येँ मनपाय् स्वदँ दुने न्हय्सः जक सहकारी दयेकेगु योजना दु

 

सहकारी दिवसया लसताय् नेपालभाषा टाइम्सया निंतिं दिलिप शाहीं येँ महानगरपालिका सहकारी विभागया प्रमुख नमराज ढकाललिसे यानादीगु खँल्हाबल्हा ।

येँ महानगरपालिका अन्तर्गत लानाच्वंगु सहकारीया अवस्था गथे दु ?
वि.सं. २०७५ साल साउन १ गते निसें तत्कालीन डिभिजन सहकारी संस्था खारेज जुयाः उकिया अधिकार स्थानीय निकायय् वःगु दु । अथेहे तत्कालिन सहकारी डिभिजन कार्यालयय् दर्ता जूगु सहकारी मध्ये येँ मनपाय् जक भौगोलिक कार्यक्षेत्र दुगु १८५६ गू फाइल हस्तान्तरण जुयाः थन वःगु दु । उगु फाइल वयेधुंकाः येँ मनपां सहकारी संस्थाया नियमन याना वयाच्वंगु दु ।

नियमन अन्र्तगत सहकारीया दर्ता निसें खारेज यायेगु तकया अधिकार येँ मनपायाके दु । अथेहे सहकारी शिक्षा, तालिम व सुचना निसें सहकारीया बारे वयाच्वंगु गुनासोयात व्यवस्थापन यायेगु ज्या यानाच्वनागु दु । जिमिगु व्यवस्थापन जिम्माय् वःगु सहकारीया फाइलत डिजिटलाइज यानाः सिस्टमय् तये धुनागु दु । उकथं हे जिमिसं दक्व सहकारीया विवरण अनलाइनय् तयेधुंगु दु ।

थौंकन्हय् अनलाइन सिस्टमं हे सहकारीया विवरण बुझे यायेगु व्यवस्था यायेधुंगु दु । आः सहकारी दर्ता यायेगुया लिसें फुक्कं विवरण भरे यायेगु ज्या अनलाइनपाखें यायेगु व्यवस्था जुइधुंकूगु दु । लिसें जिमिसं संघीय सहकारी विभागं दयेकूगु काकोमीस सफ्टवेयरय् नं आबद्ध जुइधुंगु दु । उगु सफ्टवेयरपाखें जिमिसं मासिक, चौमासिक व वार्षिक, अथेहे साधारणसभाया विवरण स्वयेफइगु जूगु दु ।

सहकारीतय्सं छाय् इलय् साधारण सभा यानाः विवरण बुझे मयाःगु जुइ ?
थ्व ई धयागु संक्रमणकालया ई खः । येँ मनपा अन्तर्गत सहकारी वयेधुंकाः थःपिनिगु प्रतिवेदन गन बुझे यायेगु धइगु मसियाः नं विवरण बुझे मयाःगु जुइफु । अथे जुयाः आः जिमिसं विवरण बुझे मयाःगु सहकारीया अनुगमन यानाः विवरण बुझे यायेत निर्देशन बीगु जुइ ।

न्हूगु सहकारी दर्ता यायेगु बारे छिकपिनिगु योजना छु दु ?
तत्काल न्हूगु सहकारी दर्ता यायेगु योजना मदु । अथे खःसां नं बचत तथा ऋण सहकारी बाहेक मेगु उत्पादन क्षेत्रया सहकारी दर्ता यायेगु ज्या धाःसा यायेगु जुइ । उत्पादनमुखी सहकारीया निंतिं सरकारपाखे बीगु अनुदान नं बीगु जुइ । अज्याःगु उत्पादनमुखी संस्थां थःगु व्यापार व्यवसाय यायेफइ, गुकिं बेरोजगारया समस्या म्हो जुइ, लिसें थुकिं यानाः राष्ट्रिय अर्थतन्त्रय् नं योगदान जुइ ।

