पुजा यायेवं जक धर्म लाइमखु

#अमृतमान शाक्यभिक्षु

थौं थाय्थासय् अशान्तिं थाय् कयाच्वंगु दु । मनू मनूया दथुइ थःथःगु मनय् च्वंगु कलुषित भावना जागृत जूगुया कारणं थथे जूगु खः । थ्व छगू तृष्णाया कारणं जूगु खः । थः जक नयेगु, त्वनेगु, पुनेगु व मोजमस्ति यायेगु अले थः यसें स्वतन्त्रतापूर्वक म्वायेगु म्वायेगु, मनू जुयाः सुखं ऐस आरामं च्वनेगु निन्हुया जिन्दगी हनेगु इच्छां थथे जूगु खः ।

सी धुनेवं अज्याःगु सुखमय जीवन हने खनी कि खनीमखु धइगु थौंया ल्याय्म्ह पुस्ताया विचाः । भौतिक सुखय् लालयित जुयाच्वंपिं थौंया पुस्ता ययःथे जुयाच्वंगु दु । इमित लज्या, भय, लिपा जुइगु छुं नं कथंया खँयात कयाः चिउताः मदु । इमित लिज्ञां बीपिं हे मूर्ख तुल्य जुइ । जब थःत हे छुं समस्या जुयाः पश्ताय् चायेमाली अबलय् इमि न्ह्यः नं वइमखु, नये नं यइमखु ।

वंथाय् च्वंथाय् वने–च्वने फइमखु । मनय् अनेक तर्कना वइ । थःत न्हापा सचेत याःपिं लुमना वइ । अनेककथंया शिक्षा बिउगु झललल लुमना वइ । मानसिक रुपं नं तनाव जुइ । रोगी जुइ । निन्हुया जीवन सुखपूर्वक म्वायेगु म्हगस नं चुं चुं जुइ ।थौंया इलय् अशिक्षित धइपिं म्हो हे जक दु, तर शिक्षित खयां नं व्यावहारिक जुइ मफयाः अशिक्षित तुल्य जुयाच्वंपिं नं मदुगु मखु ।

शिक्षित हे धाःपिं नं नैतिकताविहीन जुयाच्वंगु दु । चाहे इपिं गुरु हे थ मजुइमा । चेला जूपिं नं भगवान बुद्धं क्यना बिज्याःगु सुखं जीवन हनेगु बुद्ध धर्मया व्यावहारिक शिक्षा व ज्ञानया अभावं वा परियत्ति शिक्षाया अभावं यानाः अदूरदर्शीता खने दयाच्वंगु दु । चुलबुले, भद्दा, उत्ताउलो व भ्वासि पहः वयेक फेसन यानाः मिसातय्सं थःगु हे अस्मिता लुटे याकाच्वनेमाःगु दु ।

मांअबुं थः मस्तय्त थुइके माःथाय् अःखबतं इपिं हे मख्ख जुयाः लय्तायाच्वंगु दु । थः म्ह्याय्पिं, भौपिंसं याना जूगु फेसनयात नकारे मयासे उकियात तिबः बीकथं हौसला, प्राथमिकता बियाः थःपिं हे लिउलिउ वनाच्वंगु वा इमित स्वतन्त्र त्वःतूगुया कारण इपिं अनेकथंया कुलतय् फसे जुया वनाच्वंगु दु ।

छेँय् लिबाक दुहां वयेगु, स्कुल–कलेज वनेगु नामय् ‘डेटिंड स्पट’ लगायत मेमेगु थासय् तकं ‘युनिफर्म’ हे पुनाः थ्यनाच्वनी । छेँय् मथ्यनीगु, दुहां हे वःसां लिबाक वइगु जक मखु, दुर्घटनाय् लानाच्वनीगु, प्रहरीया ल्हातय् लाइगु वा म्ह्याय् मचाया प्वाथय् दुगु घटना जुल धाःसा मांअबुया भुइचःति हाया वइ ।

अबलय् इमित मानसिक रुपं तनाव नं जुइ । तनावं मुक्त जुइत डाक्टर, वैद्य, ज्योतिया लुखा धिउँ जुइ । थथे जुइबलय् डाक्टर, वैद्यया उपचार सेवा कायेगु स्वयां नं भगवान बुद्धया धर्म, उपदेश, शिक्षा पालना याये फत धाःसा छुंकथंया नं वासः नयेम्वाः । वासः स्वयां नं समाजं कुंखिनीगु वा बेक्वः मिखां स्वइगु भय कडा जुइ ।

