अमेरिकी साहित्यकारतलिसे अमेरिकी साहित्य

थुगुसीया जिगु अमेरिका भ्रमण निगू कारणं अवस्मरणीय जुल । छगू ला अमेरिकाय् बिचाः हे मयाना कथं आकाझाकां ब्रेम ह्यामरेज जुयाः जि उसाँय् मंत । आः नेपाः लिहां वयाः उकिया उपचार यानाच्वनागु दु । नापनापं छेँय् हे च्वनाः नं साहित्यिक ज्या यानां तुं च्वनागु दु । मेगु खँ, थुगुसी अमेरिकाय् जिं आपालं अमेरिकी साहित्यकारपिं नापलानाः उपिंलिसे अन्तक्र्रिया याये खन ।

अमेरिकी साहित्य जक मखु अन च्वंपिं साहित्यकारतलिसे प्रत्यक्ष साक्षात्कार तकं याये खन । शरीरं साथ बिउगु जूसा थ्व साहित्यिक यात्रा अझ न्ह्याः वनीगु खइ । अथे नं गुलि साहित्यकारपिं नापलाये खन, व धाःसा अवस्मरणीय हे जूगु दु ।

अन जिं प्रत्यक्ष नापलानाः अन्तरसंवाद याये खंपिं साहित्यकारपिं विशेष यानाः लिनेट रेनी–ग्राण्डवेल (Lynette Reini-Grandell), क्याथरिन केसर (Kathryn Kysar), हवाना सुलिभान जान्जेज (Hawona Sullivan Janzen), आरोन केर (Aaron Kerr), स्टेनली कुसुनोकी (Stanley Kusunoki), पेइज रेहल (Paige Riehl), जास्मिन रे जिगजर Jasmin Rae Ziegler, राचेल म्याकडोनाल्ड (Rachel MacDonald) जिम मोर (Jim More) आदि खः ।

थुपिं फुक्क जि वनागु मिनोसोट्टा राज्यय् च्वंपिं साहित्यकारत खः । अमेरिकाया मेमेगु राज्यय् च्वंपिं साहित्यकारत नापलानागु मदुनि । अथे खःसां अमेरिकाया मेमेगु राज्यय् च्वंपिं साहित्यकार व उमिसं च्वइगु साहित्यया धार छगू हे जुइमाः धकाः अनुमान यायेफु । अमेरिकाय् नं साहित्यकारत फुक्क च्व जक च्वयाः म्वानाच्वनीपिं मखु ।

अमेरिकाया साहित्य बारे संसारं सीकेगु याःसां अमेरिकी साहित्यकारतय्सं धाःसा विदेशी साहित्य बारे उलि चिउताः मतः ।

उपिं नं गुलिं शिक्षण संस्थाय् आखः ब्वंकीपिं, गुलिं मेमेगु हे ज्या याइपिं दु । जिं नापलानापिं मध्ये क्याथरिनया निगू सफू पिहां वयेधुंकल । वय्कः मूलतः साहित्य जक च्वइम्ह खः । गबलें गबलें समीक्षा नं यानादी । अनोका रामसे कम्युनिटी कलेजय् वय्कलं साहित्य ब्वंकेगु यानादी । क्याथरिनया निगू सफू अमेरिकाय् तसकं लोकंह्वाःगु जुयाच्वन ।

अथेहे स्टेनले कुसुनोकी नं स्कूलय् हे ब्वंकीम्ह खः । वय्कःया नं निगू सफू पिहां वयेधुंकूगु दु । वय्कः नं अन तसकं लोकंह्वाःगु साहित्यकार खः । थ्व साहित्यकारत नं वास्तवय् होलटाइमर मखु । तर थःके दुगु ई साहित्य सिर्जना यानाः हे फुकाच्वनी । हरेक शुक्रवाः व शनिवाः थःथः मुनाः छुं कि छुं ज्याझ्वः यानाच्वनी ।

गबलें कविता पाठ याइसा गबलें समीक्षा नं यानाच्वनी । उमि नं थःथःगु हे साहित्य पुचःत दु । उकी दुजःत ला दइ मखु तर अज्याःगु साहित्यिक पुचःत धाःसा यक्व दु । अज्याःगु साहित्यिक संस्थात खास तःधं जुइ । थःथः मिले जुयाः साहित्यिक ज्याझ्वःत न्ह्याकाच्वंगु दइ । नियमित साहित्यिक ज्याझ्वः धाःसा याना हे च्वनी ।