थज्याःगु सहकारी संस्थायात सरकारं कर छुट बीगु व्यवस्था दु । अथे जुयाः उत्पादनमूलक सहकारीयात प्रवद्र्धन यायेगु ज्या जुइ । अथे हे जिमिसं स्थानीय कलाकौशल, संस्कृति ल्यंकातइगु संस्थायात नं प्राथमिकताय् तयाः सहकारी दर्ता यायेगु कुतः यानाच्वनागु दु । स्थानीय कलाकौशल, संस्कृतियात ल्यंके फत धाःसां थुकिं नं रोजगार सिर्जना जुइ, गुकिया लिच्वः राष्ट्रिय रोजगार प्रवद्र्धन यायेगु निंतिं ग्वाहालि जुइ ।

सहकारी संस्थाय् गज्याःगु समस्या दु ?
सहकारीया मू समस्या धइगु हे व्यवस्थापनया समस्या खः । अथे जुयाः आः जिमिसं अज्याःगु सहकारीया निंतिं तालिम बीगु, सहकारी शिक्षा सञ्चालन यायेगु ज्या यायेगु कथं बिचाः यानाच्वनागु दु । मेता धइगु छम्ह हे व्यक्ति तःगू संस्थाय् दुजः जुयाच्वंगु दु । आः न्हूगु सफ्टवेयर वयेधुंकाः छम्ह मनू छगू जक संस्थाय् दुजः जुइ दइगु व्यवस्था यायेत्यनागु दु ।

अथे जुल धाःसा नं सहकारीयात व्यवस्थित यायेत अःपुइ । झीसं स्वल धाःसा भारतय् अमुल धाःगु छगू सहकारी दु । उगु सहकारीइ २३ लाख स्वयां अप्वः मनूत दुजः जुयाच्वंगु दु । तर झीथाय् धाःसा नीन्याम्ह सुइम्ह व्यक्ति दयेवं सहकारी चायेके दइगु प्रावधानया कारणं आपालं सहकारी गठन जूगु दु ।

येँ मनपां सहकारी संस्था म्हो यायेगु निंतिं मर्ज यायेगु धकाः धयाच्वंगु दु । आः तक गुलि संस्था मर्ज जुल ? येँय् दुगु सहकारीया मर्ज यायेगु ज्या गुबलय् तक पूवंकेत आज्जु तयातयागु दु ?
जि वयागु थ्व गुलाया कार्यकालय् निगू संस्था मर्ज जुइ धुंकूगु दुसा मेगु निगू संस्था मर्ज जुइगु प्रक्रियाय् दु । अले जिमिसं थीथी सहकारीयात मर्ज यायेगु निंतिं प्रोत्साहन नं यानाच्वनागु दु । जिमिसं स्वदँया दुने येँ मनपाय् ७ सय सहकारी जक ल्यंकेगु कथं ज्या यानाच्वनागु दु ।

येँ मनपाय् गज्याःगु प्रकृतिया सहकारी दर्ता जुयाच्वंगु दु ?
येँ मनपाय् १६४१ गू बचत तथा ऋण सहकारी संस्था दर्ता जुयाच्वंगु दु । अथेहे १६५ गू बहुउद्देश्यीय संस्था दर्ता जुयाच्वंगु दु ।

येँ मनपा दुने दुगु सहकारीपाखें गुलि ध्यबा परिचालन जुयाच्वंगु दु ?
येँ मनपाय् दु्गु सहकारीइ जक ७ अर्ब शेयर पुँजी दुसा ५२ अर्ब तका बचत संकलन जुयाच्वंगु दु । उकथं हे ४३ अर्ब त्यासा प्रवाह जुयाच्वंगु दु । येँ जिल्लाव्यापी स्वयेगु खःसा थ्व स्वयां नं अप्वः दु । येँ जिल्लाव्यापी स्वयेगु खःसा मेगु द्वःछि सहकारी संस्था सक्रिय जुयाच्वंगु दु । अथे धइगु येँ जिल्लाय् जक २८ सय स्वयां अप्वः सहकारी सक्रिय जुयाच्वंगु दु । येँ जिल्लाया ८५ किलोमिटर स्क्वायर दुने थुलि मछि सहकारी दइगु धइगु तसकं अप्वः खः । अथे जुयाः सहकारीयात मर्ज यायेगु योजना दयेकागु खः ।