जीवंकाःछि ल्वंमकां ल्वःमंके मफइगु चोट लाइ । बांमलाःगु लिच्वः याकनं न्यना वनी, बांलाःगु लिच्वः न्यंका वनेत ई काइ । तर मनू जुयाः म्वायेत पलाः पलाःपतिकं द्वनी धकाः सचेत जुइमाः । नयेगु, त्वनेगु, पुनेगु, जुइगु थःयसें खयां नं उकी नं सचेत जुइमाः । थः भिंसा जगत भिं, थः मभिंसा जगत मभिं धायेवं जक जगत भिं–मभिं जुइमखु ।

ख्याः यायेगु मनं म्वाःमदुगु खँय् छेँय् ल्वापु थला बीपिं दयाच्वनी । ल्वापु हे जुल धाःसां थम्हं हे विचाः यायेमाः । सुनानं धाल धायेवं उकिया लिउलिउ जुइमजिउ । भगवान बुद्धं धयाबिज्याःगु दु, ‘परम्परा जक धयां मजिउ । खः, मखु । जिउ, मजिउ थःगु मनं बांलाक स्वयेमाः ।’ भगवान बुद्धं थःगु हे खँयात नं मनय् दुनेनिसें दुवाला स्व धयाबिज्याःगु दु ।

सुनां, सुयात, गबले, गन छाय् कन । सत्य खँ खः वा मखु थम्हं छुटे यायेमाः । धाल धायेवं हे छक्वलं विश्वास याये मजिउ । पत्याः याये मजिउ । विचाः हे मयासे छक्वलं नवाये नं मजिउ । स्वयेत हे नं त्वाल्ल स्वयाच्वने मजिउ, पुलुक्क छकः स्वयेमाः । न्यने जक धयां नं मजिउ, ध्वाथुइक न्यनेमाः ।

कनीम्हेसिनं छगू कनाच्वनी, न्यनाच्वंम्हेसिनं मेगु हे थुइकाच्वनी । थुकिं यानाः नं ल्वापु जुइ ।थथे मजुइमा धकाः हे भगवान बुद्धं मनू मात्रया सुख शान्तिया लागि अःपुगु, पालना याये फइगु उपाय पंचशील सुनां पालना याइ वं अवश्य सुख प्राप्त याइ धयाबिज्याःगु दु ।

सुनानं सुयातं दुःख कष्ट मबीगु, स्यायेगु, पालेगु, नुगलय् स्याक्क कडा वचन मल्हायेगु सुयाकें मन्यँसे सुयागुं छुं नं सामान मकायेगु, सुयां कलाःयात बांमलाःगु मिखां मस्वयेगु, थःत माःगु थम्हं हे यायेगु, कतःया जीवन बर्बाद मयायेगु, मिसामिजं निम्हेसितं लागू जुइगु नियम हे पंचशील खः ।

कतः वा थःत हानी जुइक मखुगु खँ मल्हायेगु, बरु कतःयात हानी जुइगुपाखें बचे यायेगु, माल धाःसा थथे यायेबलय् मखुगु खँ ल्हात धाःसां नं पुण्य प्राप्त जुइ । अम्मल वा नशा काये यःगु पदार्थ नल, त्वन धायेवं थःगु शरीरयात हे हानी जुइक त्वने मजिउ । त्वने हे माःसां मात्राछि जक त्वनाः मनयात लुधंकेगु स्वयेमाः । अप्वः त्वन धाःसा अमृत हे नं विष जुइ ।

थज्याःगु शील पालना याये फत धाःसा भगवान बुद्धया किपा वा मूर्तिइ स्वां, सिन्हः, जाकि, मरिचरि आदि तयाः पुजा यानाच्वनेम्वाः । बुद्धया अनेक उपदेशयात पालना जक यात धाःसां नं व हे नं तःधंगु धर्म यानागुति ग्यनी । अथे हे आर्यअष्टांगिकमार्गयात नालाः न्हिथं धइथें पालना यानाच्वन धाःसां नं दुःखया किचः तक हे स्वयेमाली मखु ।

थम्हं गथे याःगु खः, अथे हे लिच्वः वःगुपाखे ध्यान बीमाः । चतुरब्रम्ह विहार ज्ञानयात नं न्हिथं झीसं पालना याना च्वन धाःसा झी थवंथवय् माया दया दयाच्वनी । थवंथवय् मिलेचले जुयाच्वने फइ । सुख दुःख समताभाव तयाः दुम्हेसियागु स्वयाः नुगः मुइका च्वनेगु स्वयां थः वीर्यवान जुयाः च्वन धाःसा थम्हं नं छुं यानाः क्यने फइ ।