अन सफू विमोचन याइगु समारोह नं झीगु लागिं अजूचायापु । सफू विमोचन जुइगु ज्याझ्वलय् अथे हे ३०÷३५ म्ह ति साहित्यप्रेमित मुनी । ज्याझ्वः तःधंक याइ मखु । ज्याझ्वःया लागिं दबू दइ तर दबुली सभापति, स्वागत भाषण याइम्ह, सुभाय् बीम्ह धकाः मनू धाःसा दइ मखु । उद्घोष जुइवं ज्याझ्वः शुरु यानाछ्वइ ।

सफू धाःसा गबलें च्वमि थम्हं हे याइ वा अन दुपिं मध्ये दकले थाकुलिम्हेस्यां विमोचन यानाच्वनी । अज्याःगु ज्याझ्वलय् नं दबुली सुयातं तइ मखु । ज्याझ्वलय् थ्यंपिं फुक्क अडियन्स हे जुइ । साहित्य च्वइपिं धाःसा थःगु विषयय् अप्वः दख्खल दुपिं हे जुयाच्वनी । उपिं अप्वः यानाः साहित्य हे ब्वनीपिं जुइ ।

च्वयेगु बाहेक मेगु छुं ज्या याइपिं खःसा उमिगु ज्या नं साहित्यलिसे हे सरोकार दुगु विषय जुयाच्वनी । ज्या नं साहित्यलिसे हे जुइबलय् उपिं अझ खारे जूपिं लानाच्वन । उमि सफू विमोचनया ज्या याइबलय् तसकं साधारण ज्याझ्वः जुइ । ज्याझ्वःया ब्वनापौ ईमेलपाखें छ्वया हइ । अप्वः आर्ट ग्यालरीइ सफू विमोचनया ज्याझ्वः जुइ ।

विमोचन ज्याझ्वलय् वाइनया व्यवस्था याना तइ । बिस्कुट नकी । विमोचित किताबया दां छुट जुइ । सफू विमोचन अप्वः यानाः ज्याझ्वलय् थ्यनीम्ह दकलय् ज्याथम्ह साहित्यकारया ल्हातिं याकीगु चलन दु । गनं गनं चाहिँ सफूया च्वमि थम्हं हे थःगु सफू विमोचन नं याः ।
साहित्यकारतय् दथुइ साहित्यिक ज्याझ्वःत नियमित हे जू ।

खास यानाः शनिवाः आइतवाः जुल कि ज्याझ्वः याइ । रचना वाचन याइबलय् दबुली याकःचा हे जक थनेगु चलन । कविता चाहिँ अप्वःसिके कण्ठ हे वः । उमिसं भ्वं वा सफू मस्वसे हे वाचन याइ । साहित्य सम्बन्धी ज्या याइगु साहित्यिक संघ संस्थात नं यक्व दु । फुक्क धइथें साहित्यकारत छगू न छगू संस्थाया दुजः जुया हे च्वनी ।

अय्नं गुलिं ला सफू पसल्यातय्सं हे कविता वाचन ज्याझ्वः नं याना बी । पसलय् साहित्यकारत मुंकाः कविता वाचन यानाच्वनी । कविता वाचनया मेगु विशेषता धइगु उकी संगीत तयेगु चलन खः गुगु झीथाय् मजू । कविता वाचन शुरु जुल कि उकियात ल्वःगु पाश्र्व संगीत तयेधुंकी । थ्व संगीत तयेत उलि ई नं काइगु मखु ।

ज्याझ्वः जुयाच्वंगु थासय् हे संगीत तइपिंसं च्वमिया कविता छक्वः कयाः स्वइ । निम्हेसिया दथुइ छझाः सल्लाह याइ । वयां लिपा कविता पाठ जुइवं संगीत थाना हइ । गुलिं ला कविता च्वइम्ह कवि हे संगीतकार नं जुयाच्वनी गथे कि कवि जीम मोर । वय्कः छम्ह संगीतकार नं जुयाच्वन । वय्कःयात अमेरिकी सरकारं भियतनाम वारय् हुँ धाःगु जुयाच्वन, वय्कः मवंगु लानाच्वन ।

उमिसं च्वइगु कविताया विषयवस्तु धाःसा अप्वः राजनीति हे खः । थ्व बाहेक सामाजिक परिवेश, जनचेतना ब्वलंकेगु कथंया नं कविता च्वः । विम्ब, प्रतीक आदि थेंज्याःगु सैद्धान्तिक पक्षयात नं तसकं ध्यान बिउ । कविता ला अप्वः गद्य हे खः । पद्यं ब्वंपिं वा च्वःपिं सुं मखना । छगू इलय् ल्याय्म कविताया नं लहर वःगु खः ।

कविता वाचनया मेगु विशेषता धइगु उकी संगीत तयेगु चलन खः गुगु झीथाय् मजू । कविता वाचन शुरु जुल कि उकियात ल्वःगु पाश्र्व संगीत तयेधुंकी । थ्व संगीत तयेत उलि ई नं काइगु मखु ।

थौंकन्हय् थुकिया चलन उलि मदया वन । अमेरिकाया साहित्य बारे संसारं सीकेगु याःसां अमेरिकी साहित्यकारतय्सं धाःसा विदेशी साहित्य बारे उलि चिउताः मतः । नेपाःया साहित्य बारे सीगु ला झन् खँ हे मंत । उमिसं नेपाः बारे भचा सीकूगु धइगु हे भुखाय् ब्वःबलय् खः । अज्याःथाय् जिं उमित अंग्रेजीं उल्था जुयाः पिहां वःगु नेपालभाषाया कविता सफू ‘रिबेलिङ मर्निङ’ छगू छगू बिया ।

उगु सफू ब्वनेधुंकाः उमिसं नेपालभाषाया कविताय् ला यक्व हे विद्रोह खनेदु धकाः प्रतिक्रिया बिल । जिं धया, ‘नेपालभाषा व नेवाः जाति नेपाःया छगू उत्पीडित जाति खः, उकिं उमिगु कविताय् विद्रोह पिहां वःगु खः ।’उमिसं नेपाली साहित्य बारे पटक्क हे मसिउसां भारतीय साहित्य बारे धाःसा छुं भचा सिउगु खनेदु ।

भारतीय साहित्य अंग्रेजीं नं पिहां वइगु जुयाः सिउगु जुइमाः । सफू प्रकाशनया अवस्था धाःसा झीथाय् थें हे खः । सफू पिकाइ तर मी थाकु । उकिं किताब पिहां वयेवं अप्वः यानाः सितिकं हे बी । दकलय् मीत थाकुगु कविता खः । अपाय्धंगु देशय् कविता सफू पिहां वःसा मुक्कं ५०० पाः जक छापे याइ ।

व नं छक्वलं वनी मखु । बरु उपन्यास धाःसा यक्व चू । मेखे पत्रिकाय् कविता छापे याकेत धाःसा थाकु । कविता छापे याकेत ध्यबा पुलेमाः । पत्रिका मनूतय्सं न्याइ मखु उकिं कविं हे ध्यबा बियाः पत्रिका चले याकेमाःगु जुयाच्वन । कविता छापे याइगु पत्रिकाया सम्पादकत धाःसा तसकं कडा जुइगु जुयाच्वन ।

ताःई तक अध्ययन यायेधुंकाः जक कविता छापे यायेगु जुल धकाः खबर बी । खबर वयेवं ध्यबा निं तयार यायेमाः । पत्रिकाय् रचना छ्वयेबलय् अथें मेल जक यानां मगाः । पिकायेत छगू अलग्ग फर्माट हे दयेकाः छ्वयेमाः । सम्पादकयात चित्त बुझे जूसा जक खबर याइ । जिगु हे कविता कायेधुंकाः ध्यबा नं माः धाल ।

साहित्यिक पत्रिका उमिसं मन्याःगु जुयाच्वन । अय् जुयाः छखे ग्वाहालि कयाः जूसां व्यवस्थापन यानातःगु लानाच्वन । अमेरिकी कवि साहित्यकारत तसकं विद्वान जुयाच्वनी, अथे खःसां उपिं घमण्डी धाःसा मजू । मेपिं अमेरिकी नागरिक स्वयां उपिं शिष्ट हे जुइ ।

नवीन चित्रकार