येँ मनपाय् गुलि सहकारी सक्रिय जुयाच्वंगु दु ? अले गुलि संस्था निष्क्रिय जुयाच्वंगु दु ? अज्याःगु निष्क्रिय संस्थायात गुकथं सक्रिय वा खारेज यायेगु छु विचाः जुयाच्वंगु दु ?
येँ मनपाय् १३ सय स्वयां अप्वः सहकारी सक्रिय जुयाच्वंगु दुसा स्वसः स्वयां अप्वः सहकारी निष्क्रिय जुयाच्वंगु दु । आः जिमिगु आज्जु अज्याःगु निष्क्रिय संस्थायात दकलय् न्हापां सक्रिय यायेगु योजना दु । सक्रिय यायेमफइगु संस्थायात खारेज यानाः न्ह्याःवनेगु जुइ । तर जिमिगु प्राथमिकता अज्याःगु संस्थायात सक्रिय यायेगु खः । लिसें उमित सञ्चालन यायेगु निंतिं माःगु तालिम बीगु जिमिगु योजना दु ।
उकिया निंतिं जिमिसं दकलय् न्हापा अज्याःगु निष्क्रिय संस्थाया कार्यालय सञ्चालन जुयाच्वंगु दु मदु धकाः अनुगमन यायेगु जुइ । छाय्धाःसा गुगुं नं कथंया संस्था सक्रिय यायेगु निंतिं दकलय् न्हापा ज्याकुथि चालेमाः ।

निष्क्रिय जुयाच्वंगु संस्था गज्याः गज्याःगु दु ?
आपाः धयाथें निष्क्रिय जुयाच्वंगु संस्था धइगु छगू हे ज्याकुथी ज्या यानाः चायेकातःगु संस्थात दु । गथेकि छगू रेष्टुरेन्टय् नीन्याम्ह स्वयां अप्वः कर्मचारी दत धाःसा सहकारी चायेके दइगु प्रावधान दु । अथेहे छगू एनजीओ वा आईएनजीओ चायेकल धाःसा अज्याःगु संस्था नं सहकारी चायेके दइगु नियम दु । तर जब उगु रेष्टुरेन्ट वा एनजीओ आईएनजीओ बन्द जुइ अले अज्याःगु संस्था नं निष्क्रिय जुइ ।

नेपाःमिपिंसं सहकारीयात गुकथं थुइकाच्वंगु छिं खंकादिया ?
नेपाःमिपिंसं अझ नं सहकारीयात थूगु मदुनि । सहकारी शिक्षा मदयाः थ्व जुयाच्वंगु खः धइगु जिमिगु धापू खः । उकिं दकलय् न्हापा सहकारी विषययात कयाः शिक्षा बीमाःगु आवश्यकता दु । मेता धइगु सहकारीयात फाइनान्स कम्पनी कथं स्वयेगु यानाच्वंगु दुसा गुलिस्यां धाःसा परोपकार संस्था कथं नं स्वयेगु यानाच्वंगु दु । अथे जुयाः आः सहकारी छु व उकिं छु ज्या याइ धइगु बारे शिक्षा बीमाःगु आवश्यकता दु ।

सहकारीयात गुणस्तरीय यायेगु निंतिं छिकपिनिगु योजना छु दु ?
सहकारीयात गुणस्तरीय यायेगु निंतिं जिमिसं आः सघन अनुगमन यायेगु ज्या यायेत्यनागु दु । उकिं जिमिसं त्यासाया प्रकृति, ओभर भ्यालुसन जुयाच्वंगु दु, मदु स्वयेगु जुइ । त्यासा बियातःगु प्रक्रिया स्वयेगु जुइ । अले मेता खँ धइगु सहकारीया सिद्धान्त मूल्यमान्यता कथं त्यासा प्रवाह जुयाच्वंगु दु मदु स्वयेगु जुइ । यदि सहकारी मूल्य मान्यता कथं मजुयाच्वंगु दुसा सहकारी मूल्य मान्यता कथं त्यासा प्रवाह यायेत निर्देशन बीगु जुइ ।

यदि सुधार मजुल धाःसा क्रमिक रुपं कारबाही यायेगु जुइ । कारबाही यानाः नं चेते मजुल धाःसा संस्था खारेज यायेगु जुइ । अज्याःगु अनुगमन यायेगु निंतिं जिमिसं सहकारी विभागया प्रतिनिधि, स्थानीय जनप्रतिनिधि व सहकारी संस्थाया संस्थागत प्रतिनिधि तयाः ज्या यायेगु जुइ । थुकिं स्थानीय निकायया अपनत्व दइगु जुयाः जिमिसं थज्याःगु योजना दयेकागु खः ।

छिकपिंसं अनलाइन सेवा बीधुंकाः सहकारीयात गज्याःगु फाइदा जुइ ?
सहकारीयात अनलाइन प्रणालीइ यंके धुंकाः यक्व कथंया फाइदा जुइ । छगू ला सहकारीया विवरण विभागयात बीमाल धाःसा अनलाइन प्रणालीं बीबलय् ईया बचत जुइ । मेगु खँ न्हापा फाइल ज्वनाः विभागय् वयाः ज्या याकेबलय् छुं गथे जुयाः छम्ह कर्मचारी मंत धाःसा हाकनं लिहां वनेमाःगु अवस्था वइ । थुकिं दोहोरो तेहोरो विभागय् वयाः ज्या यायेमाःगु अवस्थाया अन्त्य याःगु दु ।

लिसें आर्थिक रुपं नं बचत जूगु दु । सहकारीया विवरण बुझे यायेत वयेमाःगु इलय् यातायात आदिया प्रयोग यायेमाली गुकिं इन्धन अप्वः खर्च जुइ । आः सहकारीइ हे च्वनाः विवरण बुझे यायेगु झ्वलय् विभाग तक वयाच्वनेमाःगु अवस्था मदु । अथेजुयाः थुकिं आपालं फाइदा सहकारीयात दु । लिसें दकलय् महत्वपूर्ण खँ धइगु सहकारीया दुजःतय् विवरण अनलाइन प्रणालीइ दुथ्याइगु जूगुलिं छम्ह मनुखं मेगु सहकारीइ नं त्यासा कयाः मपूगु खःसा अज्याःपिं मनूतय् विवरण नं दुथ्याइगु जुयाः सहकारी अज्याःपिंत त्यासा बीगुपाखें बचे जुइ ।

अथे धइगु छम्ह हे मनुखं ठगे यायेगु ल्याखं तःगू संस्थाय् त्यासा कयाः सहकारीयात डुबे यायेत स्वइपिंपाखें सहकारी सचेत व सजग जुइ । उकथं हे सुं नं मनू सहकारीया ध्यबा नयाः बिसिउँ वने मफइगु अवस्था आः जुइ ।

सहकारीइ बचत याइपिनिगु बचत सुरक्षा यायेगु निंतिं छुु योजना दु ?
थौंकन्हय् नं सहकारीं थःपिनिगु बचत लित मबिल धकाः न्हिं न्यागू धयाथें उजुरी वयाच्वंगु दु । थज्याःगु अवस्थाय् बचत सुरक्षा यायेमाःगु तसकं आवश्यक दु । अनलाइन सिस्टमय् वनेधुंकाः सहकारीया अवस्था छु दु धइगु तथ्यांक विभागय् दइगु जुयाः सहकारीया समस्या वयेवं उकियात समाधान यायेगु ज्या विभागं याइ । लिसें सहकारीया बचतकर्तातय्गु ३ लाख तका बचतया बिमा यायेमाःगु व्यवस्था नं विभागं यायेत्यंगु दु ।

बचतकर्ताया बचत सुरक्षाय् विभागं विशेष ध्यान बियाच्वंगु दु । लिसें सहकारीया गुगुं नं कथंया समस्या जुल धाःसा उकियात समाधान यायेगु निंतिं विशेष भूमिका विभागं म्हितेगु जुइ ।

आपालं सहकारीं थःपिनिगु त्यासा म्हये मफयाच्वंगु दु । अज्याःगु त्यासा म्हयेगु निंतिं छु योजना दु ?
सहकारीया त्यासा म्हयेमफुगु समस्या समाधान यायेगु निंतिं विभागं कर्जा सूचना केन्द्र दयेकेगु कथं ज्या जुयाच्वंगु दु । अथेहे कर्जा असुली न्यायाधीकरण नं नीस्वनेगु ज्या जुयाच्वंगु दु । यदि थ्व निगू समिति नीस्वने फतधाःसा सहकारीया आपालं समस्या समाधान जुइ ।

सम्बन्धित बुखँ

LEAVE YOUR COMMENTS