तर थौंया इलय् दुपिनि गाक्कं दु, मदुपिनि द हे मदु । दत धायेवं दुम्हेसिनं भ्वासि पहः क्यने मजिउ । कतःया मन स्यनीकथं अनेक खँ ल्हानाः हिबाय्चबाय् यायेगु स्वये मजिउ । तर थौं बुद्ध शिक्षाया अभावं दुपिं नं दुःख, मदुपिं झन् हे दुःख । दुम्हेसिया माःथाय् मांकथं छ्यले मसयाः, ठगे जुइकाः, नक्कलि सामान वा म्वाःमदुगु झमेलाय् तक्यनाः दुःख सीमाली ।

मदुम्हेसिया छभ्वाः, छप्ये नये मखनाः, छजु बांलाःगु पुनेगु मदयाः, च्वनेगु थाय्बाय् मदयाः अनेक झमेलाय् तक्यना च्वनेमाली । थम्हं विचाः याःथेंज्याःगु ज्या मदयाः नं दुःख सिया च्वनेमाली । भिं जूसा द्यवं यानाः जूगु धकाः नां काइमखु, मभिं जुल, दुःखकष्ट जुल वा स्यनकि भगवानं यानाः जूगु धकाः अनेकथं धया जुइपिं झी ।

सर्गतय् स्वयाः ई फात धाःसा थःत हे चिचाः वइथें खः । निन्हुया जीवन हनेगु निंतिं विहार, गुम्बा, ब्वनेकुथि आदि न्ह्यागु थासय् नं बुद्ध शिक्षा अध्ययन यायेदु । बुद्ध धर्मया व्यावहारिक शिक्षा मनू मात्रया निंतिं अति आवश्यक जू । न्ह्याक्व आखः ब्वनातःसां व्यवहारय् च्वने मफुत धाःसा व ब्वनातःगुया छुं अर्थ मदु ।

मनू जुयाः म्वायेत, समाजय् भ्यलय् पुनेत मांअबुं बौद्ध व्यवहार सयेके सीके याना तल धाःसा थः सन्तानयात भिंगु लँपुइ यंके फइ, सचेत याना तये फइ । थः मस्तय्त नं बुद्ध शिक्षा अध्ययन याकेगु स्वयेमाः । मचांनिसें बुद्ध शिक्षा अध्ययन याकाः व्यावहारिक ज्याखँय् छ्यले फत धाःसा बियाछ्वयेमानिम्ह म्ह्याय् मचापाखें म्वाःमदुगु खँ न्यनाच्वने मालीमखु ।

कायमचा जूसा वयागुपाखें इहिपा लिपा बांमलाःगु व्यवहार याकाच्वनेमालीमखु । दुर्वचन न्यने मालीमखु । मांअबुयात द्यः भाःपाः सेवा टहल यानाच्वनीपिं जुइ । थौं नेपाःया हिलावंगु अव्यावहारिक शिक्षाया कारणं माया दया मदया वंगु, मांअबुया गुण ल्वःमंका छ्वइपिं स्वार्थी सन्तान, भौतिक सुखया लालसा व तृष्णाया सागरय् थःत तंकाच्वंपिं ल्यासेल्याय्म्हतय्सं थः मांअबुयात ह्ययेकाः इमिगु सम्पत्ति थःगु याना कयाः इमित फल्चा बाय् यायेगु चलन जुया वयाच्वंगु दु ।

अप्वः दां कमे यायेगु, मोजमस्तिइ च्वनेगु, थः हे मांअबु नं थःपिंत घाघः जूगु तायेकाः इमित ह्ययेका वृद्धाश्रमय् वाना थकेगु चलन नं वयाच्वंगु खनेदु । थज्याःगु अवस्थाय् नेपाःयात शानितया तपोभूमि धायेत तकं मल्वयेधुंकल । भगवान बुद्ध बूगु देय् खयानं वसपोलं क्यनाबिज्याःगु शान्तिया लँपु नाला मकाइपिं नेपाःमित खनाः विदेशीततकं अजू चायाच्वंगु दु । सुनानं बुद्ध धर्मया बारे न्यन धाःसां नं बांलाक कने सःपिं म्हो हे जक दु । उकिं मनू जुयाः म्वायेगु खःसा बुद्ध शिक्षा नाला काल धाःसा जीवनय् अवश्य सुखया किचलं गाइ ।

 

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS