यथंगु दु । महाशाखाय् चालु आर्थिक दँया लिपांगु स्वलाया दुने साइबर अपराधसम्बन्धी ४५२ गू उजुरी दर्ता जूगु दु ।

महाशाखा प्रमुखलिसें प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक सहकुलकुमार थापां सामाजिक संजाल फेसबुक, ट्विटरय् चिठ्ठा लात धकाः छगू करोड तका तक ठगी याःगु उजुरी महाशाखाय् वःगु धयादी । ‘विदेशय् च्वनाः सामान छ्वया हयाबी, ध्यबा छ्वाहयादिसँ धकाः तक नं ठगी यायेगु ज्या जुयाच्वंगु दु’, वय्कलं धयादी ।

महाशाखायाकथं ल्याय्म्ह पुस्तात अप्वःथें साइबर अपराधय् लगे जुयाच्वंगु दु । उकीमध्ये १० दँनिसें २० दँ तकया उमेर समूहयापिं २२ दशमलव ०५ प्रतिशत, २० निसें ३० दँया उमेर समूहया ३९ दशमलव ९२ प्रतिशत, ३० निसें ४० दँ उमेर समूहया २९ दशमलव ९१ प्रतिशत व ४० निसें ६० दँ उमेर समूहया ७ दशमलव ९८ प्रतिशत मनू साइबर अपराधय् लगे जुयाच्वंगु दु ।

‘सामाजिक संजालय् निःशुल्क डाउनलोड यानादिसँ वा स्वयादिसँ धकाः धयातःगु दइ अथे अनावश्यक खँ स्वयेबलय् व डाउनलोड यायेबलय् साइबर अपराध अप्वः जुइगु यानाच्वंगु दु’, वय्कलं धयादी । साइबर अपराध कानूनया बारे विद्यालय, कलेज व क्याम्पसय् शिक्षा बीमाःगु अतिकं आवश्यक जूगु महाशाखां न्ह्यथंगु दु ।

साइबर अपराधया सम्बन्धय् ३५ न्हुया दुने सत्यतथ्य सुचं अदालतय् दार्ता याये सिधयेकेमाःगु प्रावधान दु । महाशाखाय चालु आर्थिक दँय् आतकया दुने साइबर अपराधय् ४५२ गू उजुरी दर्ता जूसां नं झिंछम्हेसिया विरुद्ध मुद्दा चले याःगु दु । सामाजिक संजालय् खुगू, ह्याकिङ याःपिं निम्ह व लाक्वपाक्व एसएमएस याःपिं ६७म्ह विरुद्ध मुद्दा दर्ता जूगु महाशाखां न्ह्यथंगु दु ।

महाशाखाया प्रमुख थापां साइबर अपराध ऐन मदयेकूगुलिं मुद्दा चले यायेगु सम्बन्धय् छुं समस्या दुगु धयादी । थौंकन्हय् साइबर अपराधयात महाशाखां विद्युतीय कारोबार ऐन अन्तर्गत कारवाही याना वयाच्वंगु दु । विद्युतीय कारोबार ऐनअन्तर्गत साइबर अपराध याइम्हेसित न्यादँतकया जेल सजाय वा छगू लाख तका जरिवाना वा निगुलिं सजाय जुइगु प्रावधान दु ।

साइबर अपराधया कारणं मनूत छेँ–बुँ हे मदयेका च्वनेमाःगु, आखः ब्वनेगु स्यनीगु, आत्महत्या यायेगु थें ज्याःगु घटना अप्वया वनाच्वंगु महाशाखाया तथ्यांकय् न्ह्यथनातःगु दु । नेपाल प्रहरीं लिपांगु इलय् साइबर अपराधया घटना अप्वया वनेवं केन्द्रीय साइबर ब्यूरो हे स्थापना तकं याःगु दु ।

प्रहरी महानिरीक्षक सर्वेन्द्र खनालया विशेष सक्रियताय् २०७५ सालय् थुगु ब्यूरोया स्थापना जूगु खः ।प्रहरी प्रवक्ता प्रहरी नायब महानिरीक्षक विश्वराज पोखरेलं प्रविधिया विकासलिसें सामाजिक संजालपाखें जुइगु अपराध नियन्त्रणया निंतिं केन्द्रीय साइबर ब्यूरो स्थापना यानागु धयादी । साइबर ब्यूरो थौंकन्हय् भोताहितिं संचालन जुयाच्वंगु दु ।

स्रोत व साधनया अभावया कारणं साइबर ब्यूरों साइबर अपराधया घटना बारे पूर्ण अनुसन्धान याये मफुसां छुं छुं घटनाया धाःसा अनुसन्धान याना वयाच्वंगु दु । महाशाखां तकं आः साइबर अपराधया घटनाया अनुसन्धानया निंतिं ब्यूरोय् छ्वया हयेगु यानाहःगु दु ